หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี

 

พรุสวยศรี


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ในตำบลบ้านนา อำเภอบ้านนาเดิม จังหวัดสุราษฎร์ธานี 
เนื้อที่ 230 ไร่
พิกัดมุมบนซ้ายที่ 528000N 985000E 
พิกัดมุมล่างขวาที่ 531000N 982000E

แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2551 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

พื้นที่
เนื้อที่ประมาณ 230 ไร่ พื้นที่ส่วนใหญ่ถูกขุด เป็นสระน้ำ และพื้นที่บางส่วนเป็นป่าชุมชนเนื้อที่ประมาณ 92 ไร่

ประเภท/ที่ดิน
- ประเภทพรุในที่ลุ่ม
- ที่สาธารณะ

สถานภาพ/หน่วยงาน
- ลักษณะพรุถูกเปลี่ยนแปลงคงเหลือบางส่วน
- อบต.บ้านนา

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ทรัพยากรป่าไม้
           พื้นที่พรุสวยศรีส่วนที่ยังไม่ถูกเปลี่ยนสภาพเป็นอ่างเก็บน้ำและพื้นที่เกษตรกรรม จัดเป็นพรุที่เสื่อมสภาพ เนื่องจากถูกรบกวนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งปรากฏเสม็ด Melaleuca cajuputi Powell ขึ้นเป็นผืนอย่างต่อเนื่อง นอกจากนั้นยังพบไม้ต้นอีกหลายชนิดขึ้นกระจายห่างๆ เช่น จิกนา Barringtonia  acutangula (L.) Gaertn. กุ่มน้ำ Crateva magna (Lour.) DC. มะหัว Macaranga griffithiana  Müll.Arg. เมา Syzygium grande (Wight) Walp. และสาคู Metroxylon sagu  Rottb. บริเวณพื้นป่าและชายน้ำจะพบ จูดสามเหลี่ยม Eleocharis spiralis  (Rottb.) Roem กระจูด Lepironia articulata (Retz.) Domin และหญ้าหัวหงอก Eriocaulon willdenovianum  Moldenke

ทรัพยากรสัตว์ป่า
           พื้นที่พรุสวยศรีเป็นพื้นที่ได้รับการขุดลอกเป็นสระเก็บน้ำ ไม่มีสภาพเป็นป่าพรุแต่อย่างใด ประกอบกับไม่มีสภาพป่า ดั้งเดิมเหลืออยู่ ชนิดสัตว์ป่าที่พบในพื้นที่ศึกษาจึงมีน้อยมาก ดังนั้นในการศึกษาครั้งนี้จึงได้ใช้ข้อมูลจากการสำรวจโดยตรงเท่านั้น

           จากการสำรวจภาคสนามในวันที่ 14-15 ตุลาคม 2551 พบว่า ในพื้นที่พรุสวยศรีมีสัตว์ป่าที่พบเห็นตัวโดยตรง อาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 28 ชนิด ประกอบด้วยสัตว์สัตว์ป่าเพียง 3 ประเภท ได้แก่ นก 22 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 2 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 4 ชนิด

นก
           เนื่องจากสภาพป่าพรุเป็นบึงน้ำขนาดใหญ่และมีต้นไม้ขึ้นอยู่ จึงพบนกอาศัยอยู่บริเวณป่าพรุ ค่อนข้างมาก จากการสำรวจพบว่ามีนกไม่น้อยกว่า 22 ชนิด เป็นนกอพยพ 7 ชนิด ได้แก่ นกยางเปีย (Egretta garzetta) นกยางกรอกพันธุ์จีน (Ardeola bacchus) นกนางแอ่นบ้าน (Hirundo rustica) นกเด้าดินทุ่ง (Anthus richardi) นกกระเต็นน้อย (Alcedo atthis) นกแซงแซวหางปลา (Dicrurus macrocercus) และนกยอดหญ้าหัวดำ (Saxicola torquata) ส่วนนกประจำถิ่นอื่นๆ อีก 17 ชนิด ซึ่งทุกชนิดเป็นนกที่พบเห็นได้ทั่วไป ได้แก่ นกเป็ดผีเล็ก (Tachybaptus ruficollis) นกยางไฟหัวน้ำตาล (Ixobrychus cinnamomeus) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) เป็ดคับแค (Nettapus coromandelianus) นกกวัก (Amaurornis phoenicurus) นกอีโก้ง (Porphyrio porphyrio) นกอีแจว (Hydrophasianus chirurgus) นกโพระดกสวน (Megalaima lineata) นกกระปูดเล็ก (Centropus bengalensis) นกกระปูดใหญ่ (Centropus sinensis) นกแอ่นตาล (Cypsiurus balasiensis) นกเค้าโมง (Glaucidium cuculoides) นกกระเต็นอกขาว (Halcyon smyrnensis) นกจาบคาหัวเขียว (Merops philippinus) นกปรอดสวน (Pycnonotus blanfordi) นกเอี้ยงสาลิกา (Acridotheres tristis) และนกกระติ๊ดขี้หมู (Lonchura punctulata)

สัตว์เลื้อยคลาน
           การสำรวจภาคสนามพบสัตว์เลื้อยคลานโดยตรง 2 ชนิด คือ จิ้งจกหางหนาม (Hemidactylus frenatus) และกิ้งก่าหัวแดง (Calotes versicolor)

สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก
           
สำรวจพบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกโดยตรง 4 ชนิด คือ เขียดจะนา (Occidozyga lima) เขียดจิก (Hylarana erythraea) เขียดตะปาด (Polypedates leucomystax) และอึ่งน้ำเต้า (Microhyla fissipes)

ทรัพยากรปลา
           ทรัพยากรปลาที่พบในบริเวณพรุสวยศรี อำเภอบ้านนาเดิม จังหวัดสุราษฏร์ธานี วันที่ 17 ตุลาคม 2551 พบความหลากชนิดของปลาจำนวน 12 ครอบครัว (families) 19 ชนิด (species) ปลาที่พบมีความหลากชนิดมากที่สุด ในครอบครัว Cyprinidae จำนวน 7 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 36.84 รองลงมา Belontiidae จำนวน 2 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 10.53 และอีก 10 ครอบครัว พบเพียงครอบครัวละ 1 ชนิด  แต่ละครอบครัวคิดเป็นร้อยละ 5.26 ตามลำดับ

           ทรัพยากรปลาที่พบยังเป็นปลาที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะด้านอาหารกว่า 5 ชนิด ได้แก่ ปลาช่อน (Channa striata) ปลาหมอไทย (Anabas testudineus) ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลาสลาด (Notopterus notopterus) และปลาไหลนา (Monopterus albus) เป็นต้น และเป็นปลาสวยงามกว่า 10 ชนิด ได้แก่ ปลาแป้นแก้ว (Ambassis siamensis) ปลาหัวตะกั่ว (Aplocheilus panchax) ปลาซิวหนวด (Esomus metallicus) ปลาซิวควาย (Rasbora sumatrana) ปลาซิวหางกรรไกร (Rasbora trilineata) และปลาเสือข้างลาย (Systomus partipentazona) เป็นต้น

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าในระบบนิเวศ
           1) การเก็บกักน้ำฝนและน้ำท่า พื้นที่พรุเป็นที่ราบลุ่ม เป็นพื้นที่รับน้ำตามธรรมชาติ ประกอบกับได้มีการพัฒนาเป็นพื้นที่กักเก็บน้ำขนาดใหญ่
           2) การดักตะกอนและแร่ธาตุ พื้นที่พรุที่เหลืออยู่เป็นพื้นที่รับน้ำก่อนไหลเข้าพื้นที่เก็บน้ำ        จึงช่วยกรองตะกอนและแร่ธาตุ ก่อนที่น้ำจะระบายลงพื้นที่เก็บน้ำของชุมชน
           3) แหล่งทรัพยากร ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า พบพรรณไม้ป่าพรุทั้งสิ้น 162 ชนิด จาก 133 สกุล 66 วงศ์ พบสัตว์ 28 ชนิด ประกอบด้วย นก 22 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 2 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 4 ชนิด พบปลา 12 ครอบครัว 19 ชนิด สำหรับทรัพยากรปลาที่พบยังเป็นปลาที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะด้านอาหารกว่า 5 ชนิด ได้แก่ ปลาช่อน (Channa striata) ปลาหมอไทย (Anabas testudineus) ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลาสลาด (Notopterus notopterus) และปลาไหลนา (Monopterus albus) เป็นต้น และเป็นปลาสวยงามกว่า 10 ชนิด
           4) แหล่งรวบรวมสายพันธุ์พืช/สัตว์ ด้านป่าไม้   พบพืชหายาก จำนวน 2 ชนิด
           5) ด้านนิเวศวิทยาและห่วงโซ่อาหาร สภาพนิเวศวิทยาแหล่งน้ำบริเวณพรุได้ถูกเปลี่ยนแปลงเป็นอ่างเก็บน้ำ มีการเชื่อมต่อกับแหล่งน้ำภายนอก คือ คลองลำพันในฤดูน้ำหลากเท่านั้น ทรัพยากรปลาที่พบเป็นปลาที่ปรับตัว เข้ากับแหล่งน้ำนิ่ง และมีการอพยพเข้ามาในฤดูน้ำหลาก
           6) การดักสารมลพิษ เป็นพื้นที่รับน้ำที่ปนเปื้อนสารเคมีจากพื้นที่การเกษตร และน้ำทิ้งจากชุมชนการเกษตร

การใช้ประโยชน์
           1) ด้านนันทนาการ พื้นที่อ่างเก็บน้ำถูจัดเป็นที่พักผ่อนและกิจกรรมทางน้ำ
           2) ด้านประมง พื้นที่พรุเป็นแหล่งทำประมงเพื่อการยังชีพของชุมชน
           3) น้ำ การใช้ประโยชน์ในครัวเรือนและการเกษตรน้ำจากอ่างเก็บน้ำ

การจัดการและการคุกคาม  
 

การคุกคามที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่พรุ
           1) การสูญเสียที่ดิน/พื้นที่พรุ เกิดจากการขุดลอกพื้นที่พรุเป็นอ่างเก็บน้ำ
           2) การปรับปรุงเปลี่ยนแปลงพื้นที่ เกิดจากการทำคันดินโดยรอบพื้นที่
           3) การจัดการน้ำไม่เหมาะสม พื้นที่พรุถูกพัฒนาเป็นที่เก็บน้ำ และทำคันดินโดยรอบทำให้พื้นที่พรุที่เหลืออยู่ มีสภาพน้ำท่วมขัง
           4) การแพร่ระบาดของพืชและสัตว์ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น การนำต้นกระถินณรงค์ปลูกในพื้นที่

การคุกคามที่เกิดมาจากภายนอกพรุ
           พื้นที่โดยรอบพรุมีการขยายตัวของชุมชนและการเกษตรส่งผลกระทบต่อ การใช้พื้นที่พรุอย่างเข้มข้น ผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม และผลกระทบต่อระบบน้ำในพื้นที่พรุ

การมีส่วนร่วมของชุมชน
           การมีส่วนร่วมของชุมชน มีการประชุมนัดหมายโดยผู้ใหญ่บ้าน เพื่อพัฒนาบริเวณรอบอ่างน้ำ เดือนละครั้ง รวมทั้งมีข้อตกลงห้ามจับปลาในฤดูวางไข่และห้ามใช้อวนตาถี่ในการจับสัตว์น้ำ ชุมชนรอบพื้นที่พรุทั้ง 2 หมู่บ้าน คือ บ้านสวยศรีและบ้านห้วยน้ำใส ประชากรทั้งหมดในหมู่บ้านสามารถอ่านออก เขียนได้ และมีการจัดกิจกรรม ของหน่วยงานต่างๆ และมีประชาชนได้รับการอบรมด้านการศึกษา และด้านสุขภาพอนามัย การมีส่วนร่วมของชุมชน ครัวเรือนทั้งหมดของหมู่บ้านมีการแสดงความคิดเห็นเพื่อประโยชน์ของชุมชน และมีการรวมกลุ่มโดยเป็นสมาชิกกลุ่ม สหกรณ์ กองทุน

รายละเอียดเพิ่มเติม >>