หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี

 

พรุในสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ในตำบลทุ่งค่าย อำเภอ ย่านตาขาว จังหวัดตรัง
เนื้อที่ 2,521 ไร่
พิกัดมุมบนซ้ายที่ 570000N 828000E
พิกัดมุมล่างขวาที่ 573000N 823000E

แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2551 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

พื้นที่
เนื้อที่ประมาณ 2,521 ไร่  สภาพโดยทั่วไปเป็น ป่าพรุกระจายอยู่หลายบริเวณของพื้นที่

ประเภท/ที่ดิน
- ประเภทพรุในที่ดอนพื้นที่อนุรักษ์
- ป่าสงวนแห่งชาติ

สถานภาพ/หน่วยงาน
- มีลักษณะพรุที่สมบูรณ์
- สวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ทรัพยากรป่าไม้
          สำหรับป่าพรุบริเวณนี้เกิดจากมีตาน้ำใต้ดินจากป่าดิบชื้นไหลผ่าน ทำให้บางบริเวณมีน้ำขังตลอดปี มีอินทรียวัตถุและซากพืชทับถมอยู่บนพื้นดิน พรรณไม้ที่ขึ้นได้ปรับตัวให้สามารถดำรงชีวิตได้ในสภาพแวดล้อม ที่มีน้ำขัง เช่น มีพูพอน รากค้ำยัน และรากอากาศ จัดเป็นป่าพรุที่มีความอุดมสมบูรณ์ พรรณไม้ที่พบในพื้นที่ มีชนิดคล้ายพรรณไม้ ในป่าพรุโต๊ะแดง จังหวัดนราธิวาส ไม้ต้นที่พบ เช่น สะท้อนรอก (Elaeocarpus robustus) ชะมวงกวาง (Ploiarium alternifolium) เมา (Syzygium grande) เสม็ดชุน (S.  gratum) เฉียงพร้านางแอ (Carallia brachiata) ไอ้แกรก (Gynotroches axillaries) หงอนไก่ทะเล (Heritiera littoralis) ปอพรุ (Sterculia oblonga) บริเวณพื้นป่าและริมพรุพบไม้ชั้นล่างหลายชนิด เช่น ชะงดเขา (Aglaonema nitidum) วาน้ำ (Cryptocoryne  cordata) หญ้าคมบาง (Scleria sumatrensis) กง (Hanguana malayana) หลุมพี (Eleiodoxa conferta) และระกำ (Salacca wallichiana)

ทรัพยากรสัตว์ป่า
           จากการสำรวจภาคสนามในวันที่ 17-18 กันยายน 2551 ในการสำรวจครั้งนี้เพื่อยืนยันความถูกต้องของข้อมูล ของสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย และสำรวจเพิ่มเติมบางส่วน จากการสำรวจพบว่า มีสัตว์ป่าที่ทางสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย ไม่มีรายงานไว้และไม่สามารถจำแนกชนิดได้ จำนวน 6 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลื้อยคลาน 3 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 3 ชนิด ดังรายละเอียดดังนี้

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
           จากการดักกรงเพื่อสำรวจสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กจำนวน 20 กรง แต่ไม่สามารถดักจับหนูได้ ส่วนการสำรวจชนิดค้างคาวโดยใช้ตาข่ายดักจับก็ไม่สามารถดักจับค้างคาวได้เช่นเดียวกัน

สัตว์เลื้อยคลาน
           สามารถจำแนกสัตว์เลื้อยคลาน 2 ชนิด ที่ทางสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย ยังไม่สามารถจำแนกชนิด ซึ่งจำแนกชนิดเป็น กิ้งก่าเขาหนามสั้น (Acanthosaura crucigera) และกิ้งก่าบินปีกลาย (Draco taeniopterus) และยังสำรวจสัตว์เลื้อยคลานเพิ่มเติมอีก 1 ชนิด คือ จิ้งจกหางแบน (Cosymbotus craspedotus)

สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก
           
สำรวจพบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกเพิ่มมากกว่าในรายงานของสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย จำนวน 3 ชนิด ได้แก่ เขียดจิก (Hylarana erythraea) เขียดตะปาด (Polypedates leucomystax) และอึ่งน้ำเต้า (Microhyla fissipes)

ทรัพยากรปลา
           ทรัพยากรปลาที่พบในบริเวณพรุในสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย ตำบลทุ่งค่าย อำเภอย่านตาขาว จังหวัดตรัง วันที่ 11 มิถุนายน 2551 พบความหลากชนิดของปลาจำนวน 7 ครอบครัว (families) 11 ชนิด (species) ปลาที่พบมีความหลากชนิด มากที่สุดในครอบครัว Belontiidae และ Channidae จำนวนครอบครัวละ 3 ชนิด แต่ละครอบครัวคิดเป็นร้อยละ 27.27 และอีก 5 ครอบครัว พบเพียงครอบครัวละ 1 ชนิด แต่ละครอบครัวคิดเป็นร้อยละ 9.09 ตามลำดับ

           ทรัพยากรปลาที่พบยังเป็นปลาที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะด้านอาหารกว่า 7 ชนิด ได้แก่ ปลาสลิด (Trichogaster pectoralis) ปลาช่อน (Channa striata) ปลาหมอไทย (Anabas testudineus) ปลาตะเพียนขาว (Barbonymus gonionotus) ปลาไหลนา (Monopterus albus) ปลาสลาด (Notopterus notopterus) และปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) เป็นต้น และเป็นปลาสวยงามกว่า 11 ชนิด ได้แก่ ปลาแป้นแก้ว (Parambassis siamensis) ปลาหัวตะกั่ว (Aplocheilus panchax) ปลากริมสี (Trichopsis pumillus) ปลากัดไทย (Betta splendens) ปลาซิวหางแดง (Rasbora borapectensis) ปลาซิวครีบแดง (Rasbora rubrodorsalis) ปลาซิวหนวด (Esomus metallicus) ปลาตะเพียนทราย (Puntius brevis) ปลาหลดท้องลาย (Macrognathus circumcinctus) และปลาเสือข้างลาย (Systomus partipentaxona) เป็นต้น

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าในระบบนิเวศ
           1) การเก็บกักน้ำฝนและน้ำท่า พื้นที่พรุในสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่ายมีลักษณะเป็นที่ดอน     เป็นพรุที่ชุ่มน้ำตลอดเวลาจากน้ำผุดในพื้นที่ตอนในส่วนพื้นที่ตอนล่างเป็นที่ลุ่มน้ำขังก่อนระบายสู่แม่น้ำปะเหลียน
           2) การดักตะกอนและแร่ธาตุ ดักแร่ธาตุจากน้ำผุดโดยชั้นดินอินทรีย์ ก่อนปลด ปล่อยสู่ธรรมชาติ
           3) แหล่งทรัพยากร/ผลผลิตธรรมชาติ พบพรรณไม้ทั้งสิ้น 128 ชนิด จาก 115 สกุล 63 วงศ์ พบสัตว์ 103 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 7 ชนิด นก 77 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 12 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 7 ชนิด พบปลา 7 ครอบครัว 11 ชนิด สำหรับทรัพยากรปลาที่พบบริเวณพื้นที่พรุในสวนพฤกษศาสตร์ทุ่งค่าย มีความสำคัญทางด้านเศรษฐกิจ โดยเฉพาะด้านอาหารกว่า 3 ชนิด ได้แก่ ปลาทูหนา (Anguilla marmorata) ปลาช่อน (Channa striata) และปลาไหลนา (Monopterus albus) เป็นต้น และเป็นปลาสวยงามกว่า 4 ชนิด
           4) แหล่งรวบรวมสายพันธุ์พืช/สัตว์ พบพืชหายาก 5 ชนิด พืชที่พบครั้งแรกในประเทศไทย 1 ชนิด และพบสัตว์ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ 1 ชนิด
           5) ด้านนิเวศวิทยาและห่วงโซ่อาหาร นิเวศวิทยาแหล่งน้ำเป็นแอ่งน้ำไหลที่มีระดับน้ำตื้น มีซากพืชหนาแน่น ทำให้พบชนิดปลาที่พบอาศัยในพื้นที่พรุเฉพาะหลายชนิด สภาพทางนิเวศแหล่งน้ำนี้จะมีการเปลี่ยนแปลงน้อยมาก ประกอบกับได้รับดูแลของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืชเพื่ออนุรักษ์พื้นที่นี้ให้เป็นพื้นที่พรุที่สมบูรณ์

การใช้ประโยชน์
           1) ด้านนันทนาการ การใช้ประโยชน์ด้านนันทนาการ มีการพัฒนาเส้นทางศึกษาธรรมชาติในระบบนิเวศป่าพรุ สำหรับนักท่องเที่ยว
           2) น้ำ พื้นที่การเกษตรรอบพื้นที่พรุใช้น้ำที่ระบายออกจากพรุทางการเกษตร

การจัดการและการคุกคาม  
 

การคุกคามที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่พรุ
           1) การสูญเสียที่ดิน/พื้นที่พรุ จากการบุกรุกที่ดินของราษฎร
           2) การจัดการน้ำไม่เหมาะสม จากการขุดคูน้ำในพื้นที่พรุ มีผลกระทบระบายน้ำออกจากพรุ ทำให้พื้นที่บางส่วนกลายเป้นพรุแห้งในหน้าแล้ง

การคุกคามที่เกิดมาจากภายนอกพรุ
           สภาพการใช้ที่ดินโดยรอบพื้นที่พรุซึ่งมีการขยายตัวด้านการเกษตร มีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม และระบบน้ำของพื้นที่พรุ

การมีส่วนร่วมของชุมชน
           สำหรับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์พื้นที่พรุ ประชาชนในพื้นที่รอบๆ และกลุ่มรักถิ่นทุ่งค่าย ให้ความร่วมมือในการอนุรักษ์พื้นที่พรุ และมีแนวทางคัดค้านการตั้งโรงงานในพื้นที่

รายละเอียดเพิ่มเติม >>