หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนต

 

พรุเขาสมิง


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ใน ตำบลประณีต อำเภอเขาสมิง จังหวัดตราด
เนื้อที่ 2,807 ไร่
พิกัดมุมบนซ้ายที่ 208000N 1388000E
พิกัดมุมล่างขวาที่ 214000N 1376000E

แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2551 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

พื้นที่
เนื้อที่ประมาณ 2,807 ไร่ สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นที่ราบลุ่ม ประกอบด้วย พื้นที่ย่อย 5 พื้นที่ ไม่ต่อเนื่องกัน คือ พรุเสมอราษฎร์ พรุกงไกรลาส พรุหนองอีลึม พรุหนองปาน และพรุป่าขลุง

ประเภท/ที่ดิน
- พรุในที่ลุ่มใกล้ปากแม่น้ำ
- ประเภทที่สาธารณสมบัติของแผ่นดิน และที่สาธารณะ

สถานภาพ/หน่วยงาน
- มีลักษณะความเป็นพรุที่สมบูรณ์
- อบต.ประณีต

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ทรัพยากรป่าไม้
           พรุเขาสมิง เป็นป่าพรุที่ถูกบุกรุกทำลายอย่างต่อเนื่องจึงไม่มีไม้ต้นขนาดใหญ่เหลืออยู่ในพื้นที่ มีเพียงเสม็ด Melaleuca cajuputi Powell เป็นไม้ต้นที่ปกคลุมพื้นที่ป่าเกือบทั้งหมด พบปอทะเล Hibiscus tiliaceus  และอะราง Peltophorum dasyrrachis (Miq.) Kurz เพียงไม่กี่ต้น นอกนั้นเป็นไม้พื้นล่างที่พบทั่วไปในป่าพรุ เช่น ปรงสวน Stenochlaena palustris (Burm.f.) Bedd. ลิเภาใหญ่ Lygodium salicifolium C.Presl สำมะงา Clerodendrum inerme (L.) Gaertn. กกขนาก Cyperus difformis L. จูดหนู Eleocharis ochrostachys Steud. และกระจูด Lepironia articulata (Retz.) Domin เป็นต้น

ทรัพยากรสัตว์ป่า
           มีสัตว์ป่าที่พบเห็นตัวโดยตรง 27 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 1 ชนิด นก 23 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 1 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 2 ชนิด

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
           สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม จากการดักกรงเพื่อสำรวจสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กจำนวน 15 กรง สามารถดักจับ หนูพุกใหญ่ (Bandicota indica) ได้จำนวน 1 ตัว

นก
            นก พบนกอาศัยอยู่บริเวณป่าพรุจำนวน 23 ชนิด เป็นนกอพยพ 4 ชนิด ได้แก่ นกนางแอ่นบ้าน (Hirundo rustica) นกยางกรอกพันธุ์จีน (Ardeola bacchus) นกแซงแซวหางปลา (Dicrurus macrocercus) และ นกอีเสือสีน้ำตาล (Lanius cristatus) ส่วนนกประจำถิ่นอื่นๆ อีก 19 ชนิด ซึ่งทุกชนิดเป็นนกที่พบเห็นได้ทั่วไป ได้แก่ นกยางควาย (Bubulcus ibis) นกกระแตแต้แว้ด (Vanellus indicus) นกเค้าโมง (Glaucidium cuculoides) นกปรอดหน้านวล (Pycnonotus goiavier) นกปรอดคอลาย (Pycnonotus finlaysoni) เป็นต้น

สัตว์เลื้อยคลาน
           สัตว์เลื้อยคลาน พบสัตว์เลื้อยคลานเพียง 1 ชนิดเท่านั้น คือ กิ้งก่าหัวแดง Calotes versicolor)

สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก
           
สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก สำรวจพบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 2 ชนิด คือ คางคกบ้าน (Duttaphrynus melanostictus) และ เขียดตะปาด (Polypedates leucomystax) )

ทรัพยากรปลา
           ความหลากชนิดของทรัพยากรปลาจำนวน 19 ครอบครัว (families) 42 ชนิด (species) ปลาที่พบมีความหลากชนิดมากที่สุดในครอบครัว Cyprinidae จำนวน 13 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 30.95 รองลงมา Belontiidae จำนวน 5 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 11.90 ครอบครัว Bagridae, Cobitidae และ Mastacembelidae ครอบครัวละ 3 ชนิด แต่ละครอบครัวคิดเป็นร้อยละ 7.14 ครอบครัว Channidae จำนวน 2 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 4.76 และอีก 13 ครอบครัว พบครอบครัวละ 1 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 2.38

           ปลาส่วนใหญ่เป็นปลาประจำถิ่นอยู่ในแหล่งน้ำโดยเฉพาะลำน้ำต่างๆ บริเวณรอบพื้นที่ และจะเข้ามาอาศัยในบริเวณพรุในฤดูน้ำหลากเพื่อหาอาหาร เพาะพันธ์และอนุบาลวัยอ่อน ได้แก่ ปลาซิวหางแดง (Rasbora borapetensis) ซิวครีบแดง (Rasbora rubrodorsalis) และปลาซิวหนวด (Esomus metallicus) เป็นต้น ปลาที่พบจะอาศัยและปรับตัวเข้ากับแหล่งน้ำที่มีการทับถมของซากพืชได้เป็นอย่างดี ได้แก่ ปลากระดี่หม้อ (Trichogaster trichopterus) ปลากริมควาย (Trichopsis vittatus) ปลาช่อน (Channa striata) และปลาหมอไทย (Anabas testudineus) เป็นต้น นอกจากนี้ในบริเวณพรุเขาสมิงยังพบปลาที่อาศัยในน้ำกร่อยและทะเล จำนวน 1 ชนิด ได้แก่ ปลาตาเหลือก (Megalops cyprinoides) สามารถอพยพเข้ามาหาอาหารในบริเวณดังกล่าว ในฤดูน้ำหลากได้เนื่องจากเป็นบริเวณที่อยู่ใกล้ชายฝั่งทะเล

            ทรัพยากรปลาที่พบ เป็นปลาที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะด้านอาหารกว่า 8 ชนิด ได้แก่ ปลาช่อน (Channa striata) ปลาหมอไทย (Anabas testudineus) ปลาสลาด (Notopterus notopterus) ปลาไหลนา (Monopterus albus) ปลาบู่ทราย (Oxyeleotris marmoratus) และปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) เป็นต้น และเป็นปลาสวยงามกว่า 20 ชนิด ได้แก่ ปลาหัวตะกั่ว (Aplocheilus panchax) ปลาซิวหางแดง (Rasbora borapectensis) ปลาซิวครีบแดง (Rasbora rubrodorsalis) ปลาซิวหางกรรไกร (Rasbora trilineata) ปลาเสือข้างลาย (Systomus partipentaxona) ปลาซิวหนวด (Esomus metallicus) ปลาซิวควาย (Rasbora sumatrana) และปลาปักเป้าดำ (Monotrete fungi) เป็นต้น

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าในระบบนิเวศ
            1) การเก็บกักน้ำฝนและน้ำท่า เป็นพื้นที่เก็บกักน้ำฝนและน้ำท่า เนื่องจากเป็นพรุตั้งอยู่ในที่ลุ่ม หลังสันดอนตะกอนปากแม่น้ำ ในฤดูฝนพื้นที่บริเวณนี้จะมีลักษณะน้ำท่วมเนื่องจากพื้นที่พรุได้เก็บกักน้ำฝนไว้มาก ก่อนที่ปริมาณน้ำจำนวนมากจะระบายลงสู่แม่น้ำเวฬ
            2) การดักตะกอนและแร่ธาตุ เป็นพื้นที่ดักตะกอนริมฝั่งแม่น้ำ ที่มากับคลองปราณีต ทำให้พื้นที่บริเวณนี้ มีความอุดมสมบูรณ์ด้วยธาตุอาหารของพืช
            3) การป้องกันน้ำเค็มรุกเข้าแผ่นดิน โดยมีน้ำจืดที่ไหลมาจากพื้นที่ตอนในช่วยดันน้ำเค็มมิให้รุกเข้าแผนดิน
            4) แหล่งทรัพยากรและผลผลิตธรรมชาติ เป็นบริเวณที่ปากแม่น้ำที่อุดมสมบูรณ์และเป็นแหล่งอาหาร ของสัตว์น้ำ จึงเป็นแหล่งทรัพยากรด้านการประมงที่สมบูรณ์ พบพรรณไม้ทั้งสิ้น 88 ชนิด จาก 69 สกุล 46 วงศ์ พบสัตว์ 39 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 7 ชนิด นก 23 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 6 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 3 ชนิด พบปลา 19 ครอบครัว 42 ชนิด สำหรับทรัพยากรปลาที่พบยังเป็นปลาที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะด้านอาหารกว่า 8 ชนิด ได้แก่ ปลาช่อน (Channa striata) ปลาหมอไทย (Anabas testudineus) ปลาสลาด (Notopterus notopterus) ปลาไหลนา (Monopterus albus) ปลาบู่ทราย (Oxyeleotris marmoratus) และปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) เป็นต้น และเป็นปลาสวยงามกว่า 20 ชนิด
            5) แหล่งรวบรวมสายพันธุ์พืชและสัตว์ที่มีความสำคัญ จากการศึกษาพบปลา ซึ่งอยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable,VU) จำนวน 2 ชนิด คือ ปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) และปลาปล้องอ้อย (Pangio kuhlii) และปลาซึ่งอยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัย ตามธรรมชาติ (Threatened in situ, TI) จำนวน 1 ชนิด คือ ปลากัดไทย (Betta splendens)
            6) ด้านนิเวศวิทยาและห่วงโซ่อาหาร มีความหลากชนิดทรัพยากรปลาทั้งสองระบบ คือ น้ำกร่อยและน้ำจืด อาศัยอยู่ร่วมกันและเป็นแหล่งอาศัยของปลา
            7) การดักสารมลพิษ เป็นแหล่งน้ำที่รับน้ำเสียจากพื้นที่การเกษตร

การใช้ประโยชน์
            1) การทำประมงในพื้นที่พรุ เป็นแหล่งประมงที่สมบูรณ์ มีทั้งปลาน้ำจืดและน้ำกร่อย
            2) การหาของป่าเพื่อบริโภคในครัวเรือน ทั้งที่เกิดขึ้นตามฤดูกาลและที่มีให้บริโภคตลอดปี เช่น เห็ด หวาย และพืชผักธรรมชาติ

การจัดการและการคุกคาม  
 

การคุกคามที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่พรุ
            1) การสูญเสียที่ดินหรือพื้นที่พรุ จากการบุกรุกที่ดินพรุเพื่อทำนากุ้ง และพื้นที่เพาะปลูก พื้นที่บุกรุกบริเวณพรุเสมอราษฎร์ ท้องถิ่นได้ดำเนินคดีกับผู้บุกรุกและได้ที่ดินกลับคืน แต่ยังมีอีกหลายพื้นที่ยังไม่ดำเนินการฟ้องร้อง และยังมิได้เพิกถอนเอกสารสิทธิ์ที่ออกโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย
            2) การปรับปรุงเปลี่ยนแปลงพื้นที่ จากการขุดพื้นที่เพื่อทำนากุ้งในพื้นที่บุกรุก และการขุดพื้นที่ เพื่อทำแนวพื้นที่มีผลกระทบต่อระบบน้ำ
            3) การใช้ทรัพยากรไม่ถูกวิธี เนื่องจากยังไม่มีระบบจัดการให้มีข้อตกลงของชุมชน ในการใช้ไม้และทรัพยากรอื่นๆ ในพื้นที่พรุให้เกิดความยั่งยืน
            4) การนำพืชต่างถิ่นเข้ามาปลูกในพื้นที่ เกิดจากการปลูกป่าชายเลนในพื้นที่พรุ

การคุกคามที่เกิดมาจากภายนอกพรุ
            1) โครงการพัฒนา การก่อสร้างฝายกั้นคลองประณีต จะมีผลกระทบต่อระบบน้ำ ด้านปริมาณน้ำและคุณภาพน้ำซึ่งมีลักษณะธรรมชาติเป็นพรุน้ำกร่อยและน้ำจืด
            2) การพัฒนาการเกษตรกรรม พื้นที่โดยรอบพรุมีการขยายตัวการทำนากุ้งซึ่งเป็นกิจกรรมที่มีการปรับพื้นที่ ซึ่งจะมีผลกระทบต่อระบบน้ำ และเป็นกิจกรรมที่มีน้ำทิ้ง ส่งผลกระทบต่อพื้นที่พรุ
            3) การใช้ที่ดิน การใช้ที่ดินโดยรอบพื้นที่พรุที่ไม่มีการควบคุม

การมีส่วนร่วมของชุมชน
            ประชากรในหมู่บ้าน ถึงร้อยละ 70.53  เป็นประชากรช่วงอายุ 15-60 ปี ที่ไม่รู้หนังสือเขียนและอ่านหนังสือไม่ได้  และมีคนในหมู่บ้านได้รับการฝึกอบรมด้านสุขภาพอนามัย เพียงร้อยละ 9.7  ของประชากรทั้งหมด
            การมีส่วนร่วมของชุมชนทุกครัวเรือนได้ร่วมแสดงความคิดเห็นเพื่อประโยชน์ของชุมชน และมีส่วนร่วมโดยการรวมกลุ่มเป็นสมาชิกกลุ่ม สหกรณ์ กองทุน

รายละเอียดเพิ่มเติม >>