หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี
 

หนองรุง


ที่ตั้ง : ตำบลผักไหม อำเภอศรีณรงค์ จังหวัดสุรินทร์
       : ขนาดพื้นที่ชุ่มน้ำรวมทั้งหมดประมาณ 400 ไร่
       : พิกัดภูมิศาสตร์ ละติจูดที่ 14° 59' 30" N และลองจิจูด
103° 49' 52" E พิกัด UTM 49 P UB 743569 แผนที่ภูมิประเทศมาตราส่วน 1:50000 ระวางที่ 5738 I ชุด L 7018

   


แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2552 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

หนองรุง หรือ หนองทุ่งรุง เป็นหนองน้ำธรรมชาติของบ้านทุ่งรุง ตั้งชื่อมาจากภาษาท้องถิ่น (ส่วย) แปลว่า หนองที่มีขอนไม้เยอะ ระเกะระกะ ต่อมาตื้นเขินจึงได้รับงบประมาณในการขุดลอก หนองรุงเป็นหนองที่มีความเป็นธรรมชาติ มีสัตว์น้ำหลากหลายชนิด เป็นแหล่งอาหารของผู้คนในท้องถิ่น หนองรุงรับน้ำจากห้วยทับทันและพื้นที่โดยรอบ ปัจจุบันตื้นเขินมากไม่สามารถนำน้ำมาใช้เพื่อการเกษตรได้ในหน้าแล้ง ดังนั้นชุมชนที่อาศัยโดยรอบและพื้นที่ใกล้เคียง 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลผักไหม ตำบลตรมไพร ตำบลหนองเหล็ก อำเภอศรีขรภูมิ ตำบลตรวจ ตำบลศรีสุข อำเภอศรีณรงค์ จังหวัดสุรินทร์ ได้เสนอโครงการขุดลอกหนองรุงต่อสำนักงานชลประทานจังหวัดสุรินทร์สำหรับปีงบประมาณ 2551-2552
          หนองรุงเป็นหนองน้ำธรรมชาติอยู่ในลุ่มน้ำมูล-ห้วยทับทัน ภายหลังได้มีการขุดลอก สภาพพื้นที่โดยรอบราบเรียบ ความลาดชันประมาณร้อยละ 1-2 วางตัวอยู่ตามแนวตะวันออก-ตะวันตก แนวยาวที่สุดประมาณ 960 เมตร แนวกว้างที่สุดประมาณ 480 เมตร ความลึกเฉลี่ยประมาณ 1.5 เมตร ปริมาณกักเก็บน้ำประมาณ 691,200 ลูกบาศก์เมตร ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปีประมาณ 1,134 มิลลิเมตร


สถานภาพทางชีวภาพ  
 

พรรณไม้

       พบพันธุ์ไม้น้ำทั้งหมด 37 ชนิดไม้เด่นที่เป็นพืชลอยน้ำ ได้แก่ จอกหูหนู (Salvinia cucullata) ไม้เด่นที่เป็นพืชโผล่พ้นน้ำ ได้แก่ บัวหลวง (Nelumbo  nucifera) บัวสาย (Nymphaea  lotus)   ผือหรือกกสามเหลี่ยม (Actinoscirpus grossus) ไม้เด่นที่เป็นพืชใต้น้ำ ได้แก่ สาหร่ายหางกระรอก
(Hydrilla  verticillata) สาหร่ายข้าวเหนียว (Utricularia  aurea) และสาหร่ายเส้นด้าย (Najas  graminea)
       ไม้ยืนต้นบริเวณคันดินพบทั้งหมด 9 ชนิด ได้แก่ กระถิน (Leucaena  leucocephala)  กระถินณรงค์
(Acacia auriculaeformis) ขี้เหล็กบ้าน (Senna siamea) พุทรา (Ziziphus mauritiana) ยูคาลิปตัส
(Eucalyptus camaldulensis) สะแกนา (Combretum quadrangulare ) สะเดา (Azadirachta indica)
สัตตบรรณ (Alstonia scholaris) อะราง (Peltophorum   dasyrachis) โดยมีขี้เหล็กบ้าน และ ยูคาลิปตัส เป็นไม้เด่น

นก

       จากการสำรวจนกในพื้นที่ชุ่มน้ำหนองรุง พบนกจำนวน 54 ชนิด ได้แก่ นกยางเปีย (Egretta garzetta) นกยางไฟธรรมดา (Ixobrychus cinnamomeus)เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) นกอีโก้ง
(
Porphyrio porphyria) นกอีล้ำ (Gallinula chloropus) นกเด้าดิน (Actitis hypoleucos) นกกระปูดใหญ่
(Centropus sinensis)นกกะเต็นน้อยธรรมดา (Alcedo atthis) นกนางแอ่นบ้าน (Hirundo rustica) นกแซงแซวสีเทา (Dicrurus leucophaeus) นกกระจิบหญ้าอกเทา (Prinia hodgsonii) นกพงใหญ่พันธุ์ญี่ปุ่น
 (Acrocephalus orientalis) นกจับแมลงคอแดง (Ficedula  albicilla) และนกยอดหญ้าหัวดำ (Saxicola torquata) เป็นต้น จัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง 50 ชนิด ไม่ใช่สัตว์ป่าคุ้มครอง 4 ชนิด และในชนิดนกที่สำรวจพบจัดเป็นนกประจำถิ่น 42 ชนิด นกอพยพ 10 ชนิด และนกประจำถิ่นและนกอพยพ 2 ชนิด

 ทรัพยากรปลา

      พบปลาอย่างน้อย 43 ชนิด ได้แก่ เนื้ออ่อน(Kryptopterus bleekeri)กระทุงเหว(Xenentodon cancila)หลดม้าลาย(Macrognathus semiocellatus ) กะทิง(Mastacembelus armatus)แป้นแก้ว(Ambassis siamensis)บู่ทราย(Oxyeletris marmoratus)หมอไทย(Anabas testudineus)ชะโด(Ophiocephalus micropeltes) เป็นต้น ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable) ได้แก่ ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus)
       กลุ่มปลาเศรษฐกิจที่สำรวจพบในหนองรุง ได้แก่ ปลาช่อน (Ophiocephalus striatus) ปลาตะเพียนขาว (Puntius gonionotus) ปลานิล (Oreochromis niloticus) ปลาสร้อยขาว (Cirrhinus jullieni) ปลาไส้ตัน (Cyclocheilichthys repasson) ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลาแขยงใบข้าว (Mystus cavasius) และปลาสร้อยนกเขา (Osteochilus hasselti) เป็นต้น
สัตว์น้ำชนิดอื่นๆ ที่สำรวจพบและชาวบ้านระบุว่าพบเห็นในพื้นที่หนองรุง ได้แก่ กุ้งฝอยน้ำจืด(Macrobranchium lanchesteri) กุ้งฝอย (Macrobranchium sp.) หอยขม (Sinotaia ingallsiana) ปูนา (Esanthelphusa spp.) กบนา (Rana spp.) เขียด (Rana spp.) ปลิง (Hirudinea spp.)  ตะพาบ (Amyda cartilagenea) และเต่านา (Malayemys macrocephala)

 

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

      หนองรุงมีความสำคัญต่อการดำรงชีพของประชาชนในท้องถิ่น ประโยชน์โดยตรงจากหนองน้ำที่เห็นได้ชัดเจน ได้แก่ การเก็บหาผลผลิต ทั้งปลา สัตว์น้ำต่างๆ และพืชพรรณ สำหรับบริโภคในครัวเรือนและจำหน่ายเป็นรายได้กับครอบครัว รวมทั้งคุณค่าของหนองน้ำที่เป็นแหล่งน้ำดิบสำหรับผลิตน้ำประปาของหมู่บ้าน แหล่งน้ำเพื่อเพาะปลูก และเป็นพื้นที่เลี้ยงสัตว์ของชาวบ้าน เป็นต้น นอกจากนี้หนองรุงยังเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตนานาชนิด เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำห้วยทับทัน ซึ่งเป็นลำน้ำสายสำคัญสายหนึ่งของคนในท้องที่และจังหวัดสุรินทร์ ช่วยกรองของเสีย/มลพิษจากการเพาะปลูก และ/หรือ เป็นแหล่งสะสมของตะกอนดินเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับพื้นที่เพาะปลูก เป็นต้น

 

การจัดการและการคุกคาม  
 

การจัดการที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่

  1. มีการก่อสร้างทำนบคันดินรอบหนองน้ำเพื่อกักเก็บและหรือระบายน้ำสำหรับใช้ประโยชน์ (กรมชลประทาน/กรมทรัพยากรน้ำ)
  2. มีการปล่อยพันธุ์ปลาโดยหน่วยงานรัฐ (กรมประมง/ชุมชน/อบต.)

การคุกคามที่เกิดมาจากภายนอกพื้นที่

      การมีวัชพืชน้ำ เช่น จอก แหน ขึ้นปกคลุมผิวน้ำมากขึ้น ทำให้คุณภาพน้ำเริ่มแย่ลง ชาวบ้านที่ให้สัมภาษณ์กล่าวว่าในช่วงฤดูแล้งน้ำประปา ที่ใช้น้ำจากหนองรุงในการผลิตในบางช่วงจะค่อนข้างขุ่น ไม่สะอาด ซึ่งสาเหตุหนึ่งอาจจะมาจากคุณภาพน้ำในหนองรุงที่กำลังเปลี่ยนแปลงไป นอกจากนี้ยังเริ่มมีไมยราบยักษ์ขึ้นบริเวณขอบหนองให้เห็นบ้างแล้ว รวมทั้งการขุดลอกและทำถนนรอบหนองรุง อาจทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศแหล่งน้ำทั้งด้านกายภาพและคุณภาพของแหล่งน้ำ ซึ่งสุดท้ายจะส่งผลกระทบต่อชนิด ปริมาณของสิ่งมีชีวิตที่อยู่อาศัยและโครงสร้างของระบบนิเวศ โดยเฉพาะปลาซึ่งมีแนวโน้มการลดลงของปริมาณและการเปลี่ยนแปลงไปของชนิดพันธุ์

       


           

รายละเอียดเพิ่มเติม >>