หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มนํ้าที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี
 

อ่างเก็บนํ้าห้วยเสนง


ที่ตั้ง : อ่างเก็บน้ำห้วยเสนง อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์
      : มีเนื้อที่ประมาณ 8788 ไร่
      : มีพิกัดภูมิศาสตร์ละติจูดที่ 14°48' 18" N และลองจิจูดที่ 103°29' 58" E พิกัด UTM 48 P UB 385373 แผนที่ภูมิประเทศมาตราส่วน 1 :50000 ระวาง  5638 I  และ 5738 IV


แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2552 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

       อ่างเก็บน้ำห้วยเสนงเป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ของจังหวัดสุรินทร์ อยู่ในลุ่มน้ำมูล-ลำชีน้อยห้วยเสนง สภาพพื้นที่โดยรอบค่อนข้างราบเรียบหรือลูกคลื่นเล็กน้อย ความลาดชันประมาณร้อยละ 1-3 มีเนื้อที่ประมาณ 8,788 ไร่ วางตัวอยู่ในแนวตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ แนวยาวที่สุดประมาณ 5.4 กิโลเมตร แนวกว้างที่สุดประมาณ 4.1 กิโลเมตร มีน้ำขังตลอดปี ปริมาณน้ำกักเก็บประมาณ 20 ล้านลูกบาศก์เมตร ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปี (ในรอบ 46 ปี) ประมาณ 1,320 มิลลิเมตร

สถานภาพทางชีวภาพ  
 
พืชพรรณ
       พบพรรณไม้น้ำทั้งหมด 53 ชนิด พืชลอยน้ำเด่น ได้แก่  บาดอกขาว (Nymphoides  indicum)  จอกหูหนู (Salvinia cucullata) และ ผักตบชวา (Eichhornia crassipes) พืชใต้น้ำเด่น ได้แก่ สันตะวาใบข้าว (Vallisneria spiralis) และสาหร่ายหางกระรอก (Hydrilla  verticillata) พืชโผล่พ้นน้ำเด่น ได้แก่ บัวหลวง (Nelumbo nucifera)
       พบไม้ยืนต้นบริเวณรอบคันดินพบทั้งหมด 15 ชนิด ไม้เด่น ได้แก่ ขี้เหล็กไทย (Senna  siamea) กระถินณรงค์ (Acacia auriculaeformis) สนทะล (Casuarina  equisetifolia)  และยูคาลิปตัส (Eucalyptus  camaldulensis
ความหลากชนิดของนก
       จากการสำรวจนกในบริเวณอ่างเก็บน้ำห้วยเสนง พบนกจำนวน 53 ชนิด ได้แก่ เป็ดผีเล็ก (Tachybaptus ruficollis) เหยี่ยวแดง (Haliastur  indus) เหยี่ยวขาว (Elanus cearuleus) นกกระสานวล (Ardea cinerea) นกยางกรอกพันธุ์จีน (Ardeola bacchus) นกยางโทนใหญ่ (Casmerrodius albus)
นกยางเปีย (Egretta garzetta) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica)เป็ดคับแค (Nettapus coromandelianus) นกอีโก้ง (Porphyrio porphyria) เป็นต้น จัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง 49 ชนิด ไม่ใช่สัตว์ป่าคุ้มครอง 4 ชนิด เป็นนกประจำถิ่น 40 ชนิด นกอพยพ 11 ชนิด นกประจำถิ่นและนกอพยพ 2  ชนิด

ปลาและสัตว์อื่นๆ

       จากการสำรวจพันธุ์ปลาที่อ่างเก็บน้ำห้วยเสนง พบปลาอย่างน้อย 40 ชนิด ได้แก่ ปลานวลจันทร์เทศ (Cirrhinus mrigala) ปลายี่สกเทศ (Labeo rohita) ปลาแขยงหิน (Leiocassis siamensis) ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลาไหลนา (Monopterus albus) ปลากะทิง (Mastacembelus armatus) ปลาสลิด (Trichogaster pectroralis) ปลากระสง (Ophiocephalus Lucius) ปลาชะโด (Ophiocephalus micropeltes)
ในจำนวนปลาที่สำรวจพบมีชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (Endangered) ได้แก่ กรายChitala ornata ปลาตองลาย (Notopterus blanci) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable) ได้แก่ ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) และชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (Near-threatened) และถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ) ได้แก่ ปลาสวาย (Pangasius hypophthalmus)  
กลุ่มปลาเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลาช่อน (Ophiocephalus striatus) ปลาตะเพียนขาว (Puntius gonionotus) ปลานิล (Oreochromis niloticus) ปลาสร้อยขาว (Cirrhinus jullieni) ปลาหมอไทย (Anabas testudineus) ปลาสลาด (Notopterus notopterus) และปลาเนื้ออ่อน (Kryptopterus bleekeri) เป็นต้น

       สำหรับสัตว์น้ำอื่นๆ เช่น กุ้งฝอยน้ำจืด (Macrobranchium lanchesteri) กุ้งฝอย (Macrobranchium sp.) หอยขม (Sinotaia ingallsiana) หอยเชอรี่ (Pomacea canaliculata)  กบนา (Rana spp.) ปลิง (Hirudinea spp) และปูนา (Esanthelphusa spp.)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

    ห้วยเสนงมีคุณค่าและความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำรงชีพของประชาชนทั้งในระดับหมู่บ้านและระดับจังหวัด ประโยชน์โดยตรงจากห้วยเสนง คือ ทรัพยากรน้ำ ที่ใช้สำหรับการเพาะปลูกพืช เป็นแหล่งน้ำชลประทานสำหรับเกษตรกรในพื้นที่อำเภอเมืองสุรินทร์กว่า 50,000 ไร่ เป็นแหล่งน้ำดิบที่การประปาภูมิภาคใช้ผลิตน้ำประปาเพื่อรองรับความต้องการใช้น้ำสำหรับการอุปโภคบริโภคในครัวเรือน และการใช้น้ำของภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมในเขตอำเภอเมือง นอกจากนี้อ่างเก็บน้ำห้วยเสนงยังมีคุณค่าในด้านการให้ผลผลิตของพื้นที่ชุ่มน้ำซึ่งที่สำคัญ คือ การเป็นแหล่งจับหาปลาและสัตว์น้ำ เป็นแหล่งเก็บหาพืชพรรณ และเป็นแหล่งรายได้และ/หรือตลาดสดของชุมชน และด้วยสภาพพื้นที่ที่สวยงาม เป็นหนองน้ำขนาดใหญ่ใกล้ชุมชนเมือง อ่างเก็บน้ำห้วยเสนงจึงได้รับการพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดสุรินทร์ ให้ประโยชน์ทั้งต่อนักท่องเที่ยวและผู้ให้บริการที่สามารถสร้างรายได้ให้กับครอบครัว นอกเหนือจากคุณค่าที่ชุมชนได้รับ ห้วยเสนงยังมีคุณค่าที่ชุมชนได้รับประโยชน์โดยอ้อมอีกนานัปการ เช่น การที่พื้นที่ชุ่มน้ำเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตนานาชนิด เป็นแหล่งสะสมของตะกอนดินเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับพื้นที่เพาะปลูก และ/หรือ การที่อ่างเก็บน้ำห้วยเสนงเป็นแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมของชุมชน และเป็นแหล่งโบราณคดี มีวัดโบราณที่ตั้งอยู่ติดกับอ่างเก็บน้ำฯ ในพื้นที่บ้านปราสาท เป็นต้น

การจัดการและการคุกคาม  
 

การจัดการที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่

  1. มีการก่อสร้างทำนบคันดินรอบหนองน้ำเพื่อกักเก็บและหรือระบายน้ำสำหรับใช้ประโยชน์ มีโครงการชลประทาน(กรมชลประทาน/กรมทรัพยากรน้ำ/การประปาส่วนภูมิภาค)
  2. มีการปล่อยพันธุ์ปลาโดยหน่วยงานรัฐ (กรมประมง/ชุมชน/อบต.)
  3. มีการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำหรับกิจกรรมทางน้ำของท้องถิ่น(ทสจ./การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย/ชุมชน / อบจ./ อบต.  )

การคุกคามที่เกิดมาจากภายนอกพื้นที่

  1. ประชาชนมีความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มขึ้นและจะเพิ่มขึ้นต่อๆ ไป จึงกลายเป็นปัญหาและภัยคุกคามที่สำคัญของระบบนิเวศอ่างเก็บน้ำห้วยเสนง ที่จำเป็นต้องมีแผนการจัดการ
  2. ปัญหาหรือภัยคุกคามที่เกิดจากกิจกรรมการท่องเที่ยว เช่น การทิ้งขยะของนักท่องเที่ยวและผู้ให้บริการท่องเที่ยวลงสู่แหล่งน้ำ การปล่อยน้ำเสียลงสู่ลำห้วยซึ่งไหลเข้าสู่อ่างเก็บน้ำห้วยเสนง การลงเล่นน้ำของนักท่องเที่ยวที่อาจจะส่งผลต่อคุณภาพน้ำ


           

รายละเอียดเพิ่มเติม >>