หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

บึงเกลือ บ่อแก


ที่ตั้ง :  ตำบลบึงเกลือ อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

เนื้อที่ประมาณ 5,968 ไร่
ตำแหน่งพิกัดภูมิศาสตร์ของพื้นที่ชุ่มน้ำบึงเกลือ บ่อแก
ละติจูดที่ 16°1'28" N และลองจิจูด 104°1'24" E  พิกัด UTM 48 Q UC 955725
แผนที่ภูมิประเทศมาตราส่วน 1:50000 ระวาง  5741 II และ 5941 III 


แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2552 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

        บึงเกลือบ่อแกเป็นหนองน้ำธรรมชาติ เป็นส่วนหนึ่งของลุ่มน้ำยัง เดิมเป็นส่วนหนึ่งของที่ราบลุ่มน้ำท่วมถึง หรือที่เรียกว่า “ทาม” ของลุ่มน้ำยัง ต่อมากรมชลประทานได้สร้างเป็นอ่างเก็บน้ำที่มีสันฝายและที่ระบายน้ำล้นจึงเป็นแหล่งกักเก็บน้ำกว้างใหญ่ สภาพพื้นที่โดยรอบค่อนข้างราบเรียบหรือลูกคลื่นเล็กน้อย ความลาดชันอยู่ระหว่างร้อยละ 1-3 วางตัวอยู่แนวเหนือ-ใต้ แนวยาวที่สุดประมาณ 4.8 กิโลเมตร แนวกว้างที่สุดประมาณ 2.9 กิโลเมตร มีน้ำขังตลอดปี ลักษณะทางธรณีวิทยารองรับด้วยหมวดหินมหาสารคามซึ่งมีเกลือหินอยู่ชั้นล่าง

 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

พรรณไม้

         พบพันธุ์ไม้น้ำจำนวน 43 ชนิด ได้แก่ ผักตบชวา (Eichhornia crassipes) กระจับสี่เขา (Trapa  quadrispinosa) สาหร่ายหางกระรอก (Hydrilla verticillata) สาหร่ายเส้นด้าย (Najas graminea) กกขนาก (Cyperus difformis) กะเม็ง (Eclipta prostrate) ตาลปัตรฤาษี  (Limnocharis flava) เทา (Spirogyra sp.) ผักปลาบ (Commelina bengalensis ) ผักเป็ดไทย (Alternanthera sessilis) สาหร่ายข้าวเหนียว (Utricularia  aurea) แหนเป็ด (Lemna   perpusilla)  ผักไผ่น้ำ (Polygonum  flaccidum
         สำหรับไม้ยืนต้นที่ขึ้นบริเวณคันดินรอบหนองน้ำพบทั้งหมด 32 ชนิด ได้แก่ สะแกนา (Combretum quadrangulare) กระโดนน้ำ (Barringtonia acutangula) ประดู่ป่า (Pterocarpus macrocarpus) อินทนิลน้ำ (Lagerstroemia speciosa) มะกอกป่า (Spondias pinnata ) ส้มโมง (Garcinia speciosa) เม้าสร้อย (Antidesma acidum ) พังแหล (Trema angustifolia) กว้าว (Haldina cordifolia) ยางนา (Dipterocarpus alatus ) หว้า (Syzygium cumini)

นก

         พบนกจำนวน 33 ชนิด ได้แก่ นกกระสานวล (Ardea cinerea) นกยางกรอกพันธุ์จีน (Ardeola bacchus) นกยางไฟหัวดำ (Ixobrychus sinensis) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) นกอีโก้ง (Porphyrio porphyria) นกยางไฟธรรมดา (Ixobrychus cinnamomeus) นกเขาไฟ (Streptopelia tranquebarica) นกแอ่นตาล (Cypsiurus balasiensis) นกเด้าดินทุ่งใหญ่ (Anthus novaeseelandiae) นกกิ้งโครงคอดำ (Sturnus nigricollis) นกกินปลีอกเหลือง (Necterinia jugularis) นกกินปลีดำม่วง (Nectarinia asiatica) เป็นต้น จัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง 30 ชนิด ไม่ใช่สัตว์ป่าคุ้มครอง 3 ชนิด เป็นนกประจำถิ่น 26 ชนิด นกอพยพ 2 ชนิด นกประจำถิ่นและนกอพยพ 5 ชนิด

 ทรัพยากรปลา
         พบปลาอย่างน้อย 60 ชนิด ได้แก่ ปลายี่สกเทศ (Labeo rohita) ปลากะมัง (Puntioplites proctozysron) ปลาเสือสุมาตรา (Puntius partipentazona) ปลากระแห (Puntius schwanenfeldii) ปลาหมูขาว (Botia modesta) ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลาชะโอน (Ompok bimaculata) ปลาเค้าขาว (Wallagonia attu) ปลาบึก (Pangasianodon gigas) ปลากระทุงเหว (Xenentodon cancila) ปลาไหลนา(Monopterus albus) ปลาหลดม้าลาย (Macrognathus semiocellatus) ปลากะทิง (Mastacembelus armatus) ปลาถั่วงอก (Sundasalanx mekongensis) บู่ใส (Gobiopterus chuno) ปลากระดี่หม้อ (Trichogaster trichopterus) ปลากริมควาย (Trichopsis vittatus) ปลากระสง (Ophiocephalus Lucius) ปลาชะโด (Ophiocephalus micropletes) ปลาลิ้นหมา (Archiroides leucorhynchos) เป็นต้น
         จากปลาที่สำรวจพบมีชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered) และถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ) ได้แก่ ปลาบึก (Pangasianodon gigas) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable) ได้แก่ ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus)  และชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (Near-threatened) และถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ) ได้แก่ ปลาสวาย (Pangasius hypophthalmus)
          กลุ่มปลาเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลาสร้อยนกเขา (Osteochilus hasselti) ปลาสร้อยขาว (Cirrhinus jullieni) ปลาช่อน (Ophiocephalus striatus) ปลาแขยงข้างลาย (Mystus vittatus) ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลาเนื้ออ่อน (Kryptopterus bleekeri) ปลานิล (Oreochromis niloticus) ปลากระสูบจุด (Hampala dispar) และปลาสลิด (Trichogaster pectoralis)
        สัตว์น้ำอื่นๆ ทั่วไปที่พบตามหนองบึงน้ำจืด ได้แก่ กุ้งฝอยน้ำจืด (Macrobranchium lanchesteri)
กุ้งก้ามกราม (Macrobranchium rosenbergii) ปูนา (Esanthelphusa spp.) กบนา   (Rana spp.) เขียด (Rana spp.) หอยเชอรี่ (Pomacea canaliculata) และ เต่านา (Malayemys macrocephala)

 

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

            

         บึงเกลือบ่อแก มีคุณค่าต่อการดำรงชีพของประชาชนทั้งในระดับครัวเรือนและชุมชน โดยประโยชน์จากพื้นที่ชุ่มน้ำ
ที่เห็นได้ชัดเจน คือ เป็นแหล่งผลผลิตที่ชาวบ้านได้เก็บหาเพื่อบริโภคในครัวเรือนและจำหน่ายเป็นรายได้แก่ครัวเรือนน้ำ
จากบึงเกลือ บ่อแกเป็นแหล่งน้ำดิบสำหรับผลิตน้ำประปาหมู่บ้าน นอกจากนี้พื้นที่รอบหนองน้ำยังเป็นแหล่งหากินสำหรับสัตว์เลี้ยง และเป็นแหล่งน้ำสำหรับเพาะปลูกพืช จากการสัมภาษณ์ผู้ใหญ่บ้านบ่อแกน้อย (7 มิถุนายน 2552) ระบุว่าประมาณร้อยละ 60 ของครัวเรือนในหมู่บ้านทำนาปรัง และใช้น้ำจากบึงเกลือบ่อแก นอกจากนี้คุณค่าที่สำคัญอีกประการหนึ่งของบึงเกลือบ่อแก คือ การที่ชุมชนได้ใช้ประโยชน์พื้นที่สำหรับกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยเฉพาะในช่วงเทศกาลสงกรานต์มีนักท่องเที่ยวเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้บึงเกลือบ่อแกยังมีคุณค่าที่ชุมชนได้รับประโยชน์โดยอ้อม เช่น การที่พื้นที่ชุ่มน้ำเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต
นานาชนิด และ/หรือ เป็นแหล่งสะสมของตะกอนดินเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับพื้นที่เพาะปลูก เป็นต้น

 

การจัดการและการคุกคาม  
 

การจัดการที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่

  1. มีการก่อสร้างทำนบคันดินรอบหนองน้ำเพื่อกักเก็บและหรือระบายน้ำสำหรับใช้ประโยชน์ มีโครงการชลประทาน (กรมชลประทาน/กรมทรัพยากรน้ำ)
  2. กำหนดเขตอนุรักษ์พันธุ์ปลา (กรมประมง/ชุมชน/อบต.)
  3. มีการปล่อยพันธุ์ปลาโดยหน่วยงานรัฐ (กรมประมง/ชุมชน/อบต.)
  4. มีการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำหรับกิจกรรมทางน้ำของท้องถิ่น (ททท./ชุมชน/อบต.)

การคุกคามที่เกิดมาจากภายนอกพื้นที่

  1. การมีวัชพืชน้ำ โดยเฉพาะผักตบชวาขึ้นหนาแน่นในบริเวณหนองน้ำ ส่งผลให้แหล่งน้ำบางส่วนตื้นเขิน รวมทั้งมีการแพร่ระบาดของศัตรูพืช ได้แก่ หอยเชอรี่
  2. แผนการรองรับนักท่องเที่ยว โดยการปรับสภาพพื้นที่ และมีชาวบ้านหันมาทำธุรกิจแพร้านค้าหรือสถานบันเทิงเพิ่มขึ้น และผลที่ตามมาจากจำนวนคนที่เข้าใช้พื้นที่มากขึ้น คือ ปัญหาขยะทิ้งเกลื่อนกลาด ไม่ได้รับการจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ


           

รายละเอียดเพิ่มเติม >>