หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ

 

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองแวง


ที่ตั้ง : บ้านหนองแดงน้อย ตำบลโคกมั่งงอย อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ เนื้อที่ 109 ไร่
       : พิกัดภูมิศาสตร์ละติจูดที่ 15o45' 39" N และลองจิจูดที่ 102o 16' 45" E พิกัด UTM 48 P TC 088626 แผนที่ภูมิประเทศมาตราส่วน 1:50000 ระวาง 5440I ชุด L 7018


แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2551 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

       เป็นหนองน้ำขนาดเล็ก สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่ค่อนข้างราบเรียบ ความลาดชันประมาณ 1-2 เปอร์เซนต์ วางตัวในแนวเหนือ-ใต้  ช่วงยาวที่สุดประมาณ 550 เมตร ช่วงกว้างที่สุดประมาณ 350 เมตร มีน้ำตลอดปี หนองแวงเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำอยู่ในลุ่มน้ำชี ลุ่มน้ำชีย่อยส่วนที่ 2 รับน้ำจากพื้นที่รอบๆ มีความลึกในช่วงฤดูแล้งประมาณ 1 เมตร ในช่วงฤดูฝน 3-4 เมตร ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปีประมาณ 1,118 มิลลิเมตร ปัจจุบันมีการก่อสร้างถนนคอนกรีตรอบหนองแวงเพื่อความสะดวกในการสัญจรและเป็นที่ตั้งของอาคาร สำนักงานหลายแห่ง เช่น ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองแวง สำนักงานเทศบาลตำบลคอนสวรรค์ รวมทั้งตลาดสดเทศบาลตำบลคอนสวรรค์

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ทรัพยากรป่าไม้
      จากการสำรวจพบพืชน้ำทั้งหมด 35 ชนิด ได้แก่ ธูปฤาษี (Tyhpa angustifolia) แห้วทรงกระเทียม (Eleocharis dulcis) ผือหรือกกสามเหลี่ยม (Actinoscirpus grossus) จอกหูหนู (Salvinia cucullata) สาหร่ายหางกระรอก (Hydrilla  verticillata) และดีปลีน้ำ (Patamogeton  malaianus) ดีปลีน้ำ (Patamogeton   malaianus ) บอน (Colocasia  esculentaบัวสาย (Nymphaea  lotus )บัวหลวง(Nelumbo  nucifera)ผักเป็ดไทย (Alternanthera   sessilis) ผักกระเฉดน้ำ (Neptunia  oleracea) และหญ้าเงี่ยงป่า (Linernia  ciliate)
- บริเวณรอบหนองพบไม้ยืนต้นทั้งหมด 17 ชนิด ได้แก่ กระถินณรงค์ (Acacia auriculaeformis) ขี้เหล็กไทย (Senna   siamea) คางฮูง (Albizzia  lebbeckoides) จามจุรี (Samanea saman)ตะขบฝรั่ง (Muntingia calabura)ประดู่บ้าน (Pterocarpus indicus) มะขามป้อม (Phyllanthus  emblica) พฤกษ์ (Albizia lebbeck) มะขาม (Tamarindus  indica) มะขามเทศ (Pithecellobium dulce) ยูคาลิปตัส (Eucalyptus camaldulensis) ราชพฤกษ์ (Cassia fistula) สะแกนา (Combretum quadrangulare ) สะเดา (Azadirachta  indica) สัตตบรรณ (Alstonia scholaris) เสลา (Lagerstroemia   tomentosa ) และอะราง (Peltophorum   dasyrachis)

ทรัพยากรปลา
          จากการสำรวจภาคสนามพบปลาอย่างน้อย 23 ชนิด ได้แก่ ปลาสลาด (Notopterus notopterus)  ปลากระสูบจุด (Hampala dispar) ปลาแขยงข้างลาย (Mystus vittatus) ปลากระทุงเหว (Xenentodon cancila) ปลาแป้นแก้ว(Ambassis siamensis) ปลาหมอช้างเหยียบ (Pristolepis fasciatus) ปลาบู่ทราย (Oxyeletris marmoratus) ปลาหมอไทย(Anabas testudineus) ปลาสลิด (Trichogaster pectoralis) ปลากระดี่หม้อ (Trichogaster trichopterus) และ ปลากริมควาย(Trichopsis vittatus) เป็นต้น
- พันธุ์ปลาที่จัดอยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable) ได้แก่ ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) และชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ) ได้แก่ ปลากัดเขียว (Betta smaragdina
- ปลาเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลาสร้อยนกเขา (Osteochilus hasselti) ปลาตะเพียนขาว (Puntius gonionotus) ปลาช่อน (Ophiocephalus striatus) ปลานิล (Oreochromis niloticus) และปลาสร้อยขาว (Cirrhinus jullieni) 
สำหรับสัตว์น้ำอื่นๆ ที่สำรวจพบในพื้นที่ชุ่มน้ำเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองแวง ได้แก่ กุ้งฝอยน้ำจืด(Macrobranchium lanchesteri) หอยเชอรี่ (Pomacea canalicalata) หอยขม (Sinotaia ingallsiana) ปูนา(Esanthelphusa spp.) กบนา (Rana spp.) ตะพาบ(Amyda cartilaginea) เขียดจะนา (Occidozyda lima) เต่านา(Malayemys macrocephala) และเหี้ย (Varanus salvator)

นก
       เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองแวงเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของนกน้ำนานาชนิด จากการสำรวจพบนกจำนวน 43 ชนิด ได้แก่ นกกระสานวล (Ardea cinerea) นกยางกรอกพันธุ์จีน (Ardeola bacchus) เป็ดคับแค Nettapus coromandelianus เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) เหยี่ยวทุ่ง (Circus spilonotus)นกอีล้ำ (Gallinula chloropus) นกอีโก้ง (Porphyrio porphyria) นกเค้าจุด (Athene brama) และนกกะเต็นอกขาว (Halcyon smyrnensis) เป็นต้น มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ ตาม Thailand Red Data : Birds (TRD) 1 ชนิดคือ นกกระสาแดง (Ardea purpurea) และมีแนวโน้มใกล้ถูกคุกคามตาม Thailand Red Data : Birds (TRD) 2 ชนิด คือ นกระจาบธรรมดา (Ploceus phillippinus) นกกระจาบทอง (Ploceus hypoxanthus) และ นกกระติ๊ดขี้หมู (Lonchura punctulata)

        

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

 

การใช้ประโยชน์
       มีความสำคัญด้านนิเวศวิทยาซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของนกน้ำนานาชนิดใจกลางชุมชนเมืองคอนสวรรค์ โดยเฉพาะนกเป็ดน้ำซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญอย่างหนึ่งของหนองแวง ที่ช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งในท้องถิ่นและจากต่างจังหวัดให้แวะเข้าไปเยี่ยมชม ในรอบปี 2551-2552 ที่ผ่านมามีนักท่องเที่ยวกว่า 2,500 คน เดินทางมาท่องเที่ยวที่หนองแวง (เฉพาะในกรณีที่มาใช้สถานที่และที่พักของเขตห้ามล่าสัตว์ป่า สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไปที่แวะมาพักผ่อน ไม่มีการใช้สถานที่หรือที่พักมีจำนวนกว่า 100,000 คน ในแต่ปี) ซึ่งวัตถุประสงค์สำคัญของการเดินทางมา คือ เพื่อชมธรรมชาติและสัตว์ป่า รวมทั้งการศึกษาวิจัยด้านนิเวศวิทยา (เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองแวง, 2552) นอกจากนี้องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น (เทศบาลตำบลคอนสวรรค์) ยังได้ปรับภูมิทัศน์พื้นที่รอบหนองแวงจัดทำเป็นสวนสาธารณะของตำบลและอำเภอ มีถนนคอนกรีตรอบหนองน้ำ เพื่อให้ประชาชนได้แวะมาพักผ่อนและออกกำลังกาย นอกจากนี้ถึงแม้ว่าการประกาศให้หนองแวงเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าจะทำให้การเข้าใช้ประโยชน์เพื่อเก็บหาผลผลิตจากหนองน้ำจำกัดลง แต่ก็มีชาวบ้านในตำบลคอนสวรรค์ โคกมั่งงอย และตำบลใกล้เคียง เช่น ช่องสามหมอ เดินทางมาจับหาปลาและสัตว์น้ำ รวมทั้งยังพบเห็นการนำสัตว์มาเลี้ยงบริเวณหนองแวงได้อยู่บ้างเช่นกัน ดังนั้นเมื่อพิจารณาจากรายการดัชนีคุณค่าและความสำคัญของพื้นที่ชุ่มน้ำ หนองแวงจึงมีคุณค่าและความสำคัญเชิงเกษตรกรรม (Agricultural value) ในการเป็นแหล่งน้ำแหล่งหากินสำหรับสัตว์เลี้ยง และคุณค่าด้านผลผลิต (Wetland product value) โดยหนองแวงจัดเป็นแหล่งจับหาปลาและสัตว์น้ำ เก็บพืชพรรณ และ/หรือเป็นตลาดสดสำหรับหลายครัวเรือน

  

 

การจัดการและการคุกคาม  
 

การจัดการ

  1. ห้ามล่าสัตว์ป่าและควบคุมการเข้าใช้ประโยชน์ (กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพรรณพืช)
  2. มีการก่อสร้างทำนบคันดินรอบหนองน้ำเพื่อกักเก็บและหรือระบายน้ำสำหรับใช้ประโยชน์- กรมชลประทาน/กรมทรัพยากรน้ำ
  3. กำหนดเขตอนุรักษ์พันธุ์ปลา- กรมประมง/ชุมชน/อบต.
  4. มีการปล่อยพันธุ์ปลาโดยหน่วยงานรัฐ- กรมประมง/ชุมชน/อบต.
  5. มีการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ มีเส้นทางศึกษาระบบนิเวศและจุดชมนกรอบเขตห้ามล่าฯ
  6. ชุมชน/เทศบาลตำบลและอำเภอ

การคุกคาม

  1. การแพร่ระบาดของวัชพืชน้ำ โดยเฉพาะธูปฤาษี ส่งผลให้แหล่งน้ำตื้นเขิน
  2. น้ำเสียจากชุมชนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำ

 

    

 


            รายละเอียดเพิ่มเติม >>