หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มนํ้าที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี
 

บึงหนองขอน


ที่ตั้ง : อยู่ในเขตตำบลหนองขอน อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี
                   : เนื้อที่ประมาณ 400 ไร่
                   : พิกัดภูมิศาสตร์ละติจูดที่ 15° 9' 26" N และลองจิจูดที่ 104° 42' 46" E พิกัด UTM 48 P VB 692942  แผนที่ภูมิประเทศมาตรส่วน 1:50000 ระวางแผนที่ 5939 IV


แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2552 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

          บึงหนองขอนเป็นหนองน้ำขนาดเล็กยู่ในลุ่มน้ำมูล รับน้ำจากพื้นที่โดยรอบ สภาพพื้นที่โดยรอบค่อนข้างราบเรียบหรือลูกคลื่น ความลาดชันประมาณร้อยละ 1-3 วางตัวอยู่แนวเหนือ-ใต้ แนวยาวที่สุดประมาณ 170 เมตร แนวกว้างที่สุดประมาณ110 เมตร ความลึกของหนองน้ำประมาณ 1-2 เมตร ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยรายปีประมาณ 1,429 มิลลิเมตร

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

           สถานภาพทางชีวภาพ พิจารณาจากความหลากชนิดของพรรณพืช นก ปลาและสัตว์อื่นๆ ผลการศึกษามีรายละเอียดดังต่อไปนี้

ทรัพยากรป่าไม้
            พบจำนวนทั้งสิ้น 40 ชนิด มีพืชเด่น ได้แก่ ผักตบชวา (Eichhornia crassipes) ซึ่งพบมากที่สุด รองลงมาคือ บัวหลวง (Nelumbo  nucifera) กกสามเหลี่ยม (Actinoscirpus grossus) หญ้าคา (Imperata  cylindrica) และจอกหูหนู (Salvinia cucullata)
          ไม้ยืนต้นพบทั้งหมด 20 ชนิด ไม้เด่น ได้แก่ เสียวใหญ่ (Phyllanthus polyphyllus) กระถินณรงค์ (Acacia auriculaeformis) กระถินเทพา (Acacia mangium) สะแก (Combretum quadrangulare) และขี้เหล็กไทย (Senna   siamea) พบพันธุ์ไม้ที่แสดงว่าเป็นป่าบุ่งป่าทามบริเวณหนองน้ำส่วนล่างด้านติดกับลำเซบาย คือ เสียวใหญ่ (Phyllanthus polyphyllus) เบ็นน้ำ (Combretum trifoliatum) หูลิง (Hymenocardia wallichii) สะมั่ง (Carallia brachiata)และหว้านา (Sizygium cinereum) เป็นต้น

นก

          จากการสำรวจนกในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงหนองขอน พบนกจำนวน 26 ชนิด ได้แก่ นกยางไฟหัวดำ (Ixobrychus sinensis) นกอีแจว (Hydrophasianus chirurgus) นกเขาชวา (Geopelia striata) นกกระปูดใหญ่(Centropus sinensis) นกกระจิบหญ้าอกเทา (Prinia hodgsonii) นกกางเขนบ้าน (Copsychus saularis) นกอีแพรดแถบอกดำ (Rhipidura javanica) นกกิ้งโครงคอดำ (Sturnus  nigricollis) นกเอี้ยงหงอน (Acridotheres grandis) นกกินปลีอกเหลือง (Necterinia jugularis) และนกกระจอกตาล (Passer flaveolus) เป็นต้น จัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง 23 ชนิด ไม่ใช่สัตว์ป่าคุ้มครอง 3 ชนิด เป็นนกประจำถิ่น 19 ชนิด นกประจำถิ่นและนกอพยพ 4 ชนิด

 

ทรัพยากรปลา

          จากการสำรวจพบปลาอย่างน้อย 39 ชนิด เป็นปลาในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) ได้แก่ ปลาแปบ (Oxygaster maculicauda) ปลาสร้อยขาว (Cirrhinus jullieni) ปลาไส้ตัน (Cyclocheilichthys armatus)ปลาซ่า (Labiobarbas spilopleura) ปลากะมัง (Puntioplites proctozysron) ปลาตะเพียนขาว (Puntius gonionotus) ปลาเสือสุมาตรา (Puntius partipentazona) และปลาซิวหางแดง (Rasbora borapetensis) เป็นต้น  สถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable) ได้แก่ ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus)
         ปลาเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลาช่อน (Ophiocephalus striatus) ปลาหมอช้างเหยียบ (Pristolepis fasciatus) ปลานิล (Oreochromis niloticus) ปลาสร้อยนกเขา (Osteochilus hasselti) ปลาแขยงข้างลาย (Mystus vittatus) ปลาหลดจุด (Macrognathus siamensis) ปลากราย (Chitala ornata) ปลาสลาด (Notopterus notopterus) และปลากระสูบจุด (Hampala dispar)

          สัตว์น้ำเศรษฐกิจอื่นๆ ที่สำรวจพบ ได้แก่ หอยขม (Sinotaia ingallsiana) กุ้งฝอยน้ำจืด (Macrobranchium lanchesteri) ปูนา (Esanthelphusa spp.) กบนา (Rana spp.) เขียด (Rana spp.) ปลิง (Hirudinea spp.) ตะพาบ (Amyda cartilaginea)  และเต่านา (Malayemys macrocephala)


        


           

          

           


          

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

        บึงหนองขอน มีคุณค่าและความสำคัญต่อการดำรงชีพของชุมชนท้องถิ่น น้ำจากบึงหนองขอนเดิมเคยเป็นแหล่งน้ำดิบสำหรับผลิตน้ำประปาหมู่บ้าน (บ้านหนองช้าง) เป็นแหล่งหากินสำหรับสัตว์เลี้ยง และเป็นแหล่งน้ำสำหรับเพาะปลูกพืช (ทำนาปรังของชาวบ้าน) รวมทั้งการเลี้ยงปลาในกระชัง (ปลาเขียวมรกต) ที่มีนักธุรกิจมาดำเนินการขุดบ่อเลี้ยงปลาใกล้หนองน้ำและสูบน้ำจากบึงหนองขอนสำหรับเลี้ยงปลา  ในส่วนของคุณค่าด้านผลผลิต (Wetland product value) ก็เห็นได้ชัดเจน บึงหนองขอนจัดเป็นแหล่งเก็บหาพืชพรรณ เป็นแหล่งจับหาปลาและสัตว์น้ำ และเป็นแหล่งรายได้และ/หรือตลาดสดของชุมชน นอกเหนือจากคุณค่าที่ชุมชนได้รับประโยชน์โดยตรงเหล่านี้แล้ว บึงหนองขอนยังมีคุณค่าที่ชุมชนได้รับประโยชน์โดยอ้อม เช่น การที่พื้นที่ชุ่มน้ำเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตนานาชนิด และ/หรือ เป็นแหล่งสะสมของตะกอนดินเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับพื้นที่เพาะปลูก เป็นต้น

การจัดการและการคุกคาม  
 

การจัดการที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่

    1. มีการก่อสร้างทำนบคันดินรอบหนองน้ำเพื่อกักเก็บและหรือระบายน้ำสำหรับใช้ประโยชน์- กรมชลประทาน/กรมทรัพยากรน้ำ
    2. มีการปล่อยพันธุ์ปลาโดยหน่วยงานรัฐ- กรมประมง/ชุมชน/อบต.

การคุกคามที่เกิดมาจากภายนอกพื้นที่

        การแพร่ระบาดของวัชพืชน้ำและพืชพรรณที่ขึ้นอย่างหนาแน่น โดยเฉพาะหญ้าคา ส่งผลให้แหล่งน้ำตื้นเขินอย่างมาก ปัจจุบันองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นกำลังดำเนินการขุดลอกบึงหนองขอน โดยเริ่มขุดเมื่อปี 2551 แต่กิจกรรมการขุดลอกหนองน้ำนี้ก็ส่งผลกระทบทำให้น้ำในบึงหนองขอนขุ่นอย่างมาก และแน่นอนย่อมจะส่งผลกระทบต่อชนิดและปริมาณของสิ่งมีชีวิตโดยเฉพาะปลาที่อยู่ในหนองน้ำ ผู้นำชุมชนกล่าวว่ามีจำนวนผู้เข้าใช้ประโยชน์บึงหนองขอนน้อยลงเนื่องจากความหนาแน่นของวัชพืชทำให้เข้าเก็บหาผลผลิตในหนองน้ำทำได้ลำบากขึ้น


           

รายละเอียดเพิ่มเติม >>