หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย

 

แผนที่

พื้นที่ชุ่มน้ำเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองบงคาย

ที่ตั้งและพื้นที่ : พื้นที่ชุ่มน้ำเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองบงคาย จังหวัดเชียงราย
ตั้งอยู่ในเขตตำบลโยนก และตำบลป่าสัก อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย
 
แรมซาร์ไซต์ : ลำดับที่ 5 ของประเทศไทย และลำดับที่ 1101

เนื้อที่ : 2,724 ไร่                  
พิกัดกลางที่ 607723 N 2239915E

      
หนองบงคายเป็นระบบนิเวศแหล่งน้ำที่ตั้งอยู่บนพื้นที่ล่างสุดของลุ่มน้ำแม่กก จึงเป็นแหล่งธรรมชาติที่มีความสำคัญอย่างสูงต่อระบบน้ำของลุ่มน้ำ ทั้งทางด้านการเก็บกักน้ำ การจัดการตะกอนและของเสีย รวมทั้งบทบาทในระบบนิเวศด้านอื่นๆ ของพื้นที่ลุ่มน้ำแม่กก หนองบงคายเกิดจากการควบคุมระบบน้ำ พื้นที่บริเวณนี้เดิมเป็นที่ลุ่ม ประกอบด้วยหนองน้ำขนาดเล็ก และได้มีการจัดทำฝายควบคุมยกระดับน้ำ ทำให้เป็นพื้นที่แหล่งน้ำขนาดใหญ่ที่มีน้ำทั้งปี แหล่งน้ำที่สำคัญนอกจากน้ำผิวดินในพื้นที่รับน้ำแล้ว จากการเจาะสำรวจดิน พบว่าระดับน้ำใต้ดินบริเวณขอบน้ำ  มีอยู่ในระดับตื้น มีน้ำซับเข้าพื้นที่บึงกระจายอยู่ทั่วไป และยังมีน้ำพุจากใต้ดินเข้าหนองน้ำตลอดเวลาบริเวณหนองน้ำพุ ซึ่งเป็นหนองน้ำขนาดเล็กที่อยู่ตอนล่างหรือด้านทิศตะวันออก

 

ข้อมูล Ramsar Information Sheet

ข้อมูล Ramsar Map

 
 

 

อ้างอิง

โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภหนองบึงน้ำจืดของประเทศไทย (ภาคเหนือ) ปีงบประมาณ 2553 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย

สถานภาพทางกายภาพ  
 

ลักษณะทางกายภาพ
-
ลักษณะธรรมชาติ เป็นแหล่งน้ำที่เกิดจากการยกระดับน้ำ
-ประเภทหนองบึง แหล่งต้นน้ำ
-ตั้งอยู่ในลุ่มน้ำ ลุ่มน้ำแม่กก ลุ่มน้ำสาขาแม่กกตอนล่าง
-ลักษณะพิเศษ แหล่งน้ำพุและน้ำซับ

ทรัพยากรดิน
-ชุดดินที่พบ ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มชุดดินที่ 30  บริเวณลูกคลื่นลอนชัน
-ดินอินทรีย์ไม่พบกลุ่มดินอินทรีย์หรือสนุ่นตามธรรมชาติ

การใช้ประโยชน์ที่ดิน
-การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิพื้นที่ชุ่มน้ำมีขนาดลดลง 96 ไร่ มีการใช้พื้นที่เพาะปลูกมากขึ้น จาก 2,820 ไร่ ในปี พ.ศ.2544 ลดลงเหลือ 2,724 ไร่ ในปี พ.ศ. 2552
-สภาพการใช้ที่ดินส่วนใหญ่ เป็นพื้นที่ทะเลสาบและบึง

คุณภาพน้ำผิวดิน
-
คุณภาพน้ำ ค่าความสกปรกต่ำ
-สภาพของน้ำ เกื้อกูลต่อระบบนิเวศสูง ปริมาณสารอาหารในน้ำต่ำถึงปานกลาง
-การจัดประเภทแหล่งน้ำ ประเภทที่ 3

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ทรัพยากรป่าไม้
           พบพรรณไม้รวม 410 ชนิด 323 สกุล 115 วงศ์ แยกเป็นพรรณไม้น้ำ 227 ชนิด พรรณไม้ทั่วไป 183 ชนิด มีไม้ต้นที่นำเข้าไปปลูก 17 ชนิด พบพรรณไม้หายาก 2 ชนิด คือ ไชยวาน (Cephalanthus tetrandra (Roxb.) Ridsdale & Bakh.f.)และสรัสจันทร(Burmania coelestis D.Don)

ทรัพยากรสัตว์ป่า
           พบสัตว์ป่าอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 258 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 7 ชนิด นก 224 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 22 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 5 ชนิดมีสัตว์ป่าที่ใกล้สุญพันธุ์อย่างยิ่ง (CR) 2 ชนิด มีสัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์ (EN) 5 ชนิด สัตว์ป่าที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable, VU) 8 ชนิด สัตว์ป่าที่มีสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม 3 ชนิด

ปลา
           พบปลา 18 ครอบครัว (families) 49 ชนิด (species) ปลาที่จัดอยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่งยวด (CR) คือ ปลาบึก (Pangasianodon gigas) จัดอยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable,VU) จำนวน 2 ชนิด คือ ปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) และปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) สถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ, TI) จำนวน 2 ชนิด คือ ปลากัดไทย (Betta splendens) และปลาสวาย (Pangasianodon hypopyhalmus) และสถานภาพข้อมูลไม่เพียงพอ (Data Deficient, DD) จำนวน 1 ชนิด คือ และปลาซิวเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์ (Amblypharyngodon chulabhornae)

สัตว์หน้าดิน
            พบสัตว์หน้าดินทั้งหมด 3 ไฟลั่ม 13 ครอบครัว 13 ชนิด ประกอบด้วย ไฟลั่ม Annelida จำนวน 1 ครอบครัว 1 ชนิด Arthropoda จำนวน 7 ครอบครัว 7 ชนิด และ Mollusca จำนวน 5 ครอบครัว 5 ชนิด

นก
            มีนกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 209 ชนิด ใน 57 วงศ์ ส่วนมากเป็นนกน้ำ และนกทุ่งที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น นกเป็ดผีใหญ่ (Podiceps cristatus) นกอีแจว (Hydrophasianus chirurgus) นกพริก (Metopidius indicus) นกกวัก (Amaurornis phoenicurus) นกยางเปีย (Egretta garzetta) นกยางควาย (Bubulcus ibis) นกยางโทนใหญ่ (Casmerodius albus) นกจาบดินอกลาย (Pellorneum ruficeps) นกกินแมลงกระหม่อมแดง (Timalia pileata) นกกระจิบหญ้าสีเรียบ (Prinia inornata) นกกระจิบหญ้าสีข้างแดง (Prinia rufescens) เป็นต้น

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าการใช้ประโยชน์
           แหล่งน้ำเพื่อใช้ทำการประมง เช่น ทำบ่อเลี้ยงปลากระชัง ทำการปศุสัตว์ เช่น เลี้ยงวัวและควาย ทำการเกษตร เช่น ทำนา ปลูกข้าวโพด ทำไร่ยาสูบ และจับปลาเพื่อบริโภค ชาวบ้านหาของป่า เช่น หน่อไม้และเทา (สาหร่ายน้ำจืด) และ การท่องเที่ยว

คุณค่าในระบบนิเวศ
           พื้นที่กักเก็บน้ำ แหล่งสังคมพืช เป็นที่อยู่อาศัยของนกประจำถิ่น แหล่งรองรับนกอพยพ และสัตว์น้ำเป็นแหล่งน้ำซับ

การจัดการและการคุกคาม  
 

           การจัดการอนุรักษ์โดยนำหลักการแบ่งเขตการใช้ประโยชน์พื้นที่เป็นเขตอนุรักษ์และเขตพัฒนา ใช้วิธีกำหนดหลักเกณฑ์ การจัดเขตอนุรักษ์และเขตพัฒนา ทั้งนี้โดยพิจารณาปัจจัยพื้นฐานต่างๆ ของพื้นที่ กฎหมาย และแนวทางการใช้ประโยชน์ อย่างยั่งยืน ซึ่งปรากฏว่าพื้นที่หนองบงคายทั้งหมด อยู่ในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าซึ่งเป็นเขตอนุรักษ์ตามกฎหมาย ดังนั้น แนวทาง การจัดการอนุรักษ์หนองบงคายจึงให้จัดเป็นเขตอนุรักษ์ทั้งหมด 2,300 ไร่

           ภาวะการคุกคามพื้นที่ชุ่มน้ำ พบว่า มีการคุกคามด้านการบุกรุกที่ดินโดยวัดเวียงคำ ประมาณ 3-4 ไร่ มีการปล่อยน้ำเสียจากภาคเกษตรและการท่องเที่ยว และการแพร่ระบาดของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานโดยเฉพาะพืาะพืชน้ำ

รายละเอียดเพิ่มเติม >>