หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี
 

หนองเบี้ย-หนองควายตก


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ในตำบลศรีดงเย็น อำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่
เนื้อที่ : หนองเบี้ย 259 ไร่ หนองควายตก 328 ไร่

พิกัดกลางที่ 512777N 2174525E

แผนที่

 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองบึงน้ำจืดของประเทศไทย(ภาคเหนือ) ปีงบประมาณ 2553 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

ลักษณะทางกายภาพ
- ลักษณะธรรมชาติ หนองบึงธรรมชาติที่มีการควบคุมน้ำ
- ประเภทหนองบึง ที่สูงหรือต้นน้ำ
- ตั้งอยู่ในลุ่มน้ำ ลุ่มน้ำแม่กก ลุ่มน้ำสาขาน้ำแม่ฝาง
- ลักษณะพิเศษ มีน้ำพุเป็นแหล่งน้ำ

ทรัพยากรดิน
- ชุดดินที่พบ ประกอบด้วยกลุ่มชุดดินที่ 29, 35 และ 52
- ดินอินทรีย์ ไม่พบสนุ่นหรือปึ๋ง เนื่องจากถูกทำลายจาการขุดลอกและการกักขังน้ำ

การใช้ที่ดิน
- การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน มีขนาดเนื้อที่ลุ่ม บึงน้ำและที่ทำเกษตรเพิ่มขึ้นจาก 1,884 ไร่ ในปี พ.ศ.2544 เพิ่มขึ้นเป็น 2,725 ไร่ ในปี พ.ศ.2552
- สภาพการใช้ที่ดิน ส่วนใหญ่ เป็นที่ลุ่มชื้นแฉะและบึงน้ำ

คุณภาพน้ำผิวดิน
- คุณภาพน้ำ มีค่าความสกปากต่ำ
- สภาพของน้ำ การเกื้อกูลต่อระบบนิเวศสูง แต่มีปริมาณสารอาหารต่ำ
- การจัดประเภทแหล่งน้ำ ประเภทที่ 3

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

พบพรรณไม้รวม 164 ชนิด 136 สกุล  54 วงศ์ แยกเป็นพรรณไม้น้ำ  124 ชนิด พรรณไม้ทั่วไป 40 ชนิด และมีไม้ต้นที่นำเข้าไปปลูกอีก 5 ชนิด

พบสัตว์ป่าอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 73 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 19 ชนิด
นก 37 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 12 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 5 ชนิด มีสัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์ (EN) 1 ชนิด คือ ลิ่นชวา (Manis javanica) มีสัตว์ป่าที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) 3 ชนิด ได้แก่ กระรอกดินแก้มแดง (Dremomys rufigenis) กระรอกบินแก้มสีแดง (Hylopetes spadiceus) และตะพาบน้ำ (Amyda cartilaginea) และมีสัตว์ป่าที่มีสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (NT) 2 ชนิด ได้แก่ พญากระรอกบินหูดำหางสีเข้ม (Petaurista philippensis) และตะกวด (Varanus nebulosus)

พบปลาจำนวน 17 ครอบครัว (families) 31ชนิด (species) ไม่พบชนิดปลาที่กำหนดไว้โดยสมาพันธ์อนุรักษ์โลก (IUCN) และสํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2548

พบความหลากชนิดของสัตว์หน้าดินทั้งสองบึง 3 ไฟลั่ม 10 ครอบครัว 10 ชนิด ประกอบด้วยสัตว์หน้าดินในไฟลั่ม Annelida จำนวน 1 ครอบครัว 1ชนิด Arthropoda จำนวน 6 ครอบครัว 6 ชนิด และ Mollusca จำนวน 3 ครอบครัว 3 ชนิด

มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมไม่น้อยกว่า 19 ชนิด ใน 11 วงศ์ ส่วนมากอาศัยอยู่บริเวณเขาหินปูนที่อยู่ใกล้เคียงพื้นที่ เช่น กระรอกดินแก้มแดง (Dremomys rufigenis) กระรอกบินแก้มสีแดง (Hylopetes spadiceus) พญากระรอกบินหูดำหางสีเข้ม (Petaurista  philippensis) ลิ่นชวา (Manis javanica) เม่นหางพวง (Atherurus macrourus) เม่นใหญ่ (Hystrix brachyuran) เป็นต้น

มีนกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 37 ชนิด ใน 19 วงศ์ ส่วนมากเป็นนกน้ำและนกทุ่งที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น นกเป็ดผีเล็ก (Tachybaptus ruficollis) นกยางกรอกพันธุ์จีน (Ardeola bacchus) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) นกอีแจว (Hydrophasianus chirurgus) นกอีล้ำ (Gallinura chloropus) นกเขาใหญ่ (Streptopelia chinensis) นกจับแมลงสีน้ำตาล (Muscicapa dauurica) นกอีเสือสีน้ำตาล (Lanius cristatus) นกกิ้งโครงแกลบหัวเทา (Sturnus malabaricus) นกกิ้งโครงคอดำ (Sturnus nigricollis) นกเอี้ยงสาลิกา (Acridotheres tristis) เป็นต้น

มีสัตว์เลื้อยคลานไม่น้อยกว่า 12 ชนิด ใน 8 วงศ์ ได้แก่ ตุ๊กแกบ้าน (Gekko gecko) กิ้งก่าสวน (Calotes mystaceus) กิ้งก่าหัวแดง (Calotes versicolor) งูสิงบ้าน (Ptyas korros) งูปลิง (Enhydris plumbea) จิ้งเหลนบ้าน (Mabuya multifasciata) ตะกวด (Varanus nebulosus) และงูเห่าพ่นพิษ (Naja siamensis)  

มีสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 5 ชนิด ใน 5 วงศ์ เป็นชนิดที่พบเห็นได้ทั่วไป ได้แก่ คางคกบ้าน (Bufo melanostictus) กบนา (Hoplobatrachus rugulosa) เขียดจิก (Hylarana erythraea) ปาดบ้าน (Polypedates leucomystax) และอึ่งอ่างบ้าน (Kaloula pulchra

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าการใช้ประโยชน์
- แหล่งน้ำเพื่อใช้ทำการประมง เช่น เลี้ยงปลาในกระชัง 1 ราย จำนวน 50 กระชัง กระชังละ 100 ตัว ซึ่งชาวบ้านจะจับปลาขาย 4 เดือน/ครั้ง และทำการเกษตร รอบพื้นที่มีสวนลำไย สวนลิ้นจี่ ปลูกสวนสมุนไพร และจับสัตว์น้ำ
- แหล่งน้ำเพื่อใช้ทำการประปาอำเภอชัยปราการ และทำการเกษตร เช่น ทำนา สวนส้ม แหล่งตกปลาของชาวบ้าน
เพื่อการบริโภค

คุณค่าในระบบนิเวศ
- เป็นที่เก็บกักน้ำเพื่อใช้ในการเกษตรและ เลี้ยงปลาในกระชัง
- แหล่งสังคมพืช
- เป็นแหล่งน้ำซับ และดินสนุ่น
- เป็นที่อยู่อาศัยของนกประจำถิ่น-นกอพยพ

การจัดการและการคุกคาม  
 

ภาวะการคุกคาม
1) ไฟป่า
2) การสะสมของตะกอนและซากวัชพืช (แหน) ทำให้น้ำตื้นและน้ำเสีย
3) การทิ้งขยะและ ของเสีย (รวมทั้งจากการเลี้ยงปลา)
4) การเก็บหาของป่ามากเกินไป
5) การปิดกั้นระบบน้ำ (สปริงเวย์)

การมีส่วนในการอนุรักษ์
ที่ผ่านมาชุมชนมีส่วนร่วม ในการอนุรักษ์หนองบึง โดยการไม่ทำลายธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ปลูกป่าใน
วันสำคัญและปล่อยปลา ป้องกันการบุกรุกที่ดิน (ทำสัญญาในการเข้าใช้ประโยชน์ครั้งละ 2 ปี บริจาคเงินเข้าหมู่บ้านไร่ละ 2,000 บาท)

รายละเอียดเพิ่มเติม >>