หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี
 

บึงชำ


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ในตำบลวังหมันและตำบลวังจันทร์ อำเภอสามเงา
จังหวัดตาก
เนื้อที่ : 1,879 ไร่
พิกัดกลางที่ 510049N 1904382E

แผนที่

 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองบึงน้ำจืดของประเทศไทย(ภาคเหนือ) ปีงบประมาณ 2553 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

ลักษณะทางกายภาพ
- ลักษณะธรรมชาติ หนองบึงที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตอนล่างของลุ่มน้ำวัง
- ประเภทหนองบึง ที่ลุ่มใกล้แม่น้ำวัง
- ตั้งอยู่ในลุ่มน้ำ ลุ่มน้ำวัง ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำวังตอนล่าง
- ลักษณะพิเศษ การจัดการน้ำจากแม่น้ำวัง

ทรัพยากรดิน
- ชุดดินที่พบ ประกอบด้วยกลุ่มชุดดินที่ 4, 38 และ 46
- ดินอินทรีย์ พบสนุ่นหรือปึ๋งเหลืออยู่น้อย เนื่องจากการขุดลอก ผลกระทบจากระบบน้ำ ไฟป่า และการเลี้ยงสัตว์

การใช้ที่ดิน
- การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน เปลี่ยนแปลงไม่มากนักจาก 1,815 ไร่ ในปี พ.ศ. 2544 เพิ่มขึ้นเป็น 1,879 ไร่ ในปี พ.ศ.2552 ที่ลุ่มชื้นแฉะลดลงเนื่องจากการขุดลอกเป็นบึงน้ำเพิ่มขึ้น
- สภาพการใช้ที่ดินส่วนใหญ่ เป็นที่ลุ่มชื้นแฉะและบึงน้ำ

คุณภาพน้ำผิวดิน
- คุณภาพน้ำ มีค่าความสกปรกต่ำ
- สภาพของน้ำ การเกื้อกูลต่อระบบนิเวศสูง และมีปริมาณสารอาหารสูง
- การจัดประเภทแหล่งน้ำ ประเภทที่ 3

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

พบพรรณไม้รวม 161 ชนิด 130 สกุล  61 วงศ์ แยกเป็นพรรณไม้น้ำ  130 ชนิด พรรณไม้ทั่วไป 31 ชนิด และมีไม้ต้นที่นำเข้าไปปลูกอีก 4 ชนิด 

มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่ไม่น้อย 98 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 3 ชนิด นก 71 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 18 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 6 ชนิด มีสัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์ (EN) 1 ชนิด คือ ลิ่นชวา (Manis javanica) มีสัตว์ป่าที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) 3 ชนิด ได้แก่ เต่านา (Malayemys subtrijuga) เต่าหับ (Cuora amboinensis) และเต่าดำ (Siebenrockiella crassicollis)

พบปลาจำนวน 19 ครอบครัว (families) 42 ชนิด (species) จัดอยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable, VU) คือ ปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) และสถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ, TI) จำนวน 1 ชนิด คือ ปลาสวาย(Pangasianodon hypophthalmus)

พบสัตว์หน้าดินทั้งหมด 3 ไฟลั่ม 11 ครอบครัว 11 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์หน้าดินในไฟลั่ม Annelida จำนวน 1 ครอบครัว 1 ชนิด Arthropoda จำนวน 6 ครอบครัว 6 ชนิด และ Mollusca จำนวน 4 ครอบครัว 4 ชนิด

มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมไม่น้อยกว่า 3 ชนิด ใน 3 วงศ์ จากการดักกรงสำรวจสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กจำนวน 38 กรง สำรวจพบ 1 ชนิด คือ หนูพุกใหญ่ (Bandicota indica) สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่น ที่สำรวจพบได้แก่ ลิ่นชวา (Manis javanica) และพังพอนเล็ก (Herpestes javanica)

มีนกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 71 ชนิด ใน 35 วงศ์ ส่วนมากเป็นนกน้ำและนกทุ่งที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น นกยางควาย (Bubulcus ibis) นกยางไฟหัวดำ (Ixobrychus sinensis) นกปากห่าง (Anastomus oscitans) นกตะขาบทุ่ง (Coracias benghalensis) นกโพระดกสวน (Megalaima lineata) นกนางแอ่นบ้าน (Hirundo rustica) เป็นต้น

มีสัตว์เลื้อยคลานไม่น้อยกว่า 18 ชนิด ใน 8 วงศ์ เช่น จิ้งจกหางหนาม (Hemidactylus frenatus) กิ้งก่าสวน (Calotes mystaceus) กิ้งก่าหัวแดง (Calotes versicolor) งูหลาม (Python molurus bivittatus) งูสิงบ้าน (Ptyas korros) งูเขียวหัวจิ้งจก (Ahaetulla prasina) งูเห่าหม้อ (Naja kaouthia) เป็นต้น

มีสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 6 ชนิด ใน 4 วงศ์ เป็นชนิดที่พบเห็นได้ทั่วไป ได้แก่ คางคกบ้าน (Bufo melanostictus) กบหนอง (Fejervaya limnocharis) เขียดจิก (Hylarana erythraea) เขียดจะนา (Occidozyga lima) อึ่งเพ้า (Glyphoglossus molossus) และ อึ่งอ่างบ้าน (Kaloula pulchra)   

ความหลากหลายทางชีวภาพของสาหร่ายในบึงชำสำรวจพบและสามารถจัดจำแนกสาหร่ายได้เพียง 2 ดิวิชัน 4 สกุล 4 ชนิด ดิวิชันที่สำรวจพบ ได้แก่ Chlorophyta 3 สกุล Euglenophyta 1 สกุล โดยดิวิชัน Chlorophyta มีความหลากหลายในระดับสกุลและชนิดประกอบด้วย 3 สกุล 3 ชนิด ในการศึกษาครั้งนี้สำรวจพบสาหร่ายสีเขียว ที่เป็นดัชนีบ่งบอกคุณภาพของน้ำต่ำจำนวน 1 สกุล ได้แก่ Euglena และพบสาหร่ายที่ผลิตโปรตีนสูง ได้แก่ Scenedesmus ความหลากหลายที่พบน้อยมากแสดงให้เห็นว่าน้ำในแหล่งนี้มีแนวโน้มเป็นน้ำคุณภาพต่ำ

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าการใช้ประโยชน์
แหล่งน้ำเพื่อใช้ทำการประมง เช่น เลี้ยงปลากระชัง (ปลาดุก) 4 ราย และทำการเกษตร เช่น ทำนา ปลูกข้าวโพด ปลูกฝรั่ง และปลูกกล้วย แหล่งน้ำเพื่อการเพาะปลูก และเลี้ยงสัตว์

คุณค่าในระบบนิเวศ
พื้นที่กักเก็บน้ำ ที่อยู่อาศัยของนกประจำถิ่น และแหล่งรองรับนกอพยพ

การจัดการและการคุกคาม  
 

ภาวะการคุกคาม
1) การปิดกั้นระบบน้ำ
2) เกิดการสะสมตะกอนทำให้ตื้นเขิน
3) วัชพืชในแหล่งน้ำมีมากขึ้น มีการบุกรุกที่ดินทำการเกษตรและเลี้ยงสัตว์

การมีส่วนในการอนุรักษ์
1) ชุมชนมีส่วนร่วมใน การอนุรักษ์หนอง/บึง โดยการปลูกป่า ปล่อยปลา อนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมและ
ใช้น้ำอย่างประหยัด
2)ไม่มีองค์กรด้าน การอนุรักษ์โดยเฉพาะในชุมชนมีแต่คณะกรรมการหมู่บ้าน

รายละเอียดเพิ่มเติม >>