หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี
 

หนองหลวง


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ในตำบลไม้งาม อำเภอเมือง จังหวัดตาก
เนื้อที่ : 499 ไร่
พิกัดกลางที่ 512592N 1868084E

แผนที่

 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองบึงน้ำจืดของประเทศไทย(ภาคเหนือ) ปีงบประมาณ 2553 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

ลักษณะทางกายภาพ
- ลักษณะธรรมชาติ หนองบึงที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ตั้งอยู่ตอนกลางของลุ่มน้ำแม่น้ำปิง
- ประเภทหนองบึง หนองบึงที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำ
- ตั้งอยู่ในลุ่มน้ำ ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำปิงส่วนที่ 4
- ลักษณะพิเศษ แหล่งรับน้ำก่อนปลดปล่อยลงแม่น้ำปิง

ทรัพยากรดิน
- ชุดดินที่พบ ไม่สามารถจำแนกกลุ่มชุดดินได้เนื่องจากพื้นที่มีสภาพเป็นพื้นที่ลุ่มและแหล่งน้ำ
- ดินอินทรีย์ ไม่พบสนุ่นหรือปึ๋ง เนื่องจากพื้นที่ถูกขุดลอกทั้งหมด

การใช้ที่ดิน
- การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน การขุดลอกขยายพื้นที่บึงน้ำเพิ่มขึ้นจาก 453 ไร่ ในปี พ.ศ.2544 เพิ่มขึ้นเป็น 499 ไร่ ในปี พ.ศ. 2552
- สภาพการใช้ที่ดินส่วนใหญ่ เป็นบึงน้ำ

คุณภาพน้ำผิวดิน
- คุณภาพน้ำ มีค่าความสกปรกค่อนข้างต่ำ
- สภาพของน้ำ การเกื้อกูลต่อระบบนิเวศสูง และมีปริมาณสารอาหารปานกลางถึงสูง
- การจัดประเภทแหล่งน้ำ ประเภทที่ 3

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

พบพรรณไม้รวม 154 ชนิด 126 สกุล 49 วงศ์ แยกเป็นพรรณไม้น้ำ  111ชนิด พรรณไม้ทั่วไป43 ชนิด และมีไม้ต้นที่นำเข้าไปปลูกอีก 9 ชนิด

มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 40 ชนิด ประกอบด้วยสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม จำนวน 3 ชนิด นกไม่น้อยกว่า 26 ชนิดสัตว์เลื้อยคลานจำนวน 7 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 4 ชนิด มีสัตว์ป่าที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) 1 ชนิด ได้แก่ เต่านา (Malayemys subtrijuga)

พบปลาจำนวน 18 ครอบครัว (families) 35 ชนิด (species) จัดอยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable,VU) คือปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus))

พบสัตว์หน้าดินทั้งหมด 3 ไฟลั่ม 9 ครอบครัว 9 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์หน้าดินในไฟลั่ม Annelida จำนวน 1 ครอบครัว 1 ชนิด Arthropoda จำนวน 6 ครอบครัว 6 ชนิด และ Mollusca จำนวน 2 ครอบครัว 2 ชนิด

มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมไม่น้อยกว่า 3 ชนิด ใน 2 วงศ์ ได้แก่ หนูพุกใหญ่ กระรอกปลายหางดำ (Callosciurus caniceps) และกระเล็นขนปลายหูสั้น (Tamiops mcclellandii)

มีนกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 26 ชนิด ใน 19 วงศ์ ส่วนมากที่อาศัยอยู่ตามบ้านเรือน หรือนกทุ่งที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น นกอีแพรดแถบอกดำ (Rhipidura javanica) นกเอี้ยงสาลิกา (Acridotheres tristis) นกเอี้ยงหงอน (Acridotheres grandis) นกกระจิบหญ้าสีเรียบ (Prinia inornata) นกกระจิบสวน (Orthotomus sutorius) นกกางเขนบ้าน (Copsychus saularis) พบนกน้ำบ้างแต่มีจำนวนชนิดน้อย เช่น นกกาน้ำเล็ก (Phalacrocorax niger) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) นกกวัก (Amaurornis phoenicurus) เป็นต้น

มีสัตว์เลื้อยคลานไม่น้อยกว่า 7 ชนิด ใน 4 วงศ์ ได้แก่ จิ้งจกหางหนาม (Hemidactylus frenatus) จิ้งจกหางแบน (Cosymbotus craspedotus) กิ้งก่าสวน (Calotes mystaceus) งูเหลือม (Python reticulatus) งูหลาม (Python molurus bivittatus) และงูเขียวดอกหมาก (Chrysopelea ornate)

มีสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 4 ชนิด ใน 2 วงศ์ เป็นชนิดที่พบเห็นได้ทั่วไป ได้แก่ คางคกบ้าน (Bufo melanostictus) กบหนอง (Fejervaya limnocharis) เขียดจิก (Hylarana erythraea) และเขียดจะนา (Occidozyga lima)

ความหลากหลายทางชีวภาพของสาหร่ายในหนองหลวง จังหวัดตาก สำรวจพบและสามารถจัดจำแนกสาหร่ายได้ 2 ดิวิชัน 14 สกุล 15 ชนิด ดิวิชันที่สำรวจพบ ได้แก่ Cyanophyta    5 สกุล Chlorophyta 9 สกุล โดยดิวิชัน Chlorophyta มีความหลากหลายมากที่สุดทั้งในระดับสกุลและชนิดประกอบด้วย 9 สกุล 10 ชนิด สกุลที่มีความหลากหลายของชนิดมากที่สุด ได้แก่ Crucigenia ซึ่งพบ 2 ชนิด ในการศึกษาครั้งนี้สำรวจพบสาหร่าย ที่เป็นดัชนีบ่งบอกคุณภาพของน้ำต่ำจำนวน 2 สกุล ได้แก่ Oscillatoria และ Phormidium แต่ละชนิดพบในปริมาณต่ำ จากผลการสำรวจพบความหลากหลายของสาหร่ายสีเขียวโดดเด่นที่สุดทั้งในระดับสกุลและชนิด แสดงให้เห็นว่าน้ำในแหล่งนี้มีคุณภาพดี แม้ว่าจะสำรวจพบสกุล Oscillatoria และ Phormidium แต่พบปริมาณที่น้อยมาก

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าการใช้ประโยชน์
เป็นสถานที่พักผ่อน หน่วยงานที่ใช้น้ำจากหนองหลวง เช่น ศูนย์วิจัยประมงน้ำจืด วิทยาลัยราชมงคลตาก สาธารณสุขจังหวัดตาก และชุมชนที่อยู่รอบหนองหลวง มีการทำประมง 12 ราย ทำการปศุสัตว์ เช่น เลี้ยงแพะ 3 ราย จำนวน 40 ตัว และเลี้ยงวัว 1 ราย จำนวน 100 ตัว และมีการศึกษาวิจัยด้านการเลี้ยงปลาโดยศูนย์วิจัยประมงน้ำจืด

คุณค่าในระบบนิเวศ
พื้นที่กักเก็บน้ำเป็นที่อยู่อาศัยของนกประจำถิ่น นกอพยพ สัตว์น้ำ และบัวหลวง ในช่วงฤดูฝน น้ำในหนองหลวงจะเกิดการเน่าเสีย

การจัดการและการคุกคาม  
 

ภาวะการคุกคาม
1) การบุกรุกหนองบึงมีบ้าง เช่นการปล่อยน้ำเสียจากหอพักนักศึกษา ปล่อยน้ำเสียจากโรงงานทำหน่อไม้,กระเทียม,ลูกจาก  
2) การสร้างศาลาเอนกประสงค์ของเทศบาลไม้งาม 
3) การใช้พื้นที่เลี้ยงสัตว์ การจับสัตว์น้ำหรือทำประมงในส่วนที่เป็นสระบัว

การมีส่วนในการอนุรักษ์
ที่ผ่านมาชุมชนมีส่วนร่วมในการปลูกป่า ปล่อยปลา อนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ป้องกันการ บุกรุกที่ดิน และร่วมกันเป็นกรรมการหมู่บ้าน และศูนย์ยุติธรรมชุมชน เป็นต้น

รายละเอียดเพิ่มเติม >>