หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี
 

หนองปลาไหล


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ในตำบลไผ่เขียว อำเภอสว่างอารมณ์ จังหวัดอุทัยธานี
บึงต้น มีพื้นที่รวม 76 ไร่ มีพิกัดกลางที่ 569713N 1728689E
บึงลาด มีพื้นที่รวม 53 ไร่ มีพิกัดกลางที่ 569082N 1728130E

แผนที่

 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองบึงน้ำจืดของประเทศไทย(ภาคเหนือ) ปีงบประมาณ 2553 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

ลักษณะทางกายภาพ
- ลักษณะธรรมชาติ หนองบึงที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ตั้งอยู่ตอนล่างของลุ่มน้ำสะแกกรัง มีการขุดลอกทั้งหมด
- ประเภทหนองบึง ตั้งกระจายในที่ลุ่ม
- ตั้งอยู่ในลุ่มน้ำ แม่น้ำสะแกกรัง ลุ่มน้ำสาขาคลองโพธิ์
- ลักษณะพิเศษ พื้นที่รับน้ำบ่าทุ่ง

ทรัพยากรดิน
- ชุดดินที่พบ ประกอบ ด้วยกลุ่มชุดดินที่ 44
- ดินอินทรีย์ ไม่พบสนุ่นหรือปึ๋งเหลืออยู่เนื่องจากมีการขุดลอกพื้นที่ทั้งหมด

การใช้ที่ดิน
- การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน จาก 102 ไร่ ในปี พ.ศ. 2544 เพิ่มขึ้นเป็น 129 ไร่ ในปี พ.ศ. 2552มีการขุดลอกทำแนวเขตพื้นที่บึงน้ำเพิ่มขึ้น
- สภาพการใช้ที่ดินส่วนใหญ่ เป็นบึงน้ำ

คุณภาพน้ำผิวดิน
- คุณภาพน้ำ มีค่าความสกปรกต่ำมาก
- สภาพของน้ำ การเกื้อกูลต่อระบบนิเวศสูง และมีปริมาณสารอาหารต่ำถึงสูง
- การจัดประเภทแหล่งน้ำ ประเภทที่ 3

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

พบพรรณไม้รวม 149 ชนิด 124 สกุล 52 วงศ์ แยกเป็นพรรณไม้น้ำ 110 ชนิด พรรณไม้ทั่วไป 39 ชนิด มีไม้ต้นที่นำเข้าไปปลูกอีก 1 ชนิด และพบพืชถิ่นเดียวของไทย 1 ชนิด คือ ผักแขยงสยาม (Limnophila siamensisT.Yamaz.)

มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 89 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 8 ชนิด นก 52 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 21 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 8 ชนิด มีสัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์ (EN) 1 ชนิด คือ เต่าเหลือง (Indotestudo elongata)  มีสัตว์ป่าที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) 4 ชนิด ได้แก่เต่าหับ (Cuora amboinensis) เต่าหวาย (Heosemys grandis)เต่าดำ (Siebenrockiella crassicollis) และเต่านา (Malayemys subtrijuga)

พบปลาจำนวน 17 ครอบครัว (families) 34 ชนิด (species) พบจำนวน 1 ชนิด อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable,VU) คือ ปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) และสถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ, TI) จำนวน 1 ชนิด คือ ปลากัดไทย (Betta splendens)

พบสัตว์หน้าดินทั้งหมด 3 ไฟลั่ม 14 ครอบครัว 14 ชนิด ประกอบด้วย ไฟลั่ม Annelida จำนวน 1 ครอบครัว 1 ชนิด Anthropoda จำนวน 8 ครอบครัว 8 ชนิด และ Mollusca จำนวน 5 ครอบครัว 5 ชนิด

มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมไม่น้อยกว่า 8 ชนิด ใน 6 วงศ์ จากการดักกรงสำรวจสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กจำนวน 40 กรง สำรวจพบ 3 ชนิด คือ หนูพุกใหญ่ (Bandicota indica) หนูพุกเล็ก (Bandicota savilei) และกระจ้อน (Menetes berdmorei) จากการดักตาข่ายสามารถดักจับค้างคาวได้ 1 ชนิด คือ ค้างคาวหน้ายักษ์สามหลืบ (Hipposideros larvatus) สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่น ที่สำรวจพบ ได้แก่ หนูท้องขาว (Rattus tanezumi) กระแตเหนือ (Tupaia belangeri) พังพอนเล็ก (Herpestes javanica) และค้างคาวขอบหูขาวกลาง (Cynopterus sphinx

มีนกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 52 ชนิด ใน 35 วงศ์ ส่วนมากเป็น   นกทุ่งที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น นกอีเสือหัวดำ (Lanius schach) นกแอ่นพง (Artamus fuscus) นกเอี้ยงด่าง (Sturnus contra) นกยอดข้าวหางแพนลาย (Cisticola juncidis) นกกระจิบหญ้าสีเรียบ (Prinia inornata) นกตะขาบทุ่ง (Coracias benghalensis) ส่วนนกน้ำพบบ้างแต่มีจำนวนชนิดค่อนข้างน้อย เช่น นกปากห่าง (Anastomus oscitans) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) นกกาน้ำเล็ก (Phalacrocorax niger) นกยางเปีย (Egretta garzetta) นกยางควาย (Bubulcus ibis) นกยางไฟหัวดำ (Ixobrychus sinensis) เป็นต้น

มีสัตว์เลื้อยคลานไม่น้อยกว่า 21 ชนิด ใน 9 วงศ์ เช่น กิ้งก่าหัวแดง (Calotes versicolor) แย้เหนือ (Leiolepis belliana ocellata) จิ้งเหลนบ้าน (Mabuya multifasciata) งูทางมะพร้าวลายขีด (Elaphe radiata) งูสิงบ้าน (Ptyas korros) งูเห่าหม้อ (Naja kaouthia) เป็นต้น

มีสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 8 ชนิด ใน 5 วงศ์ เป็นชนิดที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น คางคกบ้าน (Bufo melanostictus) กบหนอง (Fejervaya limnocharis) ปาดบ้าน (Polypedates leucomystax) อึ่งเพ้า (Glyphoglossus molossus) และอึ่งอ่างบ้าน (Kaloula pulchra) เป็นต้น

ความหลากหลายทางชีวภาพของสาหร่ายจากบึงต้น สำรวจพบและสามารถจัดจำแนกสาหร่ายได้ 4 ดิวิชัน 19 สกุล 21 ชนิด ดิวิชันที่สำรวจพบ ได้แก่ Cyanophyta 3 สกุล Chlorophyta (สาหร่ายสีเขียว) 14 สกุล Euglenophyta (สาหร่ายยูกลีโนไฟต์) 1 สกุล Chrysophyta (สาหร่าย   ไดอะตอม) 1 สกุล โดยดิวิชัน Chlorophyta มีความหลากหลายมากที่สุดทั้งในระดับสกุลและชนิด ประกอบด้วย 14 สกุล 16 ชนิด สกุลที่มีความหลากชนิดมากที่สุด ได้แก่ Cosmarium และ Kirchneriella ซึ่งพบสกุลละ 2 ชนิด เนื่องจากแหล่งน้ำนี้มีความเป็นกรดอ่อน ซึ่งเป็นสภาวะที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของสาหร่ายสีเขียว ในการศึกษาครั้งนี้จึงสำรวจพบสาหร่ายสีเขียวในปริมาณสูง โดยสำรวจพบสาหร่ายที่เป็นดัชนีบ่งบอกคุณภาพของน้ำดี จำนวนมากถึง 4 สกุลได้แก่ Cosmarium, Botryococcus, Staurastrum และ Oocystis ในขณะที่พบสาหร่ายที่เป็นดัชนีบ่งบอกคุณภาพน้ำต่ำ (polluted water) จำนวน 3 ชนิด ได้แก่ Phormidium, Trachelomonas, Nitzschia ซึ่งพบในปริมาณต่ำแสดงให้เห็นว่าสาหร่ายทั้ง 3 สกุลนี้ สามารถเจริญเติบโตได้ในแหล่งน้ำที่มีธาตุอาหารต่ำ (คุณภาพน้ำดี) แต่เจริญเติบโตได้ไม่ดีนัก

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าการใช้ประโยชน์
บึงต้น
แหล่งน้ำเพื่อทำการเกษตร เช่น ปลูกข้าว ปลูกมันสำปะหลัง ปลูกอ้อย ปลูกพืชไร่และเก็บกักน้ำไว้ใช้ในชุมชน
บึงลาด
แหล่งน้ำเพื่อใช้ทำการเกษตร เช่น ปลูกข้าวโพด ปลูกมะม่วง และปลูกไผ่ ชาวบ้านในชุมชนจับปลามาเพื่อบริโภค
และเก็บฝักบัวหลวงเพื่อใช้อุปโภคบริโภค

คุณค่าในระบบนิเวศ
บึงต้น
พื้นที่กักเก็บน้ำ เป็นที่อยู่อาศัยของนกเป็ดน้ำที่อพยพมาในช่วงเดือนพฤศจิกายน ธันวาคม และมกราคม ประมาณ 1,000 ตัว
บึงลาด
พื้นที่กักเก็บน้ำ  เป็นที่อยู่อาศัยของนกเป็ดน้ำที่ อพยพมาในช่วงเดือนมีนาคมเมษายน และพฤษภาคม ประมาณ 200-300 ตัว

การจัดการและการคุกคาม  
 

ภาวะการคุกคาม
1) การบุกรุกที่ดินบึง
2) การปิดกั้นระบบน้ำ
3) ชุมชนไม่ช่วยอนุรักษ์แหล่งน้ำ (มีการใช้น้ำทำประปา ต่อมาน้ำในบึงแห้งจึงเจาะบ่อบาดาล)

การมีส่วนในการอนุรักษ์
1) ชุมชนมีส่วนร่วมในการปล่อยปลา ปลูกบัว ต้นไม้ ในวันสำคัญ
2) ไม่มีองค์กรด้านการอนุรักษ์ในชุมชน

รายละเอียดเพิ่มเติม >>