หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

กว๊านพะเยา


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ใน ต.เวียง ต.บ้านต๋อม ต.บ้านสาง ต.แม่ใส ต.แม่ต๋ำ ต.บ้านตุ่น อ.เมืองพะเยา จ.พะเยา
เนื้อที่ประมาณ : 11,883 ไร่
พิกัดกลาง : 592957N 2119069E
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : ประมาณ 300-500 เมตร

แผนที่

 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองบึงน้ำจืดของประเทศไทย(ภาคเหนือ) ปีงบประมาณ 2553 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

           กว๊านพะเยาเป็นทะเลสาบน้ำจืดที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 1  ในภาคเหนือ และ อันดับ 3 ของประเทศไทย (รองจาก หนองหาน และ บึงบอระเพ็ด) ตั้งอยู่บริเวณที่ลุ่มด้านตะวันตกของจังหวัดพะเยา มีลักษณะเป็นที่ราบก้นกระทะ เกิดจากการทรุดตัวตามแนวเลื่อนในบริเวณแนวแม่น้ำอิง บริเวณนี้นอกจากมีกว๊านพะเยา ยังมีหนองน้ำต่างๆ ประมาณ 10 แห่ง มีร่องน้ำเชื่อมต่อระหว่างหนองน้ำ และมีร่องน้ำเชื่อมต่อระหว่างกว๊านกับแม่น้ำอิง ในฤดูฝนจะมีพื้นที่น้ำมาก แต่ในฤดูแล้งจะมีน้ำเฉพาะในแม่น้ำอิงและบริเวณหนองต่างๆ ในปี พ.ศ. 2482 มีการสร้างประตูเก็บกักน้ำกั้นลำน้ำอิง ทำให้เกิดแหล่งน้ำจืดขนาดใหญ่ที่สุดในภาคเหนือตอนบน ความลึกเฉลี่ย 1.93 เมตร ตำแหน่งของกว๊านพะเยาอยู่ที่ปลายด้านใต้ ของแนวภูเขาดอยห้วยน้ำขาวและแนวภูเขาดอยสันกลาง เป็นแหล่งรับน้ำจากแม่น้ำ ลำห้วย และพื้นที่โดยรอบ ด้านตะวันออกของกว๊านพะเยาเป็นที่ตั้งของชุมชน ด้านตะวันตกเป็นที่ราบกว้างลาดจากแนวภูเขาลงสู่กว๊าน ประกอบด้วยลำธารหลายสายไหลลงสู่กว๊าน ได้แก่ ห้วยแม่ต๋อม  ห้วยแม่ไส น้ำแม่เรือ ห้วยแม่ต่ำ ห้วยแม่เหยียน

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

พืช พบพรรณไม้รวม 352 ชนิด 280 สกุล 104 วงศ์ แยกเป็นพรรณไม้น้ำ 219 ชนิด พรรณไม้ทั่วไป 133 ชนิด และไม้ต้นที่นำเข้าไปปลูกอีก 12 ชนิด

สัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 92 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 6 ชนิด นก 62 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 15 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 9 ชนิด สถานภาพด้านการอนุรักษ์ของสัตว์ป่า พบว่า มีสัตว์ป่าที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable, VU) 3 ชนิด ได้แก่ นกกระสาแดง (Ardea purpurea) ตะพาบน้ำ (Amyda cartilaginea) และเต่านา (Malayemys subtrijuga)

ปลา พบความหลากชนิดของทรัพยากรปลาจำนวน 20 ครอบครัว (families) 54 ชนิด ปลาที่พบมีความหลากชนิดมากที่สุดในครอบครัว Cyprinidae จำนวน 24 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 44.44 รองลงมาได้แก่ครอบครัว Belontiidae จำนวน 4 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 7.41 รองลงมาได้แก่ครอบครัว Bagridae และ Mastacembelidae จำนวนครอบครัวละ 3 ชนิด แต่ละครอบครัวคิดเป็นร้อยละ 5.56 รองลงมาได้แก่ครอบครัว Channidae, Clariidae, Notopteridae และ Siluridae จำนวนครอบครัวละ 2 ชนิด แต่ละครอบครัวคิดเป็นร้อยละ 3.70 และอีก 12 ครอบครัว พบเพียงครอบครัวละ 1 ชนิด แต่ละครอบครัวคิดเป็นร้อยละ 1.85 สถานภาพของทรัพยากรปลาที่พบ เมื่อพิจารณาตามการจัดสถานภาพโดยสมาพันธ์อนุรักษ์โลก (IUCN) ค.ศ. 2008 ไม่พบชนิดปลาที่กำหนดไว้โดยสมาพันธ์อนุรักษ์โลก (IUCN) แต่เมื่อพิจารณาตามชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคาม ในประเทศไทย ตามสถานภาพเพื่อการอนุรักษ์ ของสํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2548 พบปลาซึ่งอยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable, VU) จำนวน 2 ชนิด คือ ปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) และปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) และปลาที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัย ตามธรรมชาติ (Threatened in situ, TI) จำนวน 1 ชนิด คือ ปลาสวาย (Pangasianodon hypopyhalmus)

สัตว์หน้าดินพบความหลากชนิดของสัตว์หน้าดินทั้งหมด 3 ไฟลั่ม 18 ครอบครัว 18 ชนิด มีความหนาแน่นในระดับ 372-946 ตัวต่อตารางเมตร ประกอบด้วยสัตว์หน้าดินในไฟลั่ม Annelida จำนวน 3 ครอบครัว 3 ชนิด Arthropoda จำนวน 10 ครอบครัว 10 ชนิด และ Mollusca จำนวน 5 ครอบครัว 5 ชนิด

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าการใช้ประโยชน์
ได้แก่ แหล่งน้ำสำหรับอุปโภคบริโภค การท่องเที่ยว การทำประมง การเลี้ยงสัตว์ และการเพาะปลูก

คุณค่าด้านระบบนิเวศ
ได้แก่ พื้นที่กักเก็บน้ำ แหล่งสังคมพืช ที่อยู่อาศัยของนกประจำถิ่น และแหล่งรองรับนกอพยพ แหล่งโบราณสถาน

การจัดการและการคุกคาม  
 

           จากการสำรวจภาวะการคุกคามพื้นที่ชุ่มน้ำ พบว่า มีการคุกคามทางด้านน้ำเสียจากชุมชนและการเกษตร การแพร่ระบาดของพันธุ์พืชต่างถิ่น ภาวะคุณภาพน้ำในหน้าแล้ง

รายละเอียดเพิ่มเติม >>