หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

หนองหลวง


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ใน ต.ห้วยสัก อ.เมือง
         ต.ดอนศิลาและ ต.เวียงชัย อ.เวียงชัย จังหวัดเชียงราย
เนื้อที่ : 4,879 ไร่
พิกัดกลาง : 598294N 2189696E
ประเภทแหล่งน้ำนึ่งตลอดปี แหล่งน้ำจืดมีน้ำตลอดปี และมีน้ำบางฤดู

แผนที่

 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองบึงน้ำจืดของประเทศไทย(ภาคเหนือ) ปีงบประมาณ 2553 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

ลักษณะพื้นที่เป็นที่ลุ่มน้ำท่วมขัง ตัวหนองเป็นรูปยาวรี มีพื้นที่เกาะ 8 เกาะ เกาะใหญ่ที่สุด คือ เกาะแม่หม้าย รวมพื้นที่เกาะทั้งหมด 516 ไร่ ได้แก่ เกาะแม่หม้าย เกาะดงมะเฟือง เกาะสันเวียงป่าเป้า เกาะสันกลาง เกาะทองกวาว เกาะไหมเย็บ เกาะขนุน และเกาะไผ่เหมย

ลักษณะทางกายภาพ
- ลักษณะธรรมชาติ หนองบึงธรรมชาติ และการควบคุมระดับน้ำ ตั้งอยู่ในพื้นที่ต้นน้ำ
- ประเภทหนองบึง การควบคุมยกระดับน้ำ
- ตั้งอยู่ในลุ่มน้ำ  ลุ่มน้ำแม่กก  ลุ่มน้ำสาขาแม่กกตอนล่าง
- ลักษณะพิเศษ ความหลากหลายระบบนิเวศ

ทรัพยากรดิน
- ชุดดินที่พบ ประกอบด้วยกลุ่มชุดดินที่ 5, 7, 17 และ 29
- ดินอินทรีย์ไม่พบสนุ่นหรือปึ๋ง อาจเกิดจากผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงระบบน้ำ

การใช้ที่ดิน
- การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน เปลี่ยนแปลงจาก 7,784 ไร่ ในปี พ.ศ.2544 ลดลงเหลือ 4,879 ไร่ ในปี พ.ศ.2552 โดยเฉพาะพื้นที่ลุ่มเพื่อใช้เป็นพื้นที่เกษตรกรรมและการขุดลอกเป็นบึงน้ำ
- สภาพการใช้ที่ดินส่วนใหญ่ เป็นบึงน้ำ

คุณภาพน้ำผิวดิน
- คุณภาพน้ำ มีค่าความสกปรกต่ำ
- สภาพของน้ำ การเกื้อกูลต่อระบบนิเวศปานกลาง และปริมาณสารอาหารในน้ำต่ำ
- การจัดประเภทแหล่งน้ำ ประเภทที่ 3

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

พบพรรณไม้รวม 210 ชนิด 173 สกุล  66 วงศ์ แยกเป็นพรรณไม้น้ำ  165 ชนิด พรรณไม้ทั่วไป 45 ชนิด และมีไม้ต้นที่นำเข้าไปปลูกอีก 12 ชนิด

มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 83 ชนิด ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 8 ชนิด นก 57 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 10 ชนิด และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 8 ชนิด มีสัตว์ป่าที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) 2 ชนิด ได้แก่ ตะพาบน้ำ (Amyda cartilaginea) และเต่านา (Malayemys subtrijuga)

พบปลา จำนวน 19 ครอบครัว (families) 45 ชนิด (species) จัดอยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable,VU) จำนวน 2 ชนิด คือ ปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus) และปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) จัดอยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ, TI) 1 ชนิด คือ ปลาสวาย (Pangasianodon hypopyhalmus)  และสถานภาพข้อมูลไม่เพียงพอ (Data Deficient, DD) จำนวน 1 ชนิด คือ ปลาซิวเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์ (Amblypharyngodon chulabhornae)

พบความหลากชนิดของสัตว์หน้าดินทั้งหมด 3 ไฟลั่ม 15 ครอบครัว 15 ชนิด ประกอบด้วยสัตว์หน้าดินในไฟลั่ม Annelida จำนวน 1 ครอบครัว 1 ชนิด Arthropoda จำนวน 11 ครอบครัว 11 ชนิด และ Mollusca จำนวน 3 ครอบครัว 3 ชนิด

พบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมไม่น้อยกว่า 8 ชนิด ใน 6 วงศ์ เช่น กระต่ายป่า (Lepus peguensis) กระจ้อน (Menetes berdmorei) หนูท้องขาว (Rattus tanezumi) และหนูพุกใหญ่ (Bandicota indica) กระรอกปลายหางดำ (Callosciurus caniceps) พังพอนเล็ก (Herpestes javanica) เป็นต้น

พบนกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 57 ชนิด ใน 31 วงศ์ ส่วนมากเป็นนกน้ำและนกทุ่งที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น นกยางควาย (Bubulcus ibis) นกยางโทนใหญ่ (Casmerodius albus) นกยางโทนน้อย(Mesophoyx intermedia) นกปากห่าง (Anastomus oscitans) เป็ดแดง (Dendrocygna javanica) นกกระปูดใหญ่ (Centropus sinensis) นกกระปูดเล็ก (Centropus bengalensis) นกนางแอ่นบ้าน (Hirundo rustica) นกกระเต็นน้อยธรรมดา (Alcedo atthis) เป็นต้น

พบสัตว์เลื้อยคลานไม่น้อยกว่า 10 ชนิด ใน 8 วงศ์ เช่น กิ้งก่าสวน (Calotes mystaceus) กิ้งก่าหัวแดง (Calotes versicolor) เหี้ย (Varanus salvator) งูเหลือม (Python reticulates) งูสิงบ้าน (Ptyas korros) งูปลิง (Enhydris plumbea)

พบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอาศัยอยู่ไม่น้อยกว่า 8 ชนิด ใน 5 วงศ์ เป็นชนิดที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น คางคกบ้าน (Bufo melanostictus) กบนา (Hoplobatrachus rugulosa) กบหนอง (Fejervaya limnocharis) ปาดบ้าน (Polypedates leucomystax) อึ่งอ่างบ้าน (Kaloula pulchra) เป็นต้น

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าการใช้ประโยชน์
แหล่งน้ำเพื่อใช้ทำการประมง เช่น เลี้ยงปลากระชัง และจับปลาเพื่อบริโภค ทำการปศุสัตว์ เช่น เลี้ยงควาย 7 ราย จำนวน 100 ตัว และทำการเกษตร 

คุณค่าในระบบนิเวศ
พื้นที่กักเก็บน้ำ เป็นที่อยู่อาศัยของนกประจำถิ่นและพืชน้ำ-พรรณไม้รอบบึง

การจัดการและการคุกคาม  
 

การมีส่วนในการอนุรักษ์
ชุมชนมีองค์กรด้านการอนุรักษ์ ได้แก่ คณะกรรมการสิ่งแวดล้อม แต่ไม่มีบทบาทเป็นที่รู้จักมากนัก กิจกรรมด้านการอนุรักษ์ส่วนใหญ่ เป็นความร่วมมือของชุมชน เช่น การปล่อยปลา การอนุรักษ์ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม การใช้น้ำอย่างประหยัด

ภาวะการคุกคาม
1) การสะสมตะกอนทำให้ตื้นเขิน
2) การจับสัตว์น้ำมากเกินไป
3) วัชพืชในแหล่งน้ำมีมากขึ้น
4) การบุกรุกที่ดินหนองบึง เพื่อทำการเกษตร จับสัตว์น้ำ

ปัญหาที่เกิดขึ้น
1) เกิดน้ำล้นจากหนอง/บึง จนทำให้เกิดน้ำท่วม
2) ช่วงแล้ง น้ำที่ใช้ทำการเกษตรไม่เพียงพอเพราะต้องกันน้ำไว้เพื่อการประปา

รายละเอียดเพิ่มเติม >>