หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี

 

บึงอ้อสมัย จ.นครนายก


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ หมู่ 1 ตำบลท่าเรือ อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก ห่างจากตัวเมืองนครนายกไปทางทิศใต้ประมาณ 10 กิโลเมตร ปรากฏอยู่ในระวางแผนที่สภาพภูมิประเทศมาตราส่วน 1: 50,000 ของกรมแผนที่ทหาร ลำดับชุด L7018 ระวาง 5237 II

พิกัดกลาง : 740300 E และ 1561350 หรือ ที่พิกัดภูมิศาสตร์เส้นละติจูด 14 องศา 07 ลิปดาเหนือ และเส้นลองจิจูด 101 องศา 13 ลิปดาตะวันออก


แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการสำรวจสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2555 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

บึงอ้อสมัย


           บึงอ้อสมัยตั้งอยู่ในตำบลท่าเรือ อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก มีพื้นที่รวมประมาณ 35 ไร่ สภาพพื้นที่ผ่านการขุดลอกและทำคันดินล้อมรอบ มีการพัฒนาเต็มรูปแบบจึงไม่มี สภาพธรรมชาติเหลืออยู่ ลักษณะโดยรอบของบึงแห่งนี้เป็นที่ราบริมฝั่งแม่น้ำนครนายก ที่น้ำท่วมถึงในหน้าน้ำ (flood plain) โดยตั้งอยู่ห่างจากแม่น้ำนครนายกประมาณ 10 กิโลเมตร พื้นที่โดยรอบของบึงอ้อสมัย    เป็นที่ราบมีความสูงโดยประมาณ 3 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง และใช้พื้นที่เพื่อทำนาข้าวเป็นหลัก บึงอ้อสมัยเป็นบึงน้ำขนาดเล็กและมีน้ำตลอดทั้งปี บึงแห่งนี้ได้รับการพัฒนากลายเป็นแหล่งน้ำธรรมชาติ    ที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีสัตว์น้ำอาศัยอยู่จำนวนมาก จึงพัฒนาให้กลายเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจ สำหรับตกปลาของประชาชนในท้องถิ่นภายใต้การควบคุมขององค์กรบริหารส่วนท้องถิ่น



สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ทรัพยากรป่าไม้และพืชลอยน้ำ

          บึงอ้อสมัยเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำกระจายในพื้นที่ลุ่ม ผ่านการขุดลอกและปรับปรุงพื้นที่โดยรอบ และใช้พื้นที่ทำการเกษตร ทำให้ไม่เหลือสภาพสังคมพืชตามธรรมชาติ จากการศึกษาพบพรรณไม้จำนวน 162 ชนิด 124 สกุล 62 วงศ์ แยกเป็นพรรณไม้น้ำ 127 ชนิด และพรรณไม้ทั่วไป 35 ชนิด ซึ่งพรรณไม้ที่นำเข้าไปปลูก 17 ชนิด
รอบบึงพบไม้ต้นที่ขึ้นในพื้นที่อีกหลายชนิด เช่น กุ่มน้ำ สนุ่น อะราง และตะแบกนา เป็นต้น รวมทั้งพรรณไม้ ที่นำเข้าไปปลูกอีกหลายชนิด เช่น สัตบรรณ ปีบ สะเดา หูกวาง ราชพฤกษ์ ขี้เหล็ก และประดู่บ้าน เป็นต้น

          ในพื้นที่บึงที่น้ำท่วมถึงพบพรรณไม้ค่อนข้างน้อย เนื่องจากถูกขุดลอก ส่วนพื้นที่ท้องนาที่อยู่ใกล้เคียง
พบพรรณไม้น้ำค่อนข้างหลากหลาย เช่น บานเที่ยง ต้อยติ่งนา เอื้องหมายนา ผักตบชวา สันตะวาใบพาย จอกหูหนู ผักกระเฉด ไมยราบยักษ์ บัวหลวง บัวเผื่อน ผักบุ้ง ผักแพงพวย บอน หญ้ารังกา ปรือ หญ้าไทร หญ้าพง และธูปฤาษี เป็นต้น

ทรัพยากรสัตว์ป่า

           การสำรวจทรัพยากรสัตว์ป่าได้ดำเนินการจำนวน 2 ครั้ง ระหว่างวันที่ 5-6 กรกฎาคม พ.ศ.2555 ผลการสำรวจพบว่า มีสัตว์ป่าอาศัยอยู่ในพื้นที่ศึกษาไม่น้อยกว่า 80 ชนิด ใน 45 วงศ์ 69 สกุล ประกอบด้วย สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 4 ชนิด หรือร้อยละ 5.00 ของจำนวนชนิดสัตว์ป่าทั้งหมด นก 55 ชนิด (ร้อยละ 68.75) สัตว์เลื้อยคลาน 15 ชนิด (ร้อยละ 18.75) สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 6 ชนิด (ร้อยละ 7.50)


ทรัพยากรปลา

          ทรัพยากรปลาที่อาศัยอยู่ในบึงอ้อสมัย ตำบลท่าเรือ อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายก มีความหลากชนิดจำนวน 13 ครอบครัว (families) 21 ชนิด (species) ปลาที่พบมีความหลากชนิดมากที่สุด   ในครอบครัว Cyprinidae จำนวน 8 ชนิด คิดเป็นร้อยละ 38.10 รองลงมา คือ Belontiidae จำนวน 2 ชนิด คิด

สัตว์หน้าดิน

          สัตว์หน้าดินที่อาศัยอยู่ในบึงอ้อสมัย ตำบลท่าเรือ อำเภอปากพลี จังหวัดนครนายกซึ่งเป็นช่วงฤดูฝน มีระดับน้ำถึงบริเวณขอบบึง พบความหลากชนิดของสัตว์หน้าดินทั้งหมด 6 ชนิด ใน 3 ไฟลั่ม 6 ครอบครัว มีความหนาแน่นระหว่าง 198-308 ตัวต่อตารางเมตร ประกอบด้วยสัตว์หน้าดินในไฟลั่ม Annelida จำนวน 1 ครอบครัว 1 ชนิด ไฟลั่ม Arthropoda จำนวน 2 ครอบครัว 2 ชนิด และ ไฟลั่ม Mollusca จำนวน 3 ครอบครัว 3 ชนิด
           

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

การใช้ประโยชน์ที่ดิน


      การศึกษาสภาพการใช้ที่ดินจากกรมพัฒนาที่ดิน ปี พ.ศ. 2544 และปี พ.ศ. 2551 โดยนำมาเปรียบเทียบข้อมูล การเปลี่ยนแปลงสภาพการใช้ที่ดินในพื้นที่บึงอ้อสมัย พบว่า บึงอ้อสมัยปี พ.ศ. 2544 มีสภาพเป็นพื้นที่เป็นแหล่งน้ำ เนื้อที่ 277  ไร่ พื้นที่โดยรอบเป็นนาข้าวเนื้อที่ 52,744 ไร่และสถานเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเนื้อที่ 1,342 ไร่  ส่วนสภาพการใช้ที่ดินในเขตบึงอ้อสมัยปี พ.ศ. 2551 พื้นที่บึงได้รับการพัฒนาแหล่งน้ำเพิ่มขึ้น จนมีเนื้อที่ 1,088 ไร่ สภาพการใช้ที่ดินโดยรอบพื้นที่หนองเปลี่ยนแปลงไปโดยมีสถานที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเพิ่มขึ้น โดยมีเนื้อที่ 3,258 ไร่ มีการเปลี่ยนแปลงการทำการเกษตรโดยเปลี่ยนไปปลูกไม้ยืนต้น ไม้ผล พืลสวนและทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์เพิ่มขึ้น ขณะที่มีพื้นที่นาข้าวลดลง 5,004 ไร่ นอกจากนี้ยังมีพื้นที่มีพื้นที่ไม้ละเมาะและที่ลุ่มเพิ่มขึ้น

 

การจัดการและการคุกคาม  
 

การคุกคามที่เกิดขึ้นภายในพื้นที่


           จากผลการศึกษาสำรวจในพื้นที่ พบประเด็นปัญหาและการคุกคามพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเรื่องการปรับปรุง เปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางกายภาพของระบบนิเวศ หรือการเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศ ทรัพยากรน้ำและระบบน้ำ มลพิษสิ่งแวดล้อม และการรบกวนธรรมชาติ ดังนี้ิ

           ภายในพื้นที่

          ภายในพื้นที่ มีปัญหาและการคุกคามภายในพื้นที่มีลักษะการพัฒนาเพื่อใช้เป็นแหล่งน้ำโดยมีการดำเนินการ ดังนี้

1) การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางกายภาพของระบบนิเวศ หรือการเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศของบึงอ้อสมัย เป็นการทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมอย่างถาวร ได้แก่
           1.1) การขุดลอกเปลี่ยนแปลงพื้นที่
           1.2) การทำคันกั้นโดยรอบ


2) ทรัพยากรน้ำและระบบน้ำ
           2.1) การสร้างเขื่อนกักกั้นน้ำ
           2.2) การใช้น้ำจืด


3) การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติในระดับที่เกินศักยภาพ โดยเฉพาะการจับสัตว์น้ำ

4) มลพิษสิ่งแวดล้อม
           4.1) การระบายน้ำทิ้งจาการเกษตร
           4.2) การปลดปล่อยไนโตรเจนและฟอสฟอรัส


5) การนำเข้าชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน
           5.1) พืช การปลูกไม้ยืนต้นตามแนวคันดิน
           5.2) การระบาดของพรรณไม้ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่มีการรุกราน
           5.3) การระบาดของสัตว์น้ำชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน
           5.4) การปล่อยพันธุ์ปลาต่างถิ่นในแหล่งน้ำ


6) ปัญหาการทำกิจกรรมในพื้นที่มีกิจกรรมที่ก่อให้เกิดปัญหาและการคุกคามพื้นที่บึงอ้อสมัย ดังนี้
           6.1) การบุกรุกที่ดิน
           6.2) การครอบครองที่ดิน
           6.3) การถมพื้นที่
           6.4) การทำกิจกรรมในพื้นที่
           6.5) ปลูกสร้างสิ่งก่อสร้าง เช่น การทำห้องสุขา เป็นการรบกวนธรรมชาติ


          ภายนอกพื้นที่

           ปัญหาและการคุกคามจากภายนอกพื้นที่ คือ การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน และ ความต้องการใช้น้ำเพื่อทำนาเพิ่มขึ้น

 

                                                                                                   รายละเอียดเพิ่มเติม >>