หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ

 

พื้นที่ชุ่มน้ำแม่น้ำตาปี จ.นครศรีธรรมราช และสุราษฎร์ธานี


ที่ตั้ง : แม่น้ำตาปีตั้งอยู่ในลุ่มน้ำตาปี ครอบคลุมอำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช  อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฏร์ธานี ลุ่มน้ำตาปีมีแม่น้ำสายหลัก คือ แม่น้ำตาปี และแม่น้ำพุมดวง โดยแม่น้ำตาปี มีความยาวตลอดลำน้ำ 232 กิโลเมตร มีลักษณะทั่วไปเป็นแม่น้ำที่มีน้ำไหลตลอดทั้งปี

 

พิกัดกลาง : ครอบคลุมตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ที่มุมซ้ายบนที่พิกัด 1018864N 516287E และมุมขวาล่างที่พิกัด 92384N 586050E

 

ขนาดพื้นที่ : 12,225 ตารางกิโลเมตร

 

 

 


แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการประเมินสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองบึงน้ำจืดของประเทศไทย เพื่ออนุวัตอนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ ปีงบประมาณ 2556 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย

 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

 แม่น้ำตาปีเป็นแม่น้ำสายสำคัญของลุ่มน้ำตาปี ซึ่งลุ่มน้ำตาปีเป็นลุ่มน้ำทางภาคใต้ของประเทศ แม่น้ำตาปี มีต้นกำเนิดจากเขาช่องลม ใต้บริเวณเทือกเขานครศรีธรรมราช ในเขตอำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช ไหลขึ้นไปทางเหนือ ผ่านอำเภอต่าง ๆ ในจังหวัดนครศรีธรรมราช และสุราษฎร์ธานี มีต้นน้ำเป็นเทือกเขา ทางทิศตะวันตก และทิศใต้ ลุ่มน้ำตาปีประกอบด้วยลำน้ำสายสำคัญ 2 สาย คือ แม่น้ำตาปี ประกอบด้วย คลองจันดี คลองสินปุน และคลองอิปันเป็นลำน้ำสาขา ลำน้ำอีกสายประกอบด้วย คลองสก คลองพระแสง และคลองพุมดวง ลำน้ำทั้งสองสายไหลมาบรรจบกันที่อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานีแล้วไหลลงสู่อ่าวไทย บริเวณสองฝั่ง เป็นที่ราบลุ่มน้ำท่วมถึงเป็นบริเวณกว้าง ในฤดูแล้งหนองน้ำขนาดใหญ่ยังคงมีน้ำอยู่ ปริมาณฝนรายปีเฉลี่ยผันแปรตั้งแต่ 1,400 – 3,900 มิลลิเมตร โดยมีปริมาณฝนรายปีเฉลี่ยทั้งพื้นที่ลุ่มน้ำเท่ากับ 2,061.1 มิลลิเมตร่

 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

   ทรัพยากรป่าไม้และพืชลอยน้ำ

           บริเวณที่ราบลุ่มริมแม่น้ำ
           ในบริเวณพื้นที่ที่น้ำท่วมขังพบพรรณไม้น้ำค่อนข้างหลากหลาย เช่น จันทน์กะพ้อ Vatica diospyroides Symington สาคู Metroxylon sagu Rottb. กระเบาใหญ่ Hydnocarpus anthelminthicus Pierre ex Laness. สะตือ Crudia chrysantha (Pierre) K.Schum. พุดน้ำ Kailasenia campanula (Ridl.) Tirveng. มะดันน้ำ Morindopsis capillaris (Kurz) Kurz คดสัง Combretum trifoliatum Vent. หญ้าข้าวผี Oryza rufipogon Griff. ผักกระเฉด Neptunia oleracea Lour. ผักตบชวา Eichhornia crassipes (C.Mart.) Solms จอก Pistia stratiotes L. จอกหูหนู Salvinia cucullata Roxb. ex Bory บอน Colocasia esculenta (L.) Schott ผักบุ้ง Ipomoea aquatica Forssk. ผักแพงพวย Ludwigia adscendens (L.) H.Hara. ธูปฤาษี Typha angustifolia L. และไมยราบยักษ์ Mimosa pigra L. เป็นต้น

          ส่วนบริเวณชายขอบพื้นที่พบพรรณไม้หลายชนิด เช่น เสม็ด Melaleuca cajuputi Powell ชมพู่นก Syzygium formosum (Wall.) Masam. เม่าไข่ปลา Antidesma ghaesembilla Gaertn. ตองแตบ Macaranga denticulata (Blume) Müll.Arg. อินทนิลน้ำ Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. มะตาด Dillenia indica L. ยางนา Dipterocarpus alatus Roxb. ex G.Don และตะเคียนทอง Hopea odorata Roxb. เป็นต้น

           บริเวณปากแม่น้ำ
           ในบริเวณสันดอนปากแม่น้ำที่มีน้ำท่วมถึงมีพรรณไม้ป่าชายเลนขึ้นค่อนข้างหนาแน่น เช่น ลำพู Sonneratia caseolaris (L.) Engl. ลำแพนทะเล Sonneratia alba J.Sm. โกงกางใบเล็ก Rhizophora apiculata Blume โกงกางใบใหญ่ R. mucronata Poir. แสมขาว Avicennia alba Blume แสมดำ A. officinalis L. รังกะแท้ Kandelia candel (L.) Druce ปอทะเล Hibiscus tiliaceus L. โพทะเล Thespesia populnea (L.) Soland. ex Corrêa สมอทะเล Shirakiopsis indica (Willd.) Esser ตะบูนดำ Xylocarpus moluccensis (Lam.) M.Roem. และจาก Nypa fruticans Wurmb. เป็นต้น
           ส่วนบริเวณชายขอบป่าชายเลนที่ปกติน้ำท่วมไม่ถึงพบพรรณไม้ป่าชายเลน เช่น ตีนเป็ดน้ำ Cerbera odollam Gaertn. จิกทะเล Barringtonia asiatica (L.) Kurz โปรงขาว Ceriops decandra (Griff.) Ding Hou โปรงแดง C. tagal (Perr.) C.B.Rob. แคทะเลDolichadrone spathacea (L.f.) K.Schum. ตองแตบ Macaranga denticulata (Blume) Müll.Arg. จิกสวน Barringtonia racemosa (L.) Spreng. และเม่าไข่ปลา Antidesma ghaesembilla Gaertn. เป็นต้น

          ในปัจจุบันไม่พบสภาพป่าธรรมชาติเหลืออยู่ พบพืชหายาก รวม 7 ชนิด ได้แก่ นมแมวแดง Rauwenhoffia sp. จันทน์กะพ้อ Vatica diospyroides Symington จิกทะเล Barringtonia asiatica (L.) Kurz ทิพเกสร Utricularia minutissima Vahl สะตือ Crudia chrysantha (Pierre) K.Schum. พุดน้ำ Kailasenia campanula (Ridl.) Tirveng. และมะดันน้ำ Morindopsis capillaris (Kurz) Kurz

 

ทรัพยากรสัตว์ป่า

          ชนิดสัตว์ป่าที่มีความสำคัญในการอนุรักษ์โดยมีสถานภาพด้านการอนุรักษ์ในระดับประเทศ ตามการจัด ของสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ(Nabhitabhata & Chan-ard2005; Sanguansombat2005) พบว่า มีสัตว์ป่าที่มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) 3 ชนิด คือ เต่านา (Malayemys subtrijuga) เต่าดำ (Siebenrockiella crassicollis) และตะพาบน้ำ (Amyda cartilaginea)

 

ทรัพยากรปลาและสัตว์หน้าดิน

          ทรัพยากรปลา

          แม่น้ำตาปีเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของปลาอย่างน้อย 39 ชนิด ชนิดที่ถูกคุกคามในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ ได้แก่ ปลาหมดตาล ชนิดที่อยู่ในสถานภาพทีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ 3 ชนิด ได้แก่ ปลาจิ้มฟันจระเข้แคระ ปลาบู่สมิธ และปลาแปบ ปลาที่พบส่วนใหญ่อยู่ในวงศ์ปลาตะเพียน

          สัตว์หน้าดิน

          สัตว์หน้าดินที่อาศัยอยู่บริเวณแม่น้ำตาปี พบความหลากชนิดของสัตว์หน้าดินประมาณ 3 ไฟลั่ม มากกว่า 15 วงศ์ ประกอบด้วยสัตว์หน้าดินในไฟลั่ม Annelida มากกว่า 4 วงศ์ เช่น วงศ์ Tubificidae, Nereidae, Euricide และ Glyceridae เป็นต้น ไฟลั่ม Arthropoda มากกว่า 8 วงศ์ เช่น วงศ์ Chironomidae, Gomphidae,  Libellulidae, Baetidae, Corixidae,  Gyrinidae, Ceratopogonidae และ Palaemonidae เป็นต้น และ ไฟลั่ม Mollusca มากกว่า 6 วงศ์ เช่น วงศ์ Viviparidae, Ampullariidae, Bithyniidae, Corbiculidae, Thiaridae และ Planorbidae เป็นต้น
          
คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

  เป็นแหล่งน้ำสำหรับคมนาคมขนส่ง อุปโภค บริโภค บางบริเวณทำการเกษตร ทำการประมงเป็นแหล่งอาหาร ในการดำรงชีวิต ระบบนิเวศปากแม่น้ำเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำวัยอ่อนที่สำคัญ

 

การจัดการและการคุกคาม  
 

   พื้นที่ชุ่มน้ำริมฝั่งแม่น้ำตาปีส่วนใหญ่ถูกบุกรุกและพัฒนาเป็นสวนปาล์มน้ำมัน และสวนยางพารา ในฤดูแล้งมีการเผาหญ้า ซึ่งรบกวนที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าขนาดเล็ก ปัญหาหลักของแม่น้ำนี้ คือ มีการระบายน้ำ เสียจากแหล่งชุมชนหรืออุตสาหกรรมขนาดเล็กลงสู่แม่น้ำโดยตรง มีการปนเปื้อนของสารเคมีเนื่องมาจาก การทำการเกษตรกรรมชายฝั่งแม่น้ำ ลำน้ำ และคูคลองบริเวณที่ราบตื้นเขินไม่สามารถระบายน้ำได้ทัน

 

 

 

 

รายละเอียดเพิ่มเติม >>>>