หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี

 

บึงตานิว (หนองปลาไหล)


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ในตำบลยางตาล อำเภอโกรกพระ จังหวัดนครสวรรค์
พิกัดภูมิศาสตร์ระหว่าง 619131-619654 N และ 1719979-1722057 E

แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการรจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2558 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

           เป็นตัวแทนพื้นที่ศึกษาในลุ่มน้ำเจ้าพระยาเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองบึงน้ำจืดที่มีน้ำขังตลอดปี ตั้งอยู่ในเขตตำบลยางตาล อำเภอโกรกพระ จังหวัดนครสวรรค์

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ทรัพยากรป่าไม้
           สภาพพื้นที่ชุ่มน้ำบึงตานิว (หนองปลาไหล) เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่เหลือสภาพป่าธรรมชาติ เปลี่ยนเป็นพื้นที่นาและชุมชน การศึกษาครั้งนี้พบพรรณไม้รวม 149 ชนิด จาก 121 สกุล 43 วงศ์ เป็นพรรณไม้ที่นำเข้าไปปลูก 5 ชนิด ได้แก่ราชพฤกษ์ Cassia fistula L. ประดู่บ้าน Pterocarpus indicus Willd. หมาก Areca catechu L. ตาล Borassus flabellifer L. และมะพร้าวCocos nucifera L. var. nucifera ไม่พบพรรณไม้หายากและชนิดพรรณไม้ที่ถูกคุกคามแต่อย่างใด

           พบพืชต่างถิ่นที่รุกรานรายการ 1 จำนวน 8 ชนิด ได้แก่ หงอนไก่ไทย Celosia  argentea L. สาบเสือ Chromolaena odorata (L.) R. M. King & H. Rob. แมงลักคา Hyptis suaveolens (L.) Poit. ไมยราบยักษ์ Mimosa pigra L. จอก Pistia stratiotes L. หญ้าคา Imperata cylindrica (L.) P. Beauv. สาหร่ายหางกระรอก Hydrilla verticillata (L.f.) Royle และผักตบชวา Eichhornia crassipes (Mart.) Solms พบพืชต่างถิ่นที่รุกรานรายการ 2 จำนวน 1 ชนิด คือ ผักขมหนาม Amaranthus spinosus L.

ทรัพยากรสัตว์ป่า
           สถานภาพการอนุรักษ์สัตว์ป่าในพื้นที่ชุ่มน้ำ พบว่า มีสัตว์ป่าที่ถูกคุกคาม (threatened species) เพียง 1 ชนิด เป็นสัตว์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชี Thailand Red Data (Nabhitabhata& Chan-ard, 2005) จำนวน 1 ชนิด โดยเป็นสัตว์ที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) คือ เต่านา (Malayemys macrocephala)

           เป็นสัตว์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชี The IUCN Red List of Threatened Species (IUCN, 2015) 1 ชนิด โดยเป็นสัตว์ที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) คือ เต่านา (Malayemys macrocephala)

ทรัพยากรปลา
           จากการสำรวจสถานภาพทรัพยากรปลาในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงตานิว (หนองปลาไหล) จำนวน 2 จุด พบปลาทั้งสิ้น 119 ชนิด จาก 28 วงศ์ สถานภาพของปลาในพื้นที่บึงตานิว (หนองปลาไหล) จากการตรวจสอบสถานภาพของปลาที่พบในการศึกษา พบปลาที่ติดสถานภาพของ IUCN Red List of Threatened Species (2006) และสถานภาพของ Thailand Red Data: Fishes (Vidthayanon, 2005) จำนวน 9 ชนิด โดยเป็นชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (CR-Critically endangered species) จำนวน 1 ชนิด ได้แก่ ปลาสร้อยนกเขา Osteochilus schlegelii (Bleeker, 1851) ชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์ (EN-Endangered species) จำนวน 1 ชนิด ได้แก่ ปลาสวาย Pangasianodon hypophthalmus (Sauvage, 1878) ชนิดที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU-Vulnerable species) จำนวน 5 ชนิด ปลาแดงน้อย Discherodontus ashmeadi (Fowler, 1937), ปลาบ้า Leptobarbus hoeveni (Bleeker, 1851), ปลาดุกด้าน Clarias batrachus (Linnaeus, 1758), ปลาดุกอุย Clarias macrocephalus Günther, 1864 และปลากดหัวลิง Ketengus typus Bleeker, 1847  ชนิดที่ถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (NT-Near Threatened) จำนวน 2 ชนิด ได้แก่ ปลาแกง Cirrhinus molitorella (Valenciennes, 1844) และปลาช่อนงูเห่า Channa marulius (Hamilton, 1822)

           นอกจากนี้พบปลาชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานแล้ว 3 ชนิด คือ ปลากดเกราะ Hypostomus plecostomus (Linnaeus, 1758), ปลาหมอเทศ Oreochromis mossambicus (Peters, 1852) และปลานิล Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758) และชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่มีแนวโน้มรุกราน 2 ชนิด คือ ปลาเปคู Piaractus brachypomus (Cuvier, 1817) และปลากดเกราะ Pterygoplichthys anisitsi Eigenmann & Kennedy, 1903

ความหลากหลายของสัตว์หน้าดิน
           จากการสำรวจและเก็บตัวอย่างสัตว์หน้าดินในบึงตานิว (หนองปลาไหล) เดือนกรกฏาคม 2558 จำนวน 3 จุด พบสัตว์หน้าดินทั้งสิ้น 17 ชนิด จาก 3 ไฟลัม 6 ชั้น 8 อันดับ 14 วงศ์ มีปริมาณความชุกชุมของสัตว์หน้าดิน 1,536 ตัวต่อตารางเมตร พบชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานแล้ว 1 ชนิด ได้แก่ Pomacea sp. (หอยเชอรี่)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

ความสัมพันธ์ของชุมชนกับพื้นที่ชุ่มน้ำ
           จากการสอบถามการใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำบึงตานิว พบว่า การขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำส่วนใหญ่ยังไม่ได้ข้อมูลหรือรับทราบ แนวเขตพื้นที่บึงตานิวนั้น ชุมชนไม่ทราบ ร้อยละ 100 และ ปัจจุบันมีการใช้ประโยชน์พื้นที่บึงตานิว ร้อยละ 75 ส่วนใหญ่เพื่อการดำรงชีวิต ร้อยละ 50 รองลงมา เพื่อการท่องเที่ยว/นันทนาการ มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์/วัฒนธรรม/ ประเพณีท้องถิ่น และด้านเศรษฐกิจ โดยส่วนใหญ่การใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำ เป็นแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภค เป็นแหล่งจับปลาและสัตว์น้ำของชุมชน และแหล่งเก็บอาหาร/ของป่าของชุมชน โดยมีมูลค่าทางเศรษฐกิจจากการใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำเท่ากับ 13.2 ล้านบาท

การใช้ประโยชน์
          การประเมินและวิเคราะห์ข้อมูลสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำด้านมูลค่าทางเศรษฐกิจของการใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำ เพื่อประกอบการพิจารณาจัดระดับความสำคัญตามดัชนีชี้วัดด้านเศรษฐกิจของพื้นที่ชุ่มน้ำ โดยในการศึกษาวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์การตีมูลค่าประโยชน์ด้านต่างๆ ใช้หลักการตีค่า (valuation technique) ในการศึกษานี้จะเน้นใช้หลักการตีมูลค่าโดยใช้ราคาตลาด (market oriented approach) หรือการใช้ราคาตลาดเพื่อตีค่าประโยชน์ กล่าวคือราคาในตลาดแข่งขันจะเป็นราคาที่แท้จริงที่สะท้อนถึงความหายากของทรัพยากรทำการศึกษาพื้นที่ชุ่มน้ำผลการศึกษาพบว่า
          1) รายได้เฉลี่ยจากพื้นที่ชุ่มน้ำ จากการใช้ทรัพยากรในด้านต่างๆ ได้จากการศึกษาด้วยแบบสอบถามผู้มีส่วนได้-ส่วนเสียในพื้นที่ชุ่มน้ำที่ ซึ่งขึ้นอยู่กับทรัพยากรต่างๆ ที่ชุมชนใช้ประโยชน์ มูลค่าการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ชุ่มน้ำบึงตานิว (หนองปลาไหล) จากการใช้ประโยชน์ของครัวเรือนเฉลี่ยครัวเรือนละ 27,000 บาท/ปี
          2) จำนวนครัวเรือนที่ได้ประโยชน์จากพื้นที่ชุ่มน้ำบึงตานิว (หนองปลาไหล) โดยขึ้นอยู่กับจำนวนประชากรและการใช้ประโยชน์ของแต่ละพื้นที่ จากการศึกษาพบครัวเรือนร้อยละ 5.0 ที่ได้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากพื้นที่ชุ่มน้ำ
          3) มูลค่าทางเศรษฐกิจจากการใช้ประโยชน์ทั้งหมดของพื้นที่ชุ่มน้ำบึงตานิว (หนองปลาไหล) คิดเป็น 13.2 ล้านบาท

การจัดการและการคุกคาม  
 

           ปัญหาและการคุกคามพื้นที่ชุ่มน้ำบึงตานิวในช่วงเวลาที่สำรวจในเดือนกรกฎาคม 2558 คือ ปัญหาภัยแล้ง ซึ่งส่งผลให้ระดับในน้ำในบึงแห้งจนสูญเสียระบบนิเวศเดิม เหลือน้ำขังบริเวณด้านทิศเหนือบางส่วนเนื่องจากมีการขุดลอก แต่เป็นการขุดลอกไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์และกรอบแนวทางในการอนุรักษ์ฟื้นฟูแหล่งน้ำและพื้นที่ชุ่มน้ำ ส่วนการคุกคามอื่นๆ ที่พบ ได้แก่ การทำนำน้ำไปใช้ในการทำนาที่อยู่โดยรอบบึง ทำให้ปริมาณน้ำลดมากกว่าเดิม และการรุกรานของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน