หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี

 

บึงน้ำใส


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ในอำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี
พิกัดภูมิศาสตร์ระหว่าง 787781-788284 N และ 1544630-1545431 E

แผนที่
 
 
อ้างอิง
โครงการเพิ่มประสิทธิภาพการรจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำของประเทศไทย ปีงบประมาณ 2558 โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

           เป็นตัวแทนพื้นที่ศึกษาในลุ่มน้ำปราจีนบุรี เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนองน้ำจืด ที่มีน้ำตลอดปี ตั้งอยู่ในเขตอำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี เป็นพื้นที่หนองน้ำจืดที่มีน้ำขังตลอดปี พื้นที่โดยรอบเป็นที่ลุ่ม และพื้นที่ทำการเกษตร

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ทรัพยากรป่าไม้
           เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่เหลือสภาพป่าธรรมชาติ ได้รับการขุกลอก ปรับปรุง พื้นที่โดยรอบเป็นที่นาและชุมชน การศึกษาครั้งนี้พบพรรณไม้รวม 243 ชนิด จาก 193 สกุล 76 วงศ์ เป็นพรรณไม้ที่นำเข้าไปปลูก 29 ชนิด เช่น มะม่วง Mangifera indica L.หิมพานต์Anacardium occidentale L.  ลำดวน Melodorum fruticosum Lour. สัตบรรณAlstonia scholaris (L.) R. Br. ราชพฤกษ์ Cassia fistula L. ประดู่บ้าน Pterocarpus indicus Willd. ขนุน Artocarpus heterophyllus Lam. หมาก Areca catechu L. ตาล Borassus flabellifer L. และมะพร้าว Cocos nucifera L. var. nucifera   

           พบพืชต่างถิ่นที่รุกรานรายการ 1 จำนวน 12 ชนิด ได้แก่ หงอนไก่ไทย Celosia argentea L. สาบเสือ Chromolaena odorata (L.) R. M. King & H. Rob. ขี้ไก่ย่าน Mikania micrantha (L.) Kunth หญ้ายาง Euphorbia heterophylla L. แมงลักคา Hyptissuaveolens (L.) Poit.กระถิน Leucaena leucocephala (Lam.) de Wit  ไมยราบยักษ์ Mimosa pigra L. ผกากรอง Lantana camara L. จอก Pistia stratiotes L. หญ้าคา Imperata cylindrica (L.) P. Beauv. หญ้าขจรจบPennisetum polystachyon (L.) Schult. และผักตบชวา Eichhornia crassipes (Mart.) Solms พบพืชต่างถิ่นที่รุกรานรายการ 2 จำนวน 2 ชนิด ผักขมหนาม Amaranthus spinosus L. และตะขบฝรั่งMuntingia calabura L.

           สถานภาพการอนุรักษ์ชนิดพรรณไม้ในพื้นที่ชุ่มน้ำ ไม่พบว่า มีชนิดพรรณไม้ที่ถูกคุกคาม (threatened species) ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชีบัญชี The IUCN Red List of Threatened Species (IUCN, 2015) และได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชี Thailand Red Data (Santisuk, 2006) แต่อย่างใด

ทรัพยากรสัตว์ป่า
           สถานภาพการอนุรักษ์สัตว์ป่าในพื้นที่ชุ่มน้ำ พบว่า มีสัตว์ป่าที่ถูกคุกคาม (threatened species) ทั้งสิ้น 4 ชนิด เป็นสัตว์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชี Thailand Red Data (Nabhitabhata & Chan-ard, 2005) จำนวน 3 ชนิด โดยเป็นสัตว์ที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) ทั้ง 1 ชนิด ได้แก่ ตะพาบน้ำ (Amyda cartilaginea) เต่าดำ (Siebenrockiella crassicollis) และเต่านา (Malayemys macrocephala)

          เป็นสัตว์ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชี The IUCN Red List of Threatened Species (IUCN, 2015) 4 ชนิด โดยเป็นสัตว์ที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU) ทั้ง 4 ชนิด ได้แก่ งูจงอาง (Ophiophagus hannah) ตะพาบน้ำ (Amyda cartilaginea) เต่าดำ (Siebenrockiella crassicollis) และเต่านา (Malayemys macrocephala)

ทรัพยากรปลา
           จาการสำรวจสถานภาพทรัพยากรปลาในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงน้ำใส จำนวน 2 จุด พบปลาทั้งสิ้น 119 ชนิด จาก 30 วงศ์ สถานภาพของปลาในพื้นที่บึงน้ำใสจากการตรวจสอบสถานภาพของปลาที่พบในการศึกษาพบปลาที่ติดสถานภาพของ IUCN Redlist of Threatened Species (2006) และสถานภาพของ Thailand red data: Fishes (Vidthayanon, 2005) จำนวน 4 ชนิด โดยเป็นชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์ (EN-Endangered species) จำนวน 1 ชนิด ได้แก่ ปลาสวาย Pangasianodon hypophthalmus (Sauvage, 1878) ชนิดที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (VU-Vulnerable species)  จำนวน 2 ชนิด ได้แก่ ปลากระทิ Cyclocheilichthys heteronema (Bleeker, 1853)  และปลาดุกด้าน Clarias batrachus (Linnaeus, 1758) ชนิดที่ถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (NT-Near Threatened) จำนวน 1 ชนิด ได้แก่ ปลาแกง Cirrhinus molitorella (Valenciennes, 1844)

           นอกจากนี้พบปลาชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานแล้ว 2 ชนิด คือ ปลาหมอเทศ Oreochromis mossambicus (Peters, 1852) และปลานิล Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758) ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่มีแนวโน้มรุกราน 2 ชนิด คือ ปลาเปคู Piaractus brachypomus (Cuvier, 1817) และปลากดเกราะ Pterygoplichthys anisitsi Eigenmann & Kennedy, 1903

ความหลากหลายของสัตว์หน้าดิน
           จากการสำรวจและเก็บตัวอย่างสัตว์หน้าดินในพื้นที่ชุ่มน้ำบึงน้ำใส เดือนพฤษภาคม 2558 จำนวน 3 จุด พบสัตว์หน้าดินทั้งสิ้น 4 ชนิด จาก 3 ไฟลัม 4 ชั้น 4 อันดับ 4 วงศ์ มีปริมาณความชุกชุมของสัตว์หน้าดิน 143 ตัวต่อตารางเมตร

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

ความสัมพันธ์ของชุมชนกับพื้นที่ชุ่มน้ำ
           จากการศึกษาโดยการใช้แบบสอบถาม พบว่า ชุมชนส่วนใหญ่ (ร้อยละ 100) ทราบเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำ ผู้ตอบแบบสอบถาม ร้อยละ 50 ทราบเรื่องแนวเขตพื้นที่ และร้อยละ 50 มีแนวเขตไม่ชัดเจน ปัจจุบันใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำ ร้อยละ 100 เพื่อการดำรงชีวิตมากที่สุดถึงร้อยละ 56.25 ที่เหลือใช้ประโยชน์เพื่อการท่องเที่ยว/นันทนาการ มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์/วัฒนธรรม/ประเพณีท้องถิ่น เพื่อการศึกษา/การเรียนรู้ และด้านเศรษฐกิจ การใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำคิดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจเท่ากับ 69.1 ล้านบาท

การใช้ประโยชน์
          การประเมินและวิเคราะห์ข้อมูลสถานภาพพื้นที่ชุ่มน้ำด้านมูลค่าทางเศรษฐกิจของการใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้ำ เพื่อประกอบการพิจารณาจัดระดับความสำคัญตามดัชนีชี้วัดด้านเศรษฐกิจของพื้นที่ชุ่มน้ำ โดยในการศึกษาวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์การตีมูลค่าประโยชน์ด้านต่างๆ ใช้หลักการตีค่า (valuation technique) ในการศึกษานี้จะเน้นใช้หลักการตีมูลค่าโดยใช้ราคาตลาด (market oriented approach) หรือการใช้ราคาตลาดเพื่อตีค่าประโยชน์ กล่าวคือราคาในตลาดแข่งขันจะเป็นราคาที่แท้จริงที่สะท้อนถึงความหายากของทรัพยากรทำการศึกษาพื้นที่ชุ่มน้ำผลการศึกษาพบว่า
          1) รายได้เฉลี่ยจากพื้นที่ชุ่มน้ำ จากการใช้ทรัพยากรในด้านต่างๆ ได้จากการศึกษาด้วยแบบสอบถามผู้มีส่วนได้-ส่วนเสียในพื้นที่ชุ่มน้ำที่ ซึ่งขึ้นอยู่กับทรัพยากรต่างๆ ที่ชุมชนใช้ประโยชน์ มูลค่าการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ชุ่มน้ำบึงน้ำใส จากการใช้ประโยชน์ของครัวเรือนเฉลี่ยครัวเรือนละ 240,000บาท/ปี
          2) จำนวนครัวเรือนที่ได้ประโยชน์จากพื้นที่ชุ่มน้ำบึงน้ำใส โดยขึ้นอยู่กับจำนวนประชากรและการใช้ประโยชน์ของแต่ละพื้นที่ จากการศึกษาพบครัวเรือนร้อยละ 6.30 ที่ได้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากพื้นที่ชุ่มน้ำ
          3) มูลค่าทางเศรษฐกิจจากการใช้ประโยชน์ทั้งหมดของพื้นที่ชุ่มน้ำบึงน้ำใส คิดเป็น 69.1 ล้านบาท

การจัดการและการคุกคาม  
 

           ปัญหาและการคุกคามพื้นที่ชุ่มน้ำบึงน้ำใสในช่วงเวลาที่สำรวจในเดือนกรกฎาคม 2558 คือ ปัญหาภัยแล้ง ทำให้พื้นที่ชุ่มน้ำขาดแคลนน้ำอย่างรุนแรงจนเสียสภาพทางนิเวศ บางส่วนมีการขุดลอกพื้นที่ชุ่มน้ำที่ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ และกรอบแนวทางในการอนุรักษ์ฟื้นฟูแหล่งน้ำและพื้นที่ชุ่มน้ำ มีการการคุกคามของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน และการเลี้ยงสัตว์ในพื้นที่ชุ่มน้ำ