หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

อ่าวบ้านดอน


ที่ตั้ง : อำเภอไชยา อำเภอดอนสัก อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี  
พื้นที่อ่าวและชายฝั่งทะเลมีความยาวรวมประมาณ 120 กิโลเมตร
ระดับความสูงจากน้ำทะเลโดยเฉลี่ย 0.7-2.2 เมตร
ระวาง : 4827 II,IV ,4927 IV 


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

         อ่าวบ้านดอนเป็นเวิ้งอ่าวขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของชายฝั่งทะเลฝั่งตะวันออก มีหาดเลนที่กว้างใหญ่ยื่นออกไปในทะเลประมาณ 1-2 กิโลเมตรจากชายฝั่ง บางตอนเกิดเป็นสันดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำและมีลำคลองขนาดเล็กไม่น้อยกว่า 9 สาย ที่ไหลลงบริเวณนี้ ได้แก่ คลองราบ คลองฉิมวัง คลองใหญ่พุ่มเรียง คลองตะเคียน คลองไชยา คลองกุ่นทุ่ง คลองกระเดะ คลองหัววัว คลองท่าเคย เป็นต้น พื้นที่บริเวณถัดเข้ามาในแผ่นดินใหญ่ประมาณ 2 กิโลเมตรเป็นนากุ้งและป่าชายเลนเสื่อมโทรมตามชายฝั่ง ก้นอ่าวค่อนข้างตื้นมีความลึกเฉลี่ยประมาณ 1 เมตร

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

          ป่าชายเลนอ่าวบ้านดอนขึ้นอยู่ชายฝั่งทะเลเป็นแนวแคบๆประมาณ 50-100 เมตรจากฝั่งทะเล ถัดจากแนวนี้เป็นนากุ้ง พบพันธุ์ไม้อย่างน้อย 26 ชนิด  ส่วนใหญ่เป็นแสมดำ (Avicennia officinalisแสมขาว (A. albaแสมทะเล (A. marinaลำพู (Sonneratia caseolaris)ลำแพน (S. ovataโกงกางใบใหญ่ (Rhizophora mucronataโกงกางใบเล็ก (R. apiculataถั่วขาว (Bruguiera cylindricaตะบูนขาว (Xylocarpus granatumและตาตุ่มทะเล (Excoecaria agallocha)  ไม้แสม ลำพู ลำแพน ขึ้นอยู่ริมทะเล ถัดเข้าไปเป็นกลุ่มโกงกางและถั่ว สุดท้ายเป็นตะบูนและตาตุ่ม บริเวณปากแม่น้ำปี-พุมดวง และลำคลองซึ่งดินเป็นโคลน มีโกงกางขึ้นเป็นดงใหญ่ บริเวณที่ดินเป็นทรายมีลำพู ลำแพน ส่วนหาดเลนที่งอกใหม่ เช่น ที่อำเภอดอนสักและกาญจนดิษฐ์ แสมขึ้นได้ดี   

           ในป่าชายเลนพบนกอย่างน้อย 75 ชนิด เป็นนกน้ำ นกชายเลน 28 ชนิด นกประจำถิ่น 57 ชนิด เช่น นกยางเขียว (Butorides striatusนกยางไฟหัวดำ (Ixobrychus sinensis)นกคุ่มอกลาย (Turnix suscitatorนกกระเต็นใหญ่ธรรมดา (Halcyon capensisนกอพยพแต่มิใช่เพื่อการผสมพันธุ์ 18 ชนิด ได้แก่ นกหัวโตหลังจุดสีทอง (Pluvialis fulvaนกหัวโตทรายเล็ก (Charadrius mongolusนกกระเต็นน้อยธรรมดา (Alcedo atthisชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามของโลก (globally threatened) ได้แก่ นกหัวโตมลายู (Charadrius peroniiนกฟินฟุท (Heriopais personata )ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์(endangered) ของประเทศไทย ได้แก่ นกฟินฟุท นกหัวโตมลายู ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (near threatened) ได้แก่ เหยี่ยวแดง (Haliastur indusนกออก (Haliaeetus leucogaster)

          พบปลาในบริเวณป่าชายเลนอย่างน้อย 50 ชนิด ปลาเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ปลานวลจันทร์ทะเล (Chanos chanosปลากะพงขาว (Lates calcariferปลากะบอก (Mugil spp.) ปลาข้าวเม่า (Ambassis spp.) ปลากะพง (Lutjanus spp.) ปลาแป้น (Leiognathus spp.) ปลาบู่ (Butis butis)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

         - เดิมเคยเป็นเขตจัดวางโครงการเพื่อสัมปทานทำไม้ป่าชายเลนมาก่อน หลังจากการทำไม้สิ้นสุดลงพื้นที่ดังกล่าวไม่ได้รับการดูแลและบำรุงรักษาเท่าที่ควร ทำให้สภาพป่าเสื่อมโทรม ความต้องการใช้ประโยชน์พื้นที่ของแต่ละกลุ่มบุคคลต่างกัน เช่น การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ โดยเฉพาะการทำนากุ้ง การลักลอบตัดไม้เพื่อนำไม้ไปใช้ประโยชน์ต่างๆ การบุกรุกพื้นที่เพื่อเป็นที่อยู่อาศัย และการสืบพันธุ์ตามธรรมชาติของไม้ลดลง 

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - มีโครงการพัฒนาพื้นที่ป่าชายเลนในเขตอนุรักษ์
         
- มาตรการสงวนและคุ้มคลองป่าชายเลนในบริเวณจังหวัดสุราษฎร์ธานีและนครศรีธรรมราช พ.ศ.2532 เสนอให้กรมป่าไม้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กำหนดพื้นที่ป่าชายเลนที่เหลืออยู่เป็นสวนป่าของรัฐและป่าเขตอนุรักษ์แล้วดำเนินการปลูกซ่อมและฟื้นฟูป่าชายเลนในระยะเวลา 5ปี
         - มีการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่าชายเลนไปในรูปแบบอื่นทำให้พื้นที่ป่าลดลง 

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า