หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


นโยบาย
                   
                   นโยบายการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน พ.ศ. 2551 - 2555 มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความอุดมสมบูรณ์
ของความหลากหลายทางชีวภาพให้เป็นฐานที่มั่นคงของการดำรงชีวิตของคนไทย ควบคู่กับการวิจัยคุณค่าความหลากหลายทางชีวภาพให้นำมาใช้ประโยชน์
ทางเศรษฐกิจของประเทศได้อย่างยั่งยืน รวมทั้งสร้างกลไกในการเข้าถึงและมีการแบ่งปันผลประโยชน์จากการพัฒนาความหลากหลายทางชีวภาพให้กับประเทศ
อย่างยุติธรรมและเท่าเทียม และยังเป็นการลดอัตราการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพอย่างมีนัยสำคัญโดยสามารถธำรงรักษาระบบนิเวศต่างๆ ชนิดพันธุ์
แหล่งพันธุกรรมที่สำคัญ และคุ้มครององค์ประกอบความหลากหลายทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องไว้ได้อย่างยั่งยืน

 

                   นโยบาย มาตรการ และแผนงานการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับแหล่งน้ำในแผ่นดิน มีดังนี้

มาตรการ
แนวทางการปฏิบัติ
  คุ้มครองระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ และ ส่งเสริมการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน

 

     ดำเนินงานตามพันธกรณี โปรแกรมงาน ข้อมติของสมัชชาภาคี และการริเริ่มของอนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ
และอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ

     นำเสนอให้พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญเป็นแรมซาร์ไซต์ (Ramsar site) และจัดทำแผนการจัดการอย่างมี
ส่วนร่วม
     
กำหนดเขตอนุรักษ์/เขตการใช้ประโยชน์ พร้อมทั้งจัดตั้งคณะกรรมการกำกับดูแลการบริหารจัดการแรมซาร์ไซต์ เฉพาะแห่งสำรวจพื้นที่ชุ่มน้ำเพิ่มเติมทั้งทางกายภาพและ ชีวภาพ และสังคมเศรษฐกิจเพื่อทบทวน และปรับปรุง ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญของประเทศไทย และทบทวนแก้ไข เพื่อเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เพื่อให้สามารคุ้มครองพื้นที่ชุ่มน้ำ ได้อย่างมีประสิทธิผล
     ผสานการดำเนินกิจกรรมของหน่วยงานองค์กรพัฒนาเอกชน และชุมชนที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ชุ่มน้ำเข้าด้วยกัน
เพื่อผลักดันให้สามารถลดการสูญเสียระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำลงอย่างมีนัยสำคัญภายในปี พ.ศ. 2553

 อนุรักษ์และฟื้นฟูต้นน้ำลำธาร

     ปรับปรุงการจำแนกชั้นคุณภาพน้ำให้เหมาะสมกับศักยภาพและสภาพข้อเท็จจริงในปัจจุบัน ภายใต้หลัก
การจัดการ Biosphere reserve โดยเร่งรัดการสำรวจและปรับปรุงการจำแนกชั้นคุณภาพลุ่มน้ำและผลักดัน
ให้มีผลในทางกฎหมาย หรือในทางการบริหารรองรับภายใน 1 ปี
     จัดระบบการจัดการและการใช้ประโยชน์ที่เกื้อกูลกับการอนุรักษ์ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์
แนวทางการจัดการและเงื่อนไข การใช้ประโยชน์ให้เหมาะสม เพื่อสร้างกระบวนการยอมรับและจัดทำข้อตกลง
การปฏิบัติและกำกับควบคุมการเพิ่มขึ้นของประชากร การขยายตัวของชุมชน การพัฒนาและดำเนินกิจกรรม
เพื่อไม่ให้ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศของพื้นที่ต้นน้ำ
     ฟื้นฟูและอนุรักษ์พื้นที่ต้นน้ำโดยกระบวนการมีส่วนร่วมโดยเร่งรัดการฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้ำที่เสื่อมโทรมให้กลับคืน
ความสมบูรณ์โดยดำเนินการตามแนวพระราชดำริ และเสริมความเข้มแข็งและสนับสนุนการสร้างเครือข่ายอนุรักษ์
ต้นน้ำที่เชื่อมโยงกับเครือข่ายการจัดการลุ่มน้ำหลักและลุ่มน้ำสาขา

 ฟื้นฟูระบบนิเวศเพื่อคืนธรรมชาติ
ให้แก่ประเทศไทย

     วิเคราะห์ข้อมูลและแผนที่พื้นที่ป่าไม้รายจังหวัด เพื่อกำหนดนโยบายและเป้าหมายการปลูกต้นไม้/ปลูกป่า
ทั่วประเทศ
     ดำเนินโครงการ greening Thailand เพื่อส่งเสริมการปลูกต้นไม้/ปลูกป่าทั่วประเทศ โดยกระตุ้นการมีส่วนร่วม
ของจังหวัดและชุมชนท้องถิ่น และสร้างบรรยากาศการแข่งขันเพื่อรับรางวัลระหว่างจังหวัดและระหว่างชุมชน
     ส่งเสริมและสนับสนุนการอนุรักษ์ป่าและวัฒนธรรมทุกประเภทในภูมิภาคต่างๆ ทั่วประเทศ
     ส่งเสริมและสนับสนุนการจัดการป่าไม้ในเมือง Urban forestry เพื่อการปลูกต้นไม้ที่เหมาะสมกับสิ่งแวดล้อมในเขตเมือง และการมีส่วนร่วมของชุมชนเมืองในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
     ส่งเสริมการดำเนินโครงการนิเวศนคร (ecological cities) ซึ่งเน้นอนุรักษ์สภาพธรรมชาติเดิมและการมี
สวนสาธารณะในเมือง

 อนุรักษ์ คุ้มครองและป้องกันรักษา
ระบบนิเวศป่าไม้
     เพิ่มประสิทธิภาพการป้องกันรักษาป่าและป้องกันไฟป่าเชิงรุกโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการสำรวจ
ประเมินสถานภาพ ตรวจสอบติดตามการเปลี่ยนแปลงสภาพป่าทุก 6 เดือน พร้อมทั้งสร้างเครือข่ายความร่วมมือ
ตรวจสอบสิทธิครอบครองในพื้นที่ป่าไม้ และจัดทำระบบฐานข้อมูล
     พัฒนาสมรรถนะของบุคลากร และเพิ่มประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมาย โดยอบรมบุคลากรที่เกี่ยวข้อง
ให้มีความรู้ ความเข้าใจ และสามารถใช้กฎหมายระเบียบ ปฏิบัติ หลักการทางรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ในกระบวน
การป้องกันและปราบปรามฝ่าฝืนกฎหมายว่าด้วยป่าไม้
     พัฒนากระบวนการและกลไกในการผลักดันการดำเนินคดีเกี่ยวกับป่าไม้อย่างเป็นระบบโดยจัดตั้งเครือข่าย
ความร่วมมือในการหาหลักฐานการสืบสวน สอบสวน และการดำเนินการทางศาล (ป่าไม้-ฝ่ายปกครอง
-ฝ่ายความมั่นคง-ฝ่ายยุติธรรม)
     สร้างความตระหนัก ปลูกจิตสำนึกและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนทุกระดับโดยประชาสัมพันธ์เชิงรุก
กับกลุ่มเป้าหมายระดับพื้นที่และในภาพรวมและใช้กิจกรรมอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ และใช้ระบบแรงจูงใจ เช่น
เงินรางวัลหรือประกาศเกียรติคุณ เป็นต้น
     ศึกษาและกำหนดแนวทางการนำมาตรการทางสังคม มาตรการทางภาษีและอื่นๆ มาใช้อย่างเป็นรูปธรรม

 อนุรักษ์ และฟื้นฟูต้นน้ำลำธาร      ปรับปรุงการจำแนกชั้นคุณภาพลุ่มน้ำให้เหมาะสมกับศักยภาพและสภาพข้อเท็จจริงในปัจจุบัน ภายใต้หลัก
การจัดการ Biosphere reserve โดยเร่งรัดการสำรวจและปรับปรุงการจำแนกชั้นคุณภาพลุ่มน้ำและผลักดันให้มีผล
ทางกฎหมาย หรือในทางการบริหารรองรับภายใน 1 ปี
     จัดระบบการจัดการและใช้ที่เกื้อกูลกับการอนุรักษ์ต้นน้ำถึงปลายน้ำเพื่อกำหนดหลักเกณฑ์แนวทางการจัดการ
และเงื่อนไขการใช้ประโยชน์ให้เหมาะสม
     เพื่อสร้างกระบวนการยอมรับและจัดทำข้อตกลงการปฏิบัติและกำกับควบคุมการเพิ่มขึ้นของประชากร
การขยายตัวของชุมชน การพัฒนาและดำเนินกิจกรรม เพื่อไม่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศของพื้นที่ต้นน้ำ
     ฟื้นฟูและอนุรักษ์พื้นที่ต้นน้ำโดยกระบวนการมีส่วนร่วมโดยเร่งรัดการฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้ำที่เสื่อมโทรมให้กลับคืน
ความสมบูรณ์โดยดำเนินการตามแนวพระราชดำริและความเข้มแข็งและสนับสนุนการสร้างเครือข่ายอนุรักษ์ต้นน้ำ
ที่เชื่อมโยงกับเครือข่ายการจัดการลุ่มน้ำหลักและลุ่มน้ำสาขา
 คุ้มครองและฟื้นฟูชนิดพันธุ์
เฉพาะถิ่นและชนิดพันธุ์พื้นเมือง
ที่ถูกคุกคาม
     ศึกษาวิจัย ถิ่นที่อยู่อาศัย การแพร่กระจาย และจำนวนประชากรของชนิดพันธุ์พื้นเมืองในทะเบียนรายชนิดพันธุ์
เฉพาะถิ่น ชนิดพันธุ์ที่ถูกคุกคามของประเทศไทย (Red Data of Thailand) และจัดทำลำดับความสำคัญ สำหรับการ
คุ้มครองและฟื้นฟู
     จัดทำมาตรการและแผนการคุ้มครอง และฟื้นฟูชนิดพันธุ์พื้นเมือง ตลอดจนแหล่งที่อยู่อาศัยดังกล่าว
โดยให้ลำดับความสำคัญกับชนิดพันธุ์ที่มีแนวโน้มจะสูญพันธุ์มากที่สุดก่อน และจัดประชุมหารือผู้เกี่ยวข้อง
ทั้งภาครัฐและองค์กรพัฒนาเอกชนเพื่อให้ความเห็นในการแก้ไขปรับปรุงงานข้างต้น
     จัดทำแนวทาง/คู่มือปฏิบัติการสำหรับผู้ปฏิบัติในภาคสนามเพื่อให้สามารถดดำเนินการคุ้มครองและฟื้นฟู
ูชนิดพันธุ์พื้นเมือง และแหล่งที่อยู่อาศัยดังกล่าวได้
     จัดการส่งเสริมและสนับสนุนโดยการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ ตลอดจนฝึกอบรมให้ความรู้แก่ชุมชนท้องถิ่น
และผู้เกี่ยวข้อง และจัดตั้งเครือข่ายเพื่อดูแลคุ้มครองและฟื้นฟูชนิดพันธุ์พื้นเมือง ดังกล่าว
     ศึกษารวบรวมข้อมูล จัดสภาพของสัตว์มีกระดูกสันหลังในกลุ่มที่ยังมีข้อมูลไม่เพียงพอืและกลุ่มที่ไม่ได้รับ
การประเมิน
     จัดสถานภาพในสัตว์กลุ่มที่ไม่ได้มีกระดูกสันหลัง
     จัดสถานภาพชนิดพันธุ์พืชพื้นเมืองที่ถูกคุกคามเพิ่มเติม

 อนุรักษ์และฟื้นฟูประชากรสัตว์ป่า
หายากหรือถูกคุกคามในพื้นที่คุ้มครอง

   สำรวจการแพร่กระจายความชุกชุม และประชากร ของสัตว์ป่า และสัตว์น้ำ ชนิดที่หายากหรือถูกคุกคามและ
ชนิดพันธุ์ที่มีความสำคัญในระบบนิเวศในพื้นที่คุ้มครองในประเทศไทย
   จัดทำรายการประเมินลำดับความสำคัญของชนิดพันธุ์ที่ต้องอนุรักษ์และฟื้นฟูพร้อมทั้งแนวทางปฏิบัติ
   ดำเนินโครงการฟื้นฟูประชากรสัตว์ป่าตามลำดับดังกล่าว ปีละ 10 ชนิด

 อนุรักษ์ความหลากหลายของ
เชื้อพันธุ์พืช จุลินทรีย์ แมลง และ
ไร ศัตรูธรรมชาติ
   สำรวจ รวบรวมและศึกษาเชื้อพันธุกรรมไม้ป่าพืชกลุ่มที่สำคัญ จากแหล่งพันธุกรรมต่างๆ
   สำรวจรวบรวมและศึกษาแมลงและไรที่เป็นศัตรูธรรมชาติรวบรวมข้อมูลอนุรักษ์แหล่งที่อยู่อาศัย
เพื่อการใช้ประโยชน์ในอนาคต
   อนุรักษ์เชื้อพันธุ์พืช โดยพัฒนาเทคโนโลยีการเก็บรักษาและจำแนกลักษณะโดยสัณฐานวิทยา
   อนุรักษ์พันธุกรรมจุลินทรีย์โดยพัฒนาเทคโนโลยีการเก็บรักษาและจำแนกลักษณะโดยเทคโนโลยี
ดีเอ็นเอ

 ลดการสูญเสียความหลากหลาย
ทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับการผลิต
ปศุสัตว์

   อนุรักษ์และจัดทำฐานข้อมูลความหลากหลายของเชื้อพันธ์ุจุลินทรีย์ก่อโรค
   ประเมินสถานภาพการใช้ประโยชน์ของสายพันธุ์สัตว์ในการผลิตปศุสัตว์ เพื่อรวบรวมข้อมูลและศักยภาพ
ของชนิดพันธุ์สัตว์ที่มีอยู่ในประเทศไทยและใช้เป็นฐานในการพัฒนาปรับปรุงการผลิตสัตว์ในอนาคต
   ใช้แนวทางเชิงนิเวศในการผลิตปศุสัตว์ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดจากการใช้ทรัพยากรเป็นวัตถุดิบจังหวัด
ภายใต้ข้อกำหนดทางการค้าและมาตรฐานความปลอดภัยทางอาหาร
   พัฒนาดัชนีชี้วัดความยั่งยืนในการใช้และการผลิตสินค้าปศุสัตว์ประเมินคุณค่าของทรัพยากรความหลากหลาย
ทางชีวภาพด้านการปศุสัตว์ต่อความมั่นคงทางอาหาร

 ลดการสูญเสียความหลากหลาย
ทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับการผลิต
ปศุสัตว์
    อนุรักษ์และจัดทำฐานข้อมูลความหลากหลายของเชื้อพันธ์ุจุลินทรีย์ก่อโรค
    ประเมินสถานภาพการใช้ประโยชน์ของสายพันธุ์สัตว์ในการผลิตปศุสัตว์ เพื่อรวบรวมข้อมูลและศักยภาพ
ของชนิดพันธุ์สัตว์ที่มีอยู่ในประเทศไทยและใช้เป็นฐานในการพัฒนาปรับปรุงการผลิตสัตว์ในอนาคต
    ใช้แนวทางเชิงนิเวศในการผลิตปศุสัตว์ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดจากการใช้ทรัพยากรเป็นวัตถุดิบจังหวัด
ภายใต้ข้อกำหนดทางการค้าและมาตรฐานความปลอดภัยทางอาหาร
    พัฒนาดัชนีชี้วัดความยั่งยืนในการใช้และการผลิตสินค้าปศุสัตว์
    ประเมินคุณค่าของทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพด้านการปศุสัตว์ต่อความมั่นคงทางอาหาร

 ดำเนินงานตามกลยุทธ์ทั่วโลก
สำหรับการอนุรักษ์พืช (Global
Strategy forPlant Conservation
-GSPC)

   ทำความเข้าใจและจัดทำเอกสารเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพของพืช โดยดำเนินการรวบรวมชนิดพันธุ์
พืชที่ได้รับการจำแนก/การประเมินสถานภาพการอนุรักษ์ของชนิดพันธุ์พืชที่ได้รับการจำแนก และจัดทำรูปแบบ
วิธีการอนุรักษ์พืช
   อนุรักษ์และคุ้มครองความหลากหลายของพืชในเขตนิเวศที่สำคัญและอนุรักษ์และชนิดพันธ์ุที่ถูกคุกคาม
พันธุกรรมพืชปลูก ทั้งในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (in-situ) และนอกถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (ex-situ)
รวมถึงดำเนินโปรแกรมการฟื้นฟู
   ใช้ประโยชน์จากความหลากหลายของพืชอย่างยั่งยืนโดยไม่มีชนิดพันธุ์พืชใดสูญพันธ์ุด้วยการค้าระหว่างประเทศ ผลิตภัณฑ์ที่ใช้พืชเป็นฐานการผลิตได้มาจากแหล่งการจัดการที่ยั่งยืน และยับยั้งการลดลงของทรัพยากรพืช และความรู้การประดิษฐ์คิดค้นและการถือปฏิบัติที่สืบทอดตามธรรมเนียมประเพณีที่เกี่ยวกับการดำรงชีวิต ความมั่นคงทางอาหารท้องถิ่นและการดูแลสุขอนามัย
   ส่งเสริมการให้การศึกษาและความตระหนักเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพของพืช โดยผสานความสำคัญ
และความจำเป็นในการอนุรักษ์พืชในโปรแกรมการสื่อสาร การให้การศึกษาและให้ความตระหนักแก่สาธารณชน
   เสริมสร้างสมรรถนะเพื่ออนุรักษ์ความหลากหลายของพืช โดยการเสริมสร้างสมรรถนะบุคลากร จัดตั้งเครือข่าย
การอนุรักษ์พืช และเสริมสร้างความแข็งแกร่งของเครือข่าย


อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2551. นโยบาย มาตรการ และแผนการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลาย
ทางชีวภาพอย่างยั่งยืน พ.ศ. 2551-2555. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 70 หน้า