หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม


ที่ตั้ง : อำเภอสิเกา อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง
เนื้อที่อุทยานฯ : ประมาณ 230.928 ตารางกิโลเมตร (144,330 ไร่)
ระวาง : 4823 I , IV ,  4824 II , III


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

           อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมมีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ป่าเขาชายฝั่ง หาดทราย หาดเลน พื้นน้ำและเกาะต่างๆ พื้นที่แบ่งออกเป็นภาคพื้นดินและพื้นน้ำ พื้นที่ดินชายฝั่งทะเลรวมเกาะต่างๆ ได้แก่ เกาะมุกต์ เกาะกระดาน เกาะแหวน เกาะเชือก เกาะปลิว เกาะเมง ซึ่งบริเวณนี้เป็นภูเขาสูงชัน ซึ่งทางตอนเหนือด้านตะวันออกมีเทือกเขาจองจันทร์ เทือกเขาควนเมิดจูน เทือกเขาควนเคว เป็นต้น ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำธารหลายสาย ที่มารวมกันเป็นคลองบางลัก ไหลลงสู่แม่น้ำตรัง นอกจากนี้ยังมีทุ่งหญ้า ป่าดงดิบ ป่าชายเลน ป่าชายหาด และหาดทราย ส่วนพื้นที่ภาคพื้นน้ำเป็นห้วงน้ำลึก มีความลึกเฉลี่ยประมาณ 20 เมตร ในห้วงน้ำทะเลมีแนวปะการังเป็นบริเวณกว้างตามไหล่เกาะที่มีความลาดชันสูงคือ เกาะแหวน เกาะเชือก เกาะกระดาน 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

           สังคมพืชธรรมชาติประกอบด้วยป่าดิบชื้นหรือป่าไม้ผลัดใบ ป่าผสมบริเวณภูเขาหิน ป่าชายหาด และป่าชายเลน ป่าชายหาดเป็นป่าโปร่งมีพันธุ์ไม้ผลัดใบขึ้นอยู่เป็นบริเวณแถบๆ ตามชายหาดและโขดหินน้ำท่วมไปถึง และบริเวณทิวเขาชายทะเล ป่าชายเลน พบบริเวณที่ลุ่มต่ำชายทะเล น้ำท่วมเป็นประจำ พันธุ์ไม้ที่พบ เช่น โกงกางใบเล็ก (Rhizophora apiculata) โกงกางใบใหญ่ (R. mucronata) โปรงขาว (Ceriops decandra) ตะบูนขาว(Xylocarpus granatum) เป็นต้น

-พบนกอย่างน้อย 137 ชนิด เป็นนกประจำถิ่น 57 ชนิด ได้แก่ นกยางทะเล (Egretta sacra) นกยางไฟธรรมดา (Ixobrychus cinnamomeus) นกแอ่นแปซิฟิก (Hirundo tahitica) นกกระเต็นอกขาว (Halcyon smyrnensis) นกอพยพในฤดูหนาวแต่มิใช่เพื่อการผสมพันธุ์ 53 ชนิด ได้แก่ นกกระสานวล (Ardea cinerea) นกกระสาแดง (A. purpurea) นกทะเลขาแดงธรรมดา (Tringa totanus) นกกระเต็นหัวดำ (Halcyon pileata) เป็นต้น นกอพยพผ่านตามฤดูกาล 1 ชนิดได้แก่ นกจาบคาหัวเขียว  (Merops philippinus) นกอพยพเพื่อการผสมพันธุ์ 1 ชนิด ได้แก่ นกแอ่นทุ่งใหญ่ (Glareola maldivarum) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามของโลก (globally threatened) ได้แก่ นกหัวโตมลายู  (Charadrius peronii) นกตะกรุม (Leptoptilos javanicus) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (critically endangered) ของประเทศไทย ได้แก่ นกยางจีน (Egretta eulophotes) นกกระสาคอดำ (Ephippiorhynchus asiaticus) นกตะกรุม นกนางนวลแกลบจีน (Sterna bernsteini) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ นกกระสานวล นกกระสาแดง นกหัวโตมลายู  ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (near threatened) ได้แก่ นกแอ่นกินรัง (Aerodramus fuciphagus) นกกกหรือนกกาฮัง (Buceros bicornis) นกออก(Haliaeetus leucogaster)

-หาดเจ้าไหมเป็นแหล่งทำรังแห่งเดียวในคาบสมุทรมลายูของนกกระสาคอดำ เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยและหากินที่สำคัญของนกชายเลนที่อพยพเข้ามาในช่วงฤดูหนาว เนื่องจากมีหาดชายเลนเป็นแนวยาว และเป็นพื้นที่ที่พบนกชายเลนเป็นจำนวนมากกว่า 28 ชนิด ได้แก่ นกยางจีน นกทะเลขาเขียวลายจุด (Tringa guttifer) และนกนางนวลแกลบจีน

-แนวปะการังบริเวณเกาะกระดานมีสภาพสมบูรณ์พอควรที่พบมาก ได้แก่ ปะการังโขด (Porites lutea) ปะการังเขากวาง (Acropora spp.) ปะการังเขากวาง (A.formasa) และปะการังสีน้ำเงิน  (Heliopora spp.) บริเวณที่มีความหลากชนิดของปลาในแนวปะการังมาก พบอย่างน้อย 43 ชนิด ได้แก่ ปลาในกลุ่ม ปลากะรัง (Serranidae) พบ 6 ชนิด ปลาในกลุ่มปลากะพง (Lutjanidae) พบ 7 ชนิด ปลาในวงศ์ปลาสร้อยนกเขา (Haemulidae) พบ 7 ชนิด

-มีแหล่งหญ้าทะเลขนาดใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ 6.36 ตารางกิโลเมตร (3,975 ไร่) ระหว่างแหลมหยงหลิงและเกาะมุกต์ พบญาติทะเลขึ้นอยู่ 8 ชนิด จาก 12 ชนิดที่พบในประเทศไทย ได้แก่ หญ้าเต่า (Thalassia hemprichii) หญ้าชะเงาใบยาว (Enhalus acoroides)  หญ้าชะเงาใบสั้นสีน้ำตาล (Cymodocea rotundata) หญ้าชะเงาใบสั้นสีเขียวปลายใบแฉก (Halodule uninervis) หญ้าชะเงาใบสั้นปล้องยาว (Cymodocea serrulata) หญ้าใบสน (Syringodium isoetifolium) หญ้าผมนาง (Halodule pinifolia) และหญ้าใบมะกรูด (Halophila ovalis)สังคมพืชหญ้าทะเลนี้มีความสำคัญต่อความหลากหลายของพืชและสัตว์ในทะเล เป็นแหล่งหลบภัย แหล่งอาหาร ถิ่นที่อยู่อาศัยของลูกปลา ลูกกุ้ง เต่า รวมถึงพะยูน (Dugong dugon) ด้วย

-พบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 9 ชนิด เช่น กบอ่อง (Rana nigrovittata) กบนา (R. rugulosa) อึ่งน้ำเต้า (Microhyla ornata) เป็นต้น สัตว์เลื้อยคลานพบ 29 ชนิด เช่น เต้าบึงหัวเหลือง (Hieremys annandalei) งูหลาม (Python molurus) งูเหลือม (P. reticulatus) เป็นต้น

-พบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 51 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (critically endangered) ได้แก่ พะยูน (Dugong dugon) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ เลียงผา (Capricornis sumatraensis) และค่างดำ (Presbytis melapop 
คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

        เป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่มีค่ามหาศาล และมีความหลากหลายสูงทั้งทางบกและทางทะเล นับตั้งแต่ป่าดิบชื้น ป่าชายหาด ป่าชายเลนเป็นแหล่งสำคัญต่อวงจรชีวิตของสัตว์น้ำในทะเล หญ้าทะเล เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์บกและสัตว์น้ำที่หายากหลายชนิด เช่น พะยูน นกกระสาคอดำ เลียงผา เต่าทะเล และปะการัง นอกจากนี้ยังมีความสวยงามของปะการังที่ทอดยาว จึงเป็นแหล่งนันทนาการ และแหล่งศึกษาวิจัยที่สำคัญแหล่งหนึ่ง 

การจัดการและการคุกคาม  
 

            ได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติ ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 19 ตอนที่ 170 ลงวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ.2524 

            มีการบุกยึดครองพื้นที่อุทยานฯ เพื่อทำการเกษตร ปลูกพืชไร่ ทำสวนยาง การยึดถือครอบครองเพื่อหวังสิทธิในที่ดิน การลักลอบตัดไม้ธรรมลายป่าบนเกาะต่างๆ เพื่อใช้ในครัวเรือนและเพื่อการค้า ซึ่งไม้เหล่านี้มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ มีการทำประมงอวนรุน และอวนล้อม ยังคงมีการระเบิดปลาตามแนวปะการัง

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า