หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน


ที่ตั้ง : กิ่งอำเภอแก่งหางแมว อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี          อำเภอบ่อทอง จังหวัดชลบุรี อำเภอวังน้ำเย็น จังหวัดสระแก้ว          อำเภอสนามชัยเขต กิ่งอำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา          อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
มีพื้นที่ : 643,750.00  ไร่  (1,030.00 ตร.กม.
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : 30-763 เมตร
ระวาง : 5335 I,II,III,IV ,5434 III,IV


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

          เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไนมีภูมิประเทศตอนบนและตอนกลางเป็นที่ราบลูกฟูก ความลาดชันปานกลาง ทางตะวันตกเฉียงใต้และทางตะวันออกเป็นภูเขาสูง ภูมิประเทศตอนใต้เป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาบรรทัดและเทือกเขาจันทบุรี ประกอบด้วยภูเขาที่มีความลาดชันสูงต่อเนื่องกัน เช่น เขาอ่างฤาไน เขาใหญ่ เขาละพูน เขาชะอม เป็นส่วนหนึ่งของผืนป่ารอยต่อห้าจังหวัดภาคตะวันออก เป็นต้น กำเนิดของแม่น้ำลำธารหลายสายของภาคตะวันออก เช่น แม่น้ำประแสร์ แม่น้ำจันทบุรี แควสียัด พื้นที่ชุ่มน้ำในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ ที่สำคัญ ได้แก่ คลองตะเกรา คลองระบมปาน คลองสามเส้า คลองแดง คลองตะเคียน คลองโตนด คลองครก เป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำหลายสายที่ไหล เช่น หนองปรือ หนองมะนาว และหนองน้ำขนาดเล็กที่ไม่มีชื่ออีกจำนวนมาก ปัจจุบันเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ มีพื้นที่ป่าไม้ประมาณร้อยละ 94.7 พื้นที่อยู่อาศัย ทุ่งหญ้า ไร่ร้าง ประมาณร้อยละ 5.1 และพื้นที่แหล่งน้ำประมาณร้อยละ 0.2 มีประชากรตั้งถิ่นฐานอยู่ 24 หมู่บ้าน มีอาชีพเกษตรกรรม มีการทำนาบริเวณที่และห้วย 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

          เป็นส่วนหนึ่งของผืนป่าอนุรักษ์ผืนใหญ่ จึงเป็นที่รวมความหลากหลายทางชีวภาพของภาคตะวันออก

           พบนกอย่างน้อย 246 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพคุกคามของโลก (globally threatened) อย่างน้อย 5 ชนิด ได้แก่ นกตะกรุม (Leptoptilos javanicus) นกตะกราม (L. dubius) เหยี่ยวเล็กตะโพกขาว (Polihierax insignis) นกขมิ้นขาว (Oriolus mellianus) และไก่ฟ้าพยาลอ (Lophura diardi) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (critically endangered) ของประเทศไทย ได้แก่ นกกระสาคอขาว (Ciconia episcopus) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์(endangered) ได้แก่ นกกระสาแดง (Ardea purpurea) เหยี่ยวดำ (Milvus migrans) นกช้อนหอยขาว หรือนกุลา (Threskiornis melanocephalus) นกสาริกาเขียวหางสั้น (Cissa hypoleuca) นกกระแตหาด (Vanellus duvaucelii) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ นกโกโรโกโส (Carpococcyx renauldi) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (near threatened) ได้แก่ นกยางลายเสือ (Gorsachius melanolophus) นอกจากนั้นยังเป็นแหล่งที่พบนกขุนทองชุกชุมที่สุดในประเทศ พบชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น (endemic) ได้แก่ ไก่ฟ้าหลังขาว (Lophura nycthemera

           พบปลาน้ำจืดอย่างน้อย 78 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (threatened in the wild) ได้แก่ ปลากัดไทย (Betta splendens) ชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น (endemic) และอยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ปลาซิวแคระ (Boraras micros)ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ ปลาท้องพลุ (Chela laubuca) ปลาดุกด้าน(Clarias batrachus) ปลาแปบหางดอก (Oxygaster muculicauda) นอกจากนั้นยังมีความเป็นไปได้ที่จะพบปลาซิวเจ้าฟ้า (Amblypharyngodon chulabhornae) ตามหนองน้ำ 

          พบสัตว์เลื้อยคลาน 58 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (critically endangered) ได้แก่ จระเข้น้ำจืด(Crocodylus siamensis

          พบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 25 ชนิด ชนิดที่สำคัญที่เป็นสัตว์เฉพาะถิ่น (endermic) ได้แก่ กบเขาใหญ่ (Rana milleti)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

        เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารของแม่น้ำสายสำคัญในภาคตะวันออกหลายสาย เป็นแหล่งเครื่องเทศสมุนไพร เป็นแหล่งรวบรวมพันธุกรรมของผลไม้ และทรัพยากรที่มีคุณค่ายิ่งต่อการพัฒนาเพิ่มผลิตเชิงพาณิชย์ในอนาคต รวมทั้งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ยังคงความเป็นธรรมชาติและเป็นมรดกทางธรรมชาติที่สำคัญของภาคตะวันออก 

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - ได้รับการประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 109 ตอนที่ 126 ลงวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2520
         - มีแผนแม่บทการจัดการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ
         - มีการบุกรุกแผ้วถางป่าเพื่อหาที่ทำกิน มีโครงการสร้างเมืองใหม่และเมืองราชการในท้องที่อำเภอสนามชัยเขตทำให้ราคาที่ดินสูงขึ้น มีการกว้านซื้อที่เก็งกำไรเช่นกันทำให้เกิดการพัฒนาชุมชนขนาดใหญ่ พื้นที่ชุ่มน้ำจึงอยู่ในภาวะล่อแหลมเสี่ยงต่อการบุกรุกทำลาย   
         - มีการลักลอบล่าสัตว์ป่า และการเก็บหาของป่าเพื่อนำออกมาขาย มีการลักลอบตัดไม้ทำลายป่า เพื่อทำการเกษตร มีการเลี้ยงสัตว์ในพื้นที่ป่า การเผาป่าโดยไม่ควบคุมดูแลมีการจับสัตว์น้ำด้วยวิธีการที่ไม่ถูกต้อง มีการสร้างแพและยึดครองแหล่งน้ำ รวมทั้งกิจกรรมการท่องเที่ยว ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นการทำลายถิ่นที่อยู่ของสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์และทำให้ลำห้วยลำธารแห้ง ซึ่งจะช่วยเร่งให้พืชและสัตว์สูญพันธุ์เร็วขึ้น

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า