หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

อุทยานแห่งชาติเขาแหลม


อำเภอสังขละบุรี อำเภอทองผาภูมิ  จังหวัดกาญจนบุรี
มีพื้นที่ 935,625.00  ไร่  (1,497.00 ตร.กม.)
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : 155-1,700 เมตร
ระวาง : 4738 I,II,III,IV, 4739 III 


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

          เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารของอ่างเก็บน้ำเขื่อนเขาแหลม มีพื้นที่ชุ่มน้ำในระบบแม่น้ำรวมอยู่หลากหลายประเทศ มีแม่น้ำลำธารหลายสายกระจายทั่วพื้นที่ มีน้ำตกหลายแห่ง มีบึงน้ำจืดธรรมชาติ ได้แก่ บึงเกริงกระเวียและอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่เหนือเขื่อน สภาพพื้นที่แบ่งได้เป็น 3 ส่วน คือ พื้นที่ด้านตะวันออกเป็นภูเขาสลับซับซ้อนสูงขึ้นไปทางตะวันออก ยอดเขาสูงสุดคือเขาใหญ่ เป็นต้นกำเนิดของลำน้ำหลายสายที่ไหลลงอ่างเก็บน้ำเขื่อนเขาแหลม ได้แก่ แม่น้ำรันตี ห้วยเกริงกระเวีย ห้วยทิยะลา ห้วยเจ้าเณร พื้นที่อ่างเก็บน้ำเขื่อนเขาแหลม เป็นเขื่อนหินถมแห่งแรกของไทยกั้นแม่น้ำแคว มีพื้นที่รับน้ำฝน 3,720 ตารางกิโลเมตร (2,325,000 ไร่) และพื้นที่ด้านตะวันตกเป็นภูเขาสลับซับซ้อน สูงขึ้นไปทางตะวันตกยอดสูงที่สุดคือภูเขาตาล เป็นต้นกำเนิดของลำน้ำหลายสายที่ไหลลงอ่างเก็บน้ำเขื่อนเขาแหลม ได้แก่ แม่น้ำบิคี่ ห้วยปิล๊อก ห้วยองค์พระ พื้นที่อุทยานฯ บริเวณริมอ่างเก็บน้ำด้านตะวันตกและด้านตะวันออก มีพื้นที่เพาะปลูกพืชไร่และไม้ผล 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

          ป่าเบญจพรรณค่อนข้างสมบูรณ์ ป่าดิบเขา ป่าละเมาะ มีพืชพรรณหนาแน่น สภาพคล้ายป่าดงดิบ มีแหล่งน้ำสมบูรณ์ ทั้งลำธาร ลำห้วย กระจายทั่วพื้นที่บึงธรรมชาติ และอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่

           พบนกอย่างน้อย 187 ชนิด เป็นนกน้ำ นกชายเลนอย่างน้อย 16 ชนิด นกประจำถิ่น 147 ชนิด นกอพยพ 31 ชนิด นกอพยพและนกประจำถิ่น 9 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามของโลก (globally threatened) ได้แก่ นกยูง (Pavo muticus) นกลุมพูแดง (Columba punicea)  นกเงือกกรามช้างปากเรียบ (Rhyticeros subruficollis) นกจับแมลงอกสีน้ำตาลอ่อน (Rhinomyias brunneata) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ของประเทศไทย ได้แก่ นกยูง นกเงือกกรามช้างปากเรียบ ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ นกลุมพูแดง ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (near threatened) ได้แก่ เหยี่ยวฮอบบี้ (Falco severus) นกเค้าใหญ่พันธุ์เนปาล (Bubo nipalensis) นกเงือกสีน้ำตาล (Ptilolaemus tickelli) นกเงือกกรามช้าง (Rhyticerus undulatus) นกกาฮัง (Buceros bicornis) นกกระติ๊ดเขียว (Erythrura prasina)

           พบปลาน้ำจืดอย่างน้อย 66 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ ปลาตองลาย (Chitala blanci) ซึ่งเป็นปลาเฉพาะถิ่น(endemic) ของลุ่มน้ำโขง  ปลาสะตือ (Chitala lopis) ปลาเนื้ออ่อน (Kryptopterus cyptopterus) ปลาเค้าดำ (Wallago leerii)  ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ ปลาจาด (Discherodontus schroederi) ปลานวลจันทร์ปีกแดง (Cirrhinus macrosemion) ปลาดุกด้าน (Charias batrachus) ปลาแขยงธง (Heterobagrus bocourii) ปลาแปปหางดอก (Oxygaster maculicauda) มีปลาที่พบตามลำธาร เช่น ปลาจิ้งจอก (Epalzeorhynchos kleopterus) ปลาจิ้งจก (Balitora brucei) ปลาค้อ (Nemacheilus spp.) ปลาจีด (Heteropneustes fossilis) ปลาแขยงหิน (Leiocassis poecilopterus) ปลากด (Mystus sp.) ปลาขยุย (Akysis hendricksoni) ปลาที่พบมากและเป็นปลาเศรษฐกิจ เช่น ปลาสลาด (Notopterus notopterus) ปลาสร้อยนกเขา (Osteochilus hasselti) ปลาไส้ตันตาแดง (Cyclocheilicthys dpogon) ปลากระทุงเหว (Xenenthodon cancilla) ปลาชะโด (Channa micropeltes) ปลาช่อน (C. striatus) ปลาแรด (Osphronemus goramy) ปลากระสูบขีด (Hampala macrolepidota) ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลากดคังสาละวิน (Hemibagrus microphthalmus) ปลาตะเพียนขาว (Puntius gonionotus)

          พบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอย่างน้อย 19 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ กบสังขละ (Rana leptoglossa) และอึ่งกรายข้างแถบ (Megophrys carinensis) พบสัตว์เลื้อยคลานอย่างน้อย 13 ชนิด ได้แก่ จิ้งเหลนหลากลาย (Mabuya macularia) จิ้งเหลนภูเขาเกล็ดเรียบ(Sphenomorphus maculatus) กิ้งก่าบินปีกสีส้ม (Draco maculatus) กิ้งก่าหัวแดง (Calotes versicolor) เป็นต้น

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

         เป็นพื้นที่ต้นน้ำลำธารขนาดใหญ่ อำนวยน้ำให้แก่ชั้นน้ำใต้ดิน ร่วมกับอ่างเก็บน้ำเขื่อนศรีนครินทร์ บรรเทาอุทกภัยในลุ่มน้ำแม่กลอง และป้องกันการลุกเข้าของน้ำเค็ม เป็นแหล่งผลิตไฟฟ้า 300,000 กิโลวัตต์ เป็นแหล่งทำมาหากินขนาดใหญ่ของชาวประมง เป็นแหล่งอาหารและประกอบอาชีพ  เป็นเส้นทางคมนาคม มีพื้นที่ชุ่มน้ำที่เป็นแหล่งนันทนาการท่องเที่ยว เช่น น้ำตกเกริงกระเวีย น้ำตกไดช่องถ่อง น้ำตกขนุนคลี่ บึงเกริงกระเวีย อ่างเก็บน้ำเขื่อนเขาแหลม และมีศักยภาพเหมาะสำหรับการศึกษาด้านการอนุรักษ์ มีเส้นทางเดินป่าและหอดูนกที่หน่วยพิทักษ์ป่าบึงเกริงกะเวีย 

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - ได้รับการประกาศเป็นพื้นที่อุทยานแห่งชาติ ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 108 ตอนที่ 195 ลงวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534
         - มีแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินหรือการบุกรุกทางด้านตะวันตกของอ่างเก็บน้ำ นอกจากเจ้าหน้าที่เข้าถึงพื้นที่ได้ยากเพราะไม่มีเส้นทาง
         - ป่าไม้ถูกทำลายส่งผลให้เกิดการชะล้างหน้าดิน เกิดตะกอนทับถม มีผลต่อปริมาณน้ำที่ไหลลงอ่างเก็บน้ำ คุณภาพน้ำ การตื้นเขินและทรัพยากรประมง การทำลายปาเพื่อการเกษตร สร้างที่อยู่อาศัย การลักลอบตัดไม้ที่มีค่าทางเศรษฐกิจ การลักลอบล่าสัตว์ป่า การเลี้ยงสัตว์รอบอ่างเก็บน้ำ น้ำในแหล่งน้ำมีแนวโน้มแห้งลง

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า