หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

ปากแม่น้ำกระบุรี


ที่ตั้ง : ตำบลหงาว อำเภอเมือง จังหวัดระนอง
พื้นที่ : 120,675.00  ไร่  (193.08 ตร.กม.)
ระดับน้ำทะเลสูงสุด 630 เมตร และต่ำสุด 0 เมตร
ระวาง : 4729 IV  


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

         เป็นป่าชายเลนผืนใหญ่ต่อเนื่องกันเป็นบริเวณกว้างบนพื้นที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำกระบุรี ซึ่งแม่น้ำสายนี้กั้นระหว่างประเทศไทยกับสหภาพเมียนม่าร์ และไหลลงสู่ทะเลอันดามัน พื้นที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำเป็นพื้นที่ราบน้ำทะเลร่วมสองครั้งต่อวัน

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

          -พบพันธุ์ไม้ป่าชายเลนประมาณ 17 วงศ์ 35 ชนิด จากลำน้ำเป็นเล็บมือนาง (Aegicerus corniculatumรังกะแท้ (Kandelia candelถัดเข้าไปเป็นลำพู (Sonneratia caseolaris)ลำแพนหิน (S. griffithiiและแสมทะเล (Avicennia marinaตามด้วยโกงกางใบใหญ่(Rhizophora mucronataมีโกงยักษ์ซึ่งสูงประมาณ 25 เมตร โกงกางใบเล็ก (R. apiculataถั่วดำ (Bruguiera parvifloraถั่วขาว (B. cylindricaถัดเข้าไปเป็นโปรง(Ceriops spp.) ตะบูนดำ (Xylocarpus moluccensisตะบูนขาว (X. granatumแสม(Avicennia spp.) และสุดท้ายเป็นฝาด (Lumnitzera spp.) และแป้งทะเล (Phoenix paludosa)

           ปากคลองละอุ่นตั้งแต่ปากคลองทรายแดง พบไม้ยืนต้นชนิดเด่น ได้แก่ แสมขาว (Avicennia albaแสมดำ (A. officinalisซึ่งมีขนาดใหญ่มาก รองลงมาเป็นโกงกางใบเล็ก ตะบูนดำ โกงกางใบใหญ่ ลำแพน และเล็บมือนาง ตอนในของคลองละอุ่น ตั้งแต่ปากคลองบางน้ำเค็มออกมาตามแนวฝั่งสู่ปากคลอง ไม้เด่นที่พบ ได้แก่ แสมดำ แสมขาว ลำแพง โกงกางหัวสุม(Bruguier gymnorrhizaประสักแดง (B. sexangulaตะบูนขาว  โกงกางใบเล็ก โกงกางใบใหญ่ พื้นล่างของป่าปกคลุมด้วยไม้เลื้อย มีทั้งเถากระเพาะปลา (Finlaysonia maritimaและเหงือกปลาหมอ (Acanthus ilicifolius)

          พบนกน้ำอย่างน้อย 50 ชนิด เป็นนกน้ำ นกชายเลน อย่างน้อย 20 ชนิด นกประจำถิ่น 37 ชนิด เช่น เป็ดแดง (Dendrocygna javanicaเหยี่ยวแดง (Haliastur indusนกเปล้าคอสีม่วง(Treron vernans) นกกระจ้อยป่าโกงกาง (Gerygone suphureaนกโกงกางหัวโต(Pachycephala grisolaนกอพยพแต่มิใช่เพื่อการผสมพันธุ์ ชนิด ได้แก่ นกยางเปีย(Egretta garzettaนกฟินฟุท (Heliopais personataนกอีก๋อยใหญ่ (Numenius arquata)นกเด้าดิน (Actitis hypoleucosนกกระเต็นน้อยธรรมดา (Alcedo atthisนกยางแอ่นบ้าน(Hirundo rustica) นกกระเบื้องผา (Monticola solitariusชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามของโลก (Globally threatened) และอยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์  (endangered) ของประเทศไทยได้แก่ นกฟินฟุท ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์  (vulnerable)ได้แก่ นกกระเต็นใหญ่ปีกสีน้ำตาล (Halcyon amauropteraนกหัวขวานใหญ่สีดำ(Dryocopus javensis) นกแต้วแล้วป่าโกงกาง (Pitta megarhynchaนกกินแมลงป่าโกงกาง (Trichastoma rostratumนกจับแมลงป่าโกงกาง (Cyornis rufigastraชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (near threatened) ได้แก่เป็ดคับแค (Nettapus coromandelianusนกออก (Haliaeetus leucogasterเหยี่ยวฮอบบี้ (Falco severusนกหัวขวานใหญ่สีเทา (Muelleripicus pulverulentus)

          พบปลาอย่างน้อย 24 ชนิด ได้แก่ ปลาอมไข่ (Apogon trimaculatusปลาสละ(Scomberoides sanctipetriปลาซิวข้าวสารชวา (Oryzias javanicusปลาข้าวเม่า(Ambassis gymnocephalusปลาบู่ (Butis melanostigma)  ปลาบู่ทะเล(Acentrogobius caniusปลาบู่ทอง (Glossogobius bicellatusปลากระพงข้างปาน(Lutjanus ruselliเป็นต้น ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์  (vulnerable) ได้แก่ปลากระทุงเหวทะเล (Zenarchopterus dunckeri)

         ที่บ้านบางจาก ตำบลหงาว พบหญ้าทะเล ได้แก่ หญ้าชะเงาใบยาว (Enhalus acoroides)หญ้าชะเงาใบฟันเลื่อย (Cymodocea senaclataหญ้าเงา (Halophila ovalis) กระจายอยู่เป็นบริเวณกว้าง

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

         - เป็นผืนป่าชายเลนเก่าแก่ดึกดำบรรพ์ที่สุด เต็มไปด้วยต้นโกงกางขนาดใหญ่สูงไม่น้อยกว่า 20-30 เมตร ราว 60-80 ต้น ขึ้นปะปนไปกับต้นโกงกางขนาดย่อมที่เรียงรายอยู่แน่นขนัด เป็นศูนย์กลางการศึกษาวิจัยระดับนานาชาติเกี่ยวกับป่าชายเลน และได้รับการประกาศเป็นพื้นที่สงวนชีวมณฑลลำดับที่ 4 ของประเทศไทย เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2540 จัดว่าเป็นพื้นที่สงวนชีวมณฑลประเภทป่าชายเลนแห่งแรกของโลก
         -ชุมชนโดยรอบทำการประมงขนาดเล็ก ทำสวนขนาดเล็ก มีบ่อน้ำตื้นส่วนตัว ไม่มีปัญหาน้ำขาด-น้ำกร่อย

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่อนุรักษ์ ป่าชายเลนบริเวณนี้ในอดีตมีความสมบูรณ์ดีมาก แต่ปัจจุบันปริมาณของป่าชายเลนน้อยลง เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงสภาพไปเป็นนากุ้ง มีการกว้านซื้อที่ และบุกรุกป่าชายเลนเพื่อทำธุรกิจนากุ้งจากนายทุน
          - อยู่ในความรับผิดชอบของศูนย์วิจัยป่าชายเลนและหน่วยจัดการป่าชายเลนที่ รน. 1 ภายใต้พระราชบัญญัติป่าไม้ พ.ศ. 2484 และพระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507
          - มีการจับจองพื้นที่ การปรับเปลี่ยนพื้นที่ใช้ประโยชน์ด้านอื่น เช่น การถมดิน สร้างท่าเทียบเรือ สร้างแพปลา ทำนากุ้ง เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
          - สัตว์น้ำมีจำนวนลดลงเนื่องจากการปล่อยน้ำเสียจากนากุ้งลงสู่แหล่งน้ำ ทำให้ลำคลองตื้นเขิน คุณภาพน้ำลดลง มีโรงงานอุตสาหกรรมสร้างปัญหามลพิษให้กับชุมชนบริเวณนี้ โดยการปล่อยน้ำเสีย กลิ่น และควัน

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า