หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

แม่น้ำแควน้อย


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ใน อ.สังขละบุรี อ.ทองผาภูมิ อ.ไทรโยค จ.กาญจนบุรี
ความยาวประมาณ : 318 กิโลเมตร 
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : ประมาณ 300-600 เมตร


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

             เป็นแม่น้ำสายสำคัญสายหนึ่งของประเทศ เกิดจากการรวมตัวกันของลำน้ำใหญ่สามสาย คือ ซองกาเลีย
รันตี และบิคี่ใหญ่ มีต้นกำเนิดจากเทือกเขาตะนาวศรี ไหลมาบรรจบกันที่ด้านใต้ของด่านสามสบ อำเภอสังขละบุรี
จังหวัดกาญจนบุรี ไหลผ่านอำเภอทองผาภูมิ อำเภอไทรโยค และไหลมาบรรจบกับแม่น้ำศรีสวัสดิ์หรือแม่น้ำแควใหญ่
ที่ตำบลปากแพรก อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี รวมความยาวประมาณ 318 กิโลเมตร สองฝั่งแม่น้ำเป็นภูเขาสูงชัน
มีการสร้างเขื่อนเขาแหลมปิดกั้นแม่น้ำแควน้อยที่อำเภอทองผาภูมิ เป็นเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำ เกิดเป็นอ่างเก็บน้ำ
ขนาดใหญ่เหนือเขื่อนมีเนื้อที่ผิวน้ำ353 ตารางกิโลเมตร (220,625 ไร่) อยู่ในท้องที่อำเภอสังขละบุรีและอำเภอ
ทองผาภูมิ

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

              ก่อนการกักเก็บน้ำในปี พ.ศ. 2527 พบปลาอย่างน้อย 87 ชนิด หลังการกักเก็บน้ำในปี พ.ศ. 2535
พบปลาอย่างน้อย 31 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ ปลาสะตือ (Chitala lopis)
ปลาทรงเครื่องหรือปลาฉลามหางแดง (Epalzeorhynchos bicolor) ปลาเนื้ออ่อน หรือปลาปีกไก่หนวดยาว
(Kryptopterus limpok) ปลาดาบลาวหรือปลาฝักพร้า (Macrochirichthys macrochirus) ปลาค้อตาบอด (Schistura
oedipus) ปลาค้อถ้ำ (Nemacheilus trogocataractus) ปลาเค้าดำ (Wallago leerii) ปลาแขยงหิน (Leiocassis
poecilopterus) ปลาค้อจารุธาณินทร์ (Schistura jaruthanini) ชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น (endemic) ได้แก่ ปลาค้อตาบอด
ปลาค้อถ้ำ และปลาค้อจารุธาณินทร์ ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ ปลาขยุย
หรือปลาสามเขี้ยว (Akysis hendricksoni) ปลานวลจันทร์หรือปลาปีกแดง (Cirrhinus macrosemion) ปลาดุกด้าน
(Clarias batrachus) ปลาบ้า (Leptobarbus hoeveni) ปลาแปบหางดอก (Oxygaster maculicauda) ปลายี่สก
หรือปลายี่สกทองหรือปลาเอิน (Probarbus jullieni) ปลาที่น่าสนใจอื่นๆ เช่น ปลาแปบขาว (Oxygaster pointoni)
ปลาผีเสื้อติดหิน (Homaloptera smithi) ปลาแค้ติดหิน (Glyptothorax lampris) ปลาหมู (Botia spp.) ปลารากกล้วย
(Acanthopsis spp.) ปลาช่อน (Channa striatus
                 พันธุ์พืชน้ำที่พบริมตลิ่ง ได้แก่ อ้อ (Arundo donax) หญ้าไซ (Leersia hexandra) หญ้าแขม
(Phragmites karka) บอน (Colocasia esculenta) หญ้าปล้อง (Hymenachne pseudointerrupta) และพบ
สาหร่ายพุงชะโด (Ceratophyllum demersum) ในน้ำ

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

           เป็นแม่น้ำสายหลักที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตชุมชนและชาวประมงพื้นบ้าน เป็นแหล่งน้ำอุปโภคบริโภค
การประมง และการคมนาคม นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งอารยธรรมที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลก เป็นแหล่งศึกษาทาง
โบราณคดีที่สำคัญยิ่ง พบหลักฐานทางวัฒนธรรมคือ โครงกระดูกมนุษย์ดึกดำบรรพ์ เศษเครื่องมือเครื่องใช้
ซึ่งยืนยันว่ามีมนุษย์ยุคหินและยุคเก่าที่เก่าแก่ถึง 500,000-10,000 ปี เคยอาศัยอยู่บริเวณนี้ รวมทั้งเป็นแหล่ง
ท่องเที่ยวที่สำคัญ มีศักยภาพเหมาะสำหรับการศึกษาด้านการอนุรักษ์ระบบนิเวศแม่น้ำ คุณภาพน้ำอยู่ในเกณฑ์
ดีสำหรับใช้เพื่อการอุปโภคบริโภค มีความเหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของสัตว์น้ำ การใช้ประโยชน์ในแม่น้ำแควน้อย
ส่วนใหญ่ทำการประมง และกิจกรรมการท่องเที่ยว

การจัดการและการคุกคาม  
 

           กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ประกาศเรื่องกำหนดฤดูปลามีไข่และกำหนดชนิด ขนาด และวิธีใช้เครื่องมือ
ทำการประมง วันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2507 มีโครงการอนุรักษ์ปลาหน้าวัดที่อยู่ริมแม่น้ำ กรมประมงปล่อยพันธุ์ปลา
ในแม่น้ำเพื่อเพิ่มผลผลิต มีการขยายตัวของชุมชนอย่างรวดเร็วสองฝั่งแม่น้ำแควน้อย เช่น สถานที่ประกอบการ
ท่องเที่ยวและการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ มีการทำประมงที่ผิดกฎหมาย โดยเฉพาะการใช้เครื่องมือ
ทำการประมงผิดประเภท มีการรุกล้ำพื้นที่ริมฝั่งแม่น้ำ ทำให้เกิดมลพิษทางน้ำอันเนื่องมาจากการเกษตรและ
การท่องเที่ยว

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า