หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

แม่น้ำแควใหญ่


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ใน อ.สังขละบุรี อ.ทองผาภูมิ อ.ศรีสวัสดิ์
         อ.เมือง จ.กาญจนบุรี
ความยาวประมาณ : 280 กิโลเมตร 
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : ประมาณ 150-650 เมตร


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

             แม่น้ำแควใหญ่มีต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาถนนธงชัยในท้องที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก มีความยาวประมาณ
280 กิโลเมตร มีลำน้ำสายใหญ่ที่ไหลลงมารวมกับแควใหญ่ได้แก่ ลำน้ำแม่จัน และลำห้วยขาแข้ง แม่น้ำแควใหญ่
มีกระแสน้ำไหลแรง โดยไหลผ่านเทือกเขาและป่าไม้ สภาพพื้นที่ตลอดลำน้ำเป็นหาดทรายกว้างและเป็นร่องน้ำ
ระหว่างภูเขาสูง

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

             แม่น้ำแควใหญ่เป็นลำน้ำที่ไหลผ่านพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ซึ่งเป็นผืนป่าตะวันตกที่มีสภาพป่าสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่ง
ของประเทศไทย เป็นศูนย์รวมการกระจายของสัตว์ป่าสามเขตภูมิศาสตร์ ได้แก่ สัตว์ที่มีถิ่นอาศัยในตอนบน ตอนล่าง
และตอนใต้ของประเทศ มีสังคมพืชธรรมชาติหลากหลายประเภท ทั้งป่าดงดิบ ป่าผลัดใบ รวมถึงป่าไผ่ริมห้วยและ
ทุ่งหญ้ากระจาย อยู่เป็นหย่อมๆ รอบๆ บริเวณลำน้ำแควใหญ่ 
                พบนกอย่างน้อย 317 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูก คุกคามของโลก (globally threatened) ได้แก่
เป็ดก่า (Cairina scutulata) เหยี่ยวเล็กตะโพกขาว (Polihierax insignis) นกยูง (Pavo muticus) นกฟินฟุท
(Heliopais personata) นกเงือกคอแดง (Aceros nipalensis) และนกเงือกกรามช้างปากเรียบ (Rhyticeros
subruficollis) ชนิดที่ อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (critically endangered) ของประเทศไทย ได้แก่
เป็ดก่า นกอ้ายงั่ว (Anhinga melanogaster) พญาแร้ง (Sarcogyps calvus) แร้งเทา หลังขาว (Gyps bengalensis)
ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ นกฟินฟุท เหยี่ยวปลา เล็กหัวเทา (Ichthyophaga
humilis
) นกยูง นกแก้วโม่ง (Psittacula eupatria) นกขัติยา (Cutia nipalensis) นกเงือก คอแดง นกเงือกกรามช้าง
ปากเรียบ 
                พบปลาอย่างน้อย 100 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ ปลาค้อตาบอด
(Schistura oedipus) ปลาค้อถ้ำ (Nemacheilus trogocataractus) ปลาค้อจารุธาณินทร์ (Schistura jaruthanini)
ปลาบัว (Osteochilus schlegeli) ชนิดพันธุ์เฉพาะถิ่น (endemic) ได้แก่ ปลาค้อตาบอด ปลาค้อถ้ำ และปลาค้อ
จารุธาณินทร์ ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) ได้แก่ ปลายี่สกหรือปลายี่สกทอง
หรือปลาเอิน (Probarbus jullieni) ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) ปลาแขยงธง (Heterobagrus bocourti)
ชนิดที่พบมากในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) ได้แก่ ปลาบัว และปลาในวงศ์ ปลาเสือดำ (Nandidae) ได้แก่
ปลาหมอช้างเหยียบ (Pristolepis fasciatus) ปลาที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลายี่สก (Probarbus jullieni)
ปลาเวียน (Tor tambroides) ปลากราย (Chitala ornata) ปลาสยุมพร (Ompok bimaculatus) ปลาเค้าขาว
(Wallago attu) และปลาสร้อยต่างๆ ปลาในวงศ์ปลาตะเพียน ได้แก่ ปลาแปบขาว (Oxygaster siamensis)
ปลายี่สกเทศ (Labeo rohita) ปลาตะเพียนขาว (Barbodes gonionotus) เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีสัตว์สำคัญเฉพาะถิ่น
(endemic) ได้แก่ ปูราชินี (Thaiphusa sirikit)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

           เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารที่สำคัญของชุมชน และเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง เป็นแหล่งธรรมชาติของโลก
ที่สมควรอนุรักษ์ไว้ มีศักยภาพสูงสำหรับการศึกษาทางนิเวศวิทยา และธรรมชาติวิทยา ปริมาณน้ำที่ไหลผ่านบริเวณ
ที่ตั้งเขื่อนศรีนครินทร์ มีส่วนช่วยผลักดันน้ำเค็มที่รุกเข้ามา นอกจากนี้ยังมีส่วนช่วยไม่ให้พื้นที่เกษตรกรรมและสวน
ผลไม้ได้รับความเสียหาย คุณภาพน้ำอยู่ในเกณฑ์ดีมาก ใช้ในการอุปโภคและบริโภคได้ รวมทั้งเป็นแหล่งเพาะพันธุ์
สัตว์น้ำและการประมง

การจัดการและการคุกคาม  
 

           บริเวณตอนล่างเป็นอ่างเก็บน้ำเขื่อนศรีนครินทร์ มีหมู่บ้านกะเหรี่ยงหลายแห่งตั้งถิ่นฐานอยู่ตามลำน้ำ และ
ดำรงชีพด้วยการล่าสัตว์ ทำนา เกษตรกรรม และการประมง มีการกำหนดให้ระบบแม่น้ำแควใหญ่เป็นพื้นที่อนุรักษ์
ในสี่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคือ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร เขตรักษาพันธุ์
สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ และอยู่ในสองเขตอุทยานแห่งชาติ คือ อุทยานแห่งชาติเขื่อน
ศรีนครินทร์ และอุทยานแห่งชาติเอราวัณ ในปี พ.ศ. 2534 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรและเขตรักษาพันธุ์
สัตว์ป่าห้วยขาแข้งได้ประกาศเป็น พื้นที่มรดกโลก ปัจจุบันมีสถานีวิจัยสัตว์ป่าในด้านต่างๆ เกี่ยวกับระบบนิเวศและ
สัตว์ป่า นอกจากนี้ยังเป็นพื้นที่โครงการอนุรักษ์ผืนป่าตะวันตกอีกด้วย มีการลุกล้ำเข้าไปจับจองใช้ประโยชน์ และตั้ง
ถิ่นฐานชั่วคราวบริเวณลำน้ำตอนล่าง

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า