หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

หนองสามหมื่น


ที่ตั้ง : ตำบลบ้านแก้ง อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ
พื้นที่ : 3,500.00  ไร่  (5.60 ตร.กม.)
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : ประมาณ 205-220 เมตร
ระวาง : 5441 IV 


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

         หนองสามหมื่น ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านแก้ง อำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ มีเนื้อที่ประมาณ 3,500 ไร่ เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ มีลักษณะเป็นหนองน้ำแอ่งกระทะ มีความลาดเทลงสู่ลำน้ำพรม ในช่วงฤดูฝนน้ำจากลำน้ำพรมและลำน้ำสาขาจะไหลเข้าสู่หนองสามหมื่นและพื้นที่บริเวณใกล้เคียง รวมทั้งมีปริมาณน้ำฝนจากในพื้นที่ด้านเหนือหนองสามหมื่นไหลลงสู่หนองสามหมื่นเช่นกัน ทำให้ระบายน้ำได้ไม่ทันจึงเกิดปัญหาน้ำท่วม และในฤดูแล้งกลับขาดแคลนน้ำอุปโภค-บริโภคและทำเกษตรกรรม อันเนื่องมาจากหนองสามหมื่นมีสภาพตื้นเขินมีพืชน้ำปกคลุมจำนวนมากพื้นที่เก็บกักน้ำได้น้อย และไม่มีระบบการกระจายน้ำ

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

          พบพันธุ์ไม้น้ำ 49  ชนิด  25 วงศ์ พบไม้ยืนต้น 13  ชนิด   10  วงศ์  พืชเด่นพบกกสามเหลี่ยม พบจำนวนมากบริเวณริมหนองรองลงมา คือ บัวหลวง พืชลอยน้ำพบมากที่สุดคือ ผักตบชวา จอกหูหนู และหญ้าไซ พืชใต้น้ำพบมากที่สุดคือสาหร่ายหางกระรอก
            พบปลา29 ชนิด/ 15 วงศ์ ปลาเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลาซิวแก้ว (Corica goniognathus) ปลาตะเพียนขาว (Puntius gonionotus) ปลาช่อน (Ophiocephalus striatus) ปลากดแก้ว (Mystus wyckioides) และปลาหมอช้างเหยียบ (Pristolepis fasciatus)
          พบนก 43 ชนิด จัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง 40 ชนิด ไม่ใช่สัตว์ป่าคุ้มครอง ชนิด และใน 43ชนิดนี้มีสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ ตาม TRD 1 ชนิด คือ นกกระสาแดง (Ardea purpurea) เป็นนกประจำถิ่น 32 ชนิด นกอพยพ ชนิด นกประจำถิ่นและนกอพยพ ชนิด  นกอพยพเข้ามาเพื่อผสมพันธุ์ ชนิด
           สัตว์น้ำอื่นๆ ได้แก่ กุ้งฝอยน้ำจืด ปูนา กบนา เขียดจะนา หอยเชอรี่ เต่านา

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

        คุณค่าของหนองสามหมื่น อันดับแรกซึ่งเป็นประโยชน์โดยตรงที่ชุมชนได้รับ และมีความสำคัญต่อการดำรงชีพของประชาชนในท้องถิ่น ได้แก่ การเก็บหาผลผลิต ทั้งปลา สัตว์น้ำต่างๆ และพืชพรรณ สำหรับบริโภคในครัวเรือนและจำหน่ายเป็นรายได้ให้กับครอบครัว ชาวบ้านจากหลายหมู่บ้านทั้งในตำบลบ้านแก้ง และ/หรืออำเภอคอนสวรรค์เดินทางเข้ามาใช้พื้นที่หนองสามหมื่นเพื่อจับหาปลา สัตว์น้ำและพรรณพืช นอกจากนี้คุณค่าของหนองน้ำที่ชุมชนได้รับประโยชน์โดยตรง คือ เป็นแหล่งน้ำสำหรับการเพาะปลูก และเป็นพื้นที่เลี้ยงสัตว์ของชาวบ้าน ในส่วนของคุณค่าที่ชุมชนได้รับประโยชน์โดยอ้อมก็มีหลายประการ เช่น การที่พื้นที่ชุ่มน้ำเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตนานาชนิด ช่วยกรองของเสีย/มลพิษจากการเพาะปลูก และ/หรือ เป็นแหล่งสะสมของตะกอนดินเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับพื้นที่เพาะปลูก รวมทั้งการที่พื้นที่ชุ่มน้ำหนองสามหมื่นเป็นที่ตั้งของแหล่งโบราณคดีที่สำคัญของท้องถิ่น และชุมชนได้มีประเพณีสืบทอดต่อกันมาเกี่ยวกับพระธาตุหนองสามหมื่น แสดงให้เห็นถึงคุณค่าด้านสังคมวัฒนธรรมของพื้นที่ชุ่มน้ำหนองสามหมื่น  

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - มีการก่อสร้างทำนบคันดินรอบหนองน้ำเพื่อกักเก็บและหรือระบายน้ำสำหรับใช้ประโยชน์
         - มีการปล่อยพันธุ์ปลาโดยหน่วยงานรัฐ
         - การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ 
         - มีวัชพืช ขึ้นปกคลุมหนาแน่นบริเวณหนองน้ำ ส่งผลให้แหล่งน้ำตื้นเขิน รวมทั้งการขุดลอกหนอง ปรับสภาพพื้นที่และตัดถนนรอบหนองสามหมื่น มีส่วนทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศแหล่งน้ำทั้งด้านกายภาพและคุณภาพของแหล่งน้ำ ซึ่งท้ายสุดจะส่งผลกระทบต่อชนิด ปริมาณของสิ่งมีชีวิตและโครงสร้างของระบบนิเวศ โดยเฉพาะปลา ซึ่งมีแนวโน้มการลดลงของปริมาณและการเปลี่ยนแปลงไปของชนิดพันธุ์ นอกจากนี้เมื่อประชากรมีจำนวนเพิ่มขึ้นก็ส่งผลให้ความต้องการพื้นที่เพาะปลูกเพิ่มขึ้นเช่นกัน