หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

หนองฮ่าง


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ใน ตำบลม่วงคำ ตำบลหัวงิ้ว และตำบลทานตะวัน
         อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย
เนื้อที่ : 2.7856 ตารางกิโลเมตร (1 , 741 ไร่) 
ประเภทเป็นหนองน้ำจืด มีน้ำตลอดปี มีน้ำบางฤดู

แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

            หนองฮ่างเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดใหญ่ประกอบด้วยหนองน้ำขนาดเล็กสามแห่งและที่ราบลุ่มแม่น้ำฮ่าง
รวมถึงนาข้าว มีเนื้อที่ประมาณ 7.36 ตารางกิโลเมตร (4 , 600 ไร่) แต่ถูกบุกรุกครอบครอง ปัจจุบันมีเพียง
บางส่วนของหนองน้ำที่มีน้ำขังตลอดปี ที่เหลือตื้นเขินมีน้ำเฉพาะฤดูฝน มีวัชพืชขึ้นอยู่ทั่วไปบริเวณที่ตื้นเขิน
บางส่วนใช้เป็นที่นา

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

             ในอดีตหนองฮ่างเป็นหนองน้ำขนาดใหญ่ เคยมีนกหลากหลายชนิดและจำนวนมาก ปัจจุบันมีนก
ประจำถิ่น เพียงไม่กี่ชนิดพบปลาอย่างน้อย 16 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable)
ได้แก่ ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus)

             พบพืชชายน้ำมากที่สุด รองลงมาคือพืชลอยน้ำและพืชโผล่เหนือน้ำ โดยพืชที่พบหนาแน่นเป็นพืชโผล่
เหนือน้ำ ซึ่งพบได้ทั่วไปตามขอบหนอง คือ กกสามเหลี่ยม (Scirpus gossus) ส่วนพืชชายน้ำที่พบได้ทั่วไป ได้แก่
ไมยาราบยักษ์ (Mimosa pigra) และบอน (Colocasia antiwquarum) ส่วนพืชลอยน้ำ ได้แก่ ผักบุ้ง (Impomoea
aquatica)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

           เป็นแหล่งทำการประมงของชุมชนบริเวณรอบๆ หนองน้ำและในเขตต่างอำเภอ เป็นแหล่งน้ำสำหรับการเกษตร ในบริเวณใกล้เคียง โดยเฉพาะบ้านหนองฮ่าง กำลังดำเนินกิจกรรมในการทดน้ำสู่ลำเหมือง เพื่อนำน้ำไปใช้ในการ
เกษตร โดยรอบหนองฮ่างมี 2 , 557 ครัวเรือน อาชีพหลักองชุมชน คือ การทำนา รายได้โดยเฉลี่ยปีละ 20,000
บาทต่อคน และนอกจากนี้ยังมีการขุดบ่อเลี้ยงปลาเพิ่มมากขึ้น พื้นที่รอบหนองฮ่างเป็นที่ลุ่มน้ำท่วมขังในฤดูน้ำหลาก
ทำให้ผลผลิตสัตว์น้ำหลังการเก็บเกี่ยวข้าว เป็นแหล่งรายได้ที่เพิ่มขึ้น มีปูนามาก ในช่วงฤดูทำนามักจับปูได้คนละ
20 - 50 กิโลกรัม ต่อวัน ซึ่งปูที่จับได้จะมีการรับซื้อไปต้มน้ำปูในเขตพื้นที่ต่างๆ

การจัดการและการคุกคาม  
 

           หนองฮ่างเป็นพื้นที่สาธารณะ ซึ่งถูกบุกรุกครอบครองพื้นที่บางส่วนไปเป็นจำนวนมาก แต่การบุกรุกและ
ครอบครองกรรมสิทธิ์ยังคงมีอยู่ ปัจจุบันมีการออกหนังสือสำคัญที่หลวง (นสล.) ในพื้นที่ 2.786 ตารางกิโลเมตร
(1 , 741.64 ไร่) ที่ดินบริเวณรอบหนองฮ่างมีการออกเอกสารสิทธิ์ประเภทโฉนด และ นส. 3 และยังมีที่บางส่วน
ซึ่งเป็นพื้นที่ไม่มีเอกสารสิทธิ์ แต่มีการจับจองครอบครองสำหรับพื้นที่ประกาศ นสล.

          บริเวณขอบหนองฮ่างได้มีกรขุดลอกและยกร่างคูระหว่างปี พ.ศ. 2537 – 2539 และนำดินมาทำถนนล้อม
รอบหนองเพื่อเพิ่มความสามารถในการกักเก็บน้ำและป้องกันการบุกรุกที่สาธารณะ ดินจากการขุดลอกยังใช้จัดทำ
สวนป่าสร้างเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ และก่อสร้างที่ทำการสภาตำบล

          ในฤดูแล้งมีการทำประมงและใช้เครื่องมือที่ผิดกฎหมาย เช่น จับปลาโดยใช้กระแสไฟฟ้า การดักจับสัตว์น้ำ
โดยกั้นทางเดินน้ำ นอกจากนี้ยังมีการตัดไม้ และการจับนก นอกจากนี้ยังมีปัญหาการรุกล้ำที่สาธารณะ โดยเฉพาะ
ในพื้นที่บางส่วนที่อยู่นอกคันคูกั้น ปัญหาสัตว์น้ำลดปริมาณลง ซึ่งเกิดจากาวะการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศ
ซึ่งการสร้างคันคูล้อมรอบพื้นที่เดิม แต่โครงการบูรณะขุดลอกที่ไม่ได้มีการวางแผนอย่างัดกุมอาจมีผลกระทบต่อ
ระบบนิเวศโยตรง

          โครงการที่ดำเนินอยู่ในปัจจุบันเป็นการขุดลอกเป็นสระและคูน้ำเพื่อเก็บกักน้ำ การป้องกันการบุกรุกพื้นที่
สาธารณะ นอกจากนี้ยังมีการเปลี่ยนแปลงเพื่อเพิ่มผลผลิตสัตว์น้ำ ซึ่งแนวทางการพัฒนาของสภาตำบลที่ดูแล
รอบหนองน้ำมุ่งหวังจะพัฒนาหนองฮ่างไปสู่การท่องเที่ยว การสร้างที่พักผ่อนหย่อนใจ และการจัดสร้างที่พัก
ตากอากาศ

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า