หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

หนองปลาคูณ


ที่ตั้ง : ตำบลขวาง ตำบลเมืองไพร อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด
พื้นที่ : 3,220.00  ไร่  (5.15 ตร.กม.)
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : ประมาณ 130-135 เมตร
ระวาง : 5841 IV 


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

         หนองปลาคูณ หรือชาวบ้านเรียกว่า กุดปลาคูณ เป็นหนองน้ำธรรมชาติและบริเวณที่ราบน้ำท่วมถึงหรือพื้นที่ทามของลุ่มน้ำยัง จัดเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ ตั้งอยู่ตำบลขวาว ตำบลเมืองไพร อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด มีพื้นที่ประมาณ 3,220 ไร่ ติดถนนสายหลักจากจังหวัดร้อยเอ็ดไปยังจังหวัดยโสธร เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของนก พันธุ์ปลาและพันธุ์ไม้หลายชนิด หนองปลาคูณมีความสำคัญต่อการประกอบอาชีพของชุมชนโดยรอบ คือเป็นแหล่งหาปลา แหล่งปลูกข้าวในทามและแหล่งเลี้ยงวัวควายและนำน้ำไปใช้ในการเกษตร ในฤดูน้ำหลากหนองปลาคูณจะเป็นแหล่งกักเก็บน้ำหรือที่พักชะลอการไหลบ่าของน้ำขนาดกว้างใหญ่แห่งหนึ่ง ปัจจุบันมีการทำถนนเป็นคันโดยรอบ มีทางระบายน้ำติดต่อกับลำน้ำยัง 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

         พบพันธุ์ไม้น้ำ 41 ชนิด 26 วงศ์ พบไม้ยืนต้น 15 ชนิด 10 วงศ์ พืชเด่นพบพักตบชวาจำนวนมาก รองลงมาเป็นกระจับสี่เขา  พืชใต้น้ำพบ สาหร่ายหางกระรอกมากที่สุดรองมา ได้แก่ สาหร่ายเส้นด้าย ลันตวาใบข้าว

          พบนก 38 ชนิด จัดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง 35 ชนิด ไม่ใช่สัตว์ป่าคุ้มครอง ชนิด และใน 38ชนิดนี้มีสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม ตาม TRD ชนิดคือ นกกระจาบธรรมดา (Ploceus philippinusเป็นนกประจำถิ่น 29 ชนิด นกอพยพ ชนิด นกประจำถิ่นและนกอพยพ ชนิด

            พบพันธุ์ปลา 56 ชนิด/ 19 วงศ์ ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable) ได้แก่ ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) และปลาดุกอุย (Clarias macrocephalus)  และชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ) ได้แก่ ปลากัดเขียว (Betta smaragdina) 
         - ปลาเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลาสร้อยนกเขา 
(Osteochilus hasseltiปลาสร้อยขาว(Cirrhinus jullieni) ปลาตะเพียนขาว (Puntius gonionotus) ปลาช่อน (Ophiocephalus striatus) ปลาแขยงข้างลาย (Mystus vittatus) ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลากระสูบจุด (Hampala dispar) และ ปลาหมอช้างเหยียบ (Pristolepis fasciatus)
         - สัตว์น้ำอื่นๆ ได้แก่  กุ้งฝอยน้ำจืด กุ้งก้ามกราม หอยขม ปูนา กบนา เขียด หอยเชอรี่ ตะพาบ และเต่านา

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

       พื้นที่เป็นแหล่งผลผลิต (Wetland products) ที่ชาวบ้านได้เก็บหามาเพื่อบริโภคในครัวเรือนและจำหน่ายเป็นรายได้ น้ำจากหนองปลาคูณเป็นแหล่งน้ำดิบสำหรับผลผลิตน้ำประปาหมู่บ้าน ในทางการเกษตร (Agricultural value) หนองปลาคูณเป็นแหล่งน้ำสำหรับการเพาะปลูก ทำนาปรังของเกษตรกร พื้นที่รอบหนองน้ำยังเป็นแหล่งหากินสำหรับสัตว์เลี้ยง นอกจากนี้คุณค่าที่สำคัญอีกประการหนึ่งของหนองปลาคูณ คือ การใช้ประโยชน์พื้นที่สำหรับกิจกรรมท่องเที่ยวและนันทนาการ  
    

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - มีการก่อสร้างทำนบคันดินรอบหนองน้ำเพื่อกักเก็บและหรือระบายน้ำสำหรับใช้ประโยชน์ มีโครงการชลประทาน
         - มีการปล่อยพันธุ์ปลาโดยหน่วยงานรัฐ
         - มีการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำหรับกิจกรรมทางน้ำของท้องถิ่น 
         - มีวัชพืชน้ำ โดยเฉพาะผักตบชวาขึ้นหนาแน่นในบริเวณหนองน้ำ ส่งผลให้แหล่งน้ำบางส่วนตื้นเขิน รวมทั้งมีการแพร่ระบาดของศัตรูพืช ได้แก่ หอยเชอรี่ 

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า