หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

แม่น้ำป่าสัก


ที่ตั้ง : อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย จังหวัดเพชรบูรณ์ จังหวัดลพบุรี จังหวัดสระบุรี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ความยาวประมาณ 513 กิโลเมตร
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : ประมาณ 20-42 เมตร
ระวาง 5137 IV, 5138 I,II, 5239II, IV,5240 III, IV, 5241 III, IV, 5242I,III, 5243II,III


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

          มีต้นกำเนิดจากภูเขาในจังหวัดเลย ไหลผ่านจังหวัดลพบุรี สระบุรี และอยุธยา มีลักษณะแคบ เรียวยาว มีพื้นที่รับน้ำประมาณ 14,520 ตารางกิโลเมตร (9,075,000) ช่วงฤดูฝนระดับน้ำในแม่น้ำสูงขึ้นมาถึงขอบตลิ่ง ส่วนช่วงฤดูแล้งจะมีปริมาณน้ำท่าน้อย 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

           สังคมพืชริมแม่น้ำและบริเวณที่เป็นหาดโคลน หาดทราย ริมตลิ่ง มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของสัตว์ป่ามากที่สุด เพราะเป็นบริเวณแหล่งน้ำถาวรของสัตว์ป่าในพื้นที่ ปกคลุมด้วยต้นไม้ สัตว์ป่าและนกนานาชนิด ใช้เป็นแหล่งหลบซ่อนตัวหาอาหาร
           ตามแนวตลิ่งซึ่งถูกน้ำเซาะดินพังลง เป็นแหล่งสร้างรังวางไข่ของนกที่ขุดโพรงดินสร้างรัง ได้แก่ นกจาบคาเล็ก (Merops orientalis) นกจาบคาหัวสีส้ม (M. leschenaulti)
           พบปลาอย่างน้อย 53 ชนิด ในปี พ.ศ. 2537 ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ ปลาข้าวเม่าหรือปลาหัวตะกั่ว (Chela caeruleostigmata)ปลาที่น่าสนใจ ได้แก่ ปลาจิ้มฟันจระเข้ยักษ์ (Microphis boaja) ชนิดที่พบมากได้แก่ ปลาขี้ยอก (Mystacoleucus maginatus) และปลาเข็ม (Dermogenys pusillus) ปลาที่มีในอดีต แต่ไม่พบในปัจจุบัน ได้แก่ ปลากราย (Chitala ornata) ปลาสะตือ (C. lopis) ปลาเสือตอ (Coius microlepis) ปลาแค้ (Bagarius spp.) ปลาตะพาก (Hypsibarbus wetmorei) ปลาชะโด (Channa micropeltes) ปลานวลจันทร์น้ำจืด (Cirrhinus microlepis) ปลาราหูน้ำจืด (Himantura chaophraya) ปลาคางเบือน (Belodontichthys dinema) ปลาปักเป้า (Tetraodon spp.)
           สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกที่สำคัญ ได้แก่ ตะพาบน้ำธรรมดา (Trionyx cartilageneus) เขียดหลังเขียว (Rana erythraea) เขียดหนอง (R. limnocharis) อึ่งหลังลาย (Microhyla ornata) อึ่งอ่างบ้าน (Kaloula pulchra)
           พบพันธุ์พืชน้ำอย่างน้อย 27 ชนิด เป็นพืชใต้น้ำ 5 ชนิด และพืชโผล่พ้นน้ำ 22 ชนิด ชนิดที่พบมากบริเวณขอบตลิ่ง  ได้แก่ เอื้องเพ็ดม้า (Polygonum tomentosum) เทา(Spirogyra spp.) บัวสาย (Nymphaea lotus) ชนิดที่พบบริเวณติดชายน้ำ  ได้แก่ ไคร้น้ำ (Homonaia riparia) กุ่มน้ำ (Crateva adansonii) มะเดื่อ (Ficus spp.) หว้า (Syzygium cumini) ไทร (Ficus spp.) บริเวณริมน้ำมีพวกไม้พุ่มเล็กๆ และพันธุ์ไม้ล้มลุก ได้แก่ ไมยราบยักษ์ (Mimosa pigra) โสนหางไก่ (Aeschynomene indica) ซึ่งเป็นพืชที่ทนทานต่อสภาพถูกน้ำท่วมได้ดีในช่วงฤดูฝน

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

          มีการทำประมงในแม่น้ำ เครื่องมือที่ชาวประมงนิยมใช้ ได้แก่อวน พายช้อน ข่าว เบ็ดราว แห เบ็ดธง ลอบนอน ลันปลาไหล ลอบยืน เฝือกพร้อมลอบ นอกจากนี้ยังมีการใช้น้ำจากแม่น้ำเพื่อการเกษตร การประปา และอุตสาหกรรม และมีการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำอยู่บ้าง เป็นแม่น้ำสายหลักในระบบลุ่มน้ำป่าสัก เป็นแหล่งทำการประมง เป็นแหล่งน้ำชุมชน เป็นเส้นทางคมนาคม เป็นแหล่งนันทนาการท่องเที่ยว แม่น้ำป่าสักมีความผูกพันกับชีวิตชาวประมงที่ตั้งถิ่นฐานในชุมชนที่เกี่ยวข้องกับประเพณีของท้องถิ่นและวัฒนธรรมพื้นบ้านมากมาย รวมถึงศักยภาพเหมาะสมสำหรับการศึกษาด้านการอนุรักษ์ระบบนิเวศแม่น้ำ

การจัดการและการคุกคาม  
 

          - มีการประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่องกำหนดฤดูปลามีไข่และกำหนดชนิด ขนาด และวิธีใช้เครื่องมือทำการประมง เมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ.2507 กรมประมงปล่อยพันธุ์ปลาเพื่อเพิ่มผลผลิต มีโครงการอนุรักษ์ปลาหน้าวัดที่อยู่ริมแม่น้ำ
          - มีการพัฒนาลุ่มน้ำป่าสักโดยการสร้างเขื่อนที่บ้านแก่งเสือเต้น ตำบลหนองบัว อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี
          - มีการใช้ระเบิด ไฟฟ้า ยาเบื่อ จับสัตว์น้ำ ทำให้ความอุดมสมบูรณ์ของปลาลดน้อยลง มีการทำการประมงบ่อยครั้งมากขึ้น มีแนวโน้มการปนเปื้อนของโลหะหนักในสัตว์น้ำโดยเฉพาะสัตว์น้ำที่หากินตามพื้นที่น้ำบริเวณโรงงานอุตสาหกรรม ปุ๋ยส่วนเกินและสารเคมีปราบศัตรูพืชจากภาคเกษตรกรรมถูกชะล้างลงแม่น้ำ

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า