หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

พรุแม่รำพึง


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ใน ต.แม่รำพึง อ.บางสะพาน จ.ประจวบคีรีขันธ์
เนื้อที่ประมาณ : 2.99 ตารางกิโลเมตร (1,870 ไร่)
ระดับความสูงจากน้ำทะเล ประมาณ : 5-10 เมตร

แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

สภาพพื้นที่ เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ราบ พื้นที่โดยรอบเป็นที่ราบลุ่มมีน้ำขังในฤดูน้ำหลาก เนื่องจากพื้นที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ตอนล่างของระบบลุ่มน้ำ สภาพพื้นทีjบางส่วนถูกขุดเป็นสระน้ำ คูน้ำ และการทำถนนเข้าพื้นที่ จึงทำให้พื้นที่ถูกรบกวนด้วยกิจกรรมต่างๆ นอกจากนี้เนื่องจากเป็นพื้นที่พรุที่สามารถเข้าถึงพื้นที่ได้ง่าย และอยู่ใกล้ชุมชนจึงถูกใช้ประโยชน์อย่างเต็มที่ ก่อให้เกิดผลกระทบต่อระบบน้ำ ทำให้ป่าไม้ในพื้นที่พรุได้รับผลกระทบจากภาวะน้ำแห้ง ป่าดิบชื้นรุกขยายพื้นที่เพิ่มขึ้น รวมทั้งเป็นพื้นที่เป้าหมายในการใช้ประโยชน์เพื่อก่อสร้างสำนักงานของหน่วยงาน 
ลักษณะภูมิประเทศ พรุวังโตนด เป็นพื้นที่ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ตอนล่างของระบบลุ่มน้ำ สภาพโดยรอบเป็นที่ราบลุ่ม มีน้ำขังในฤดูน้ำหลาก มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางประมาณ 5-10 เมตร พื้นที่มีความลาดเทจากทิศเหนือไปทิศตะวันออกเฉียงใต้ พื้นที่พรุมีความกว้าง620 เมตร ความยาว 780 เมตร
อุทกวิทยา ลุ่มน้ำสาขาคลองโตนด มีคลองโตนดเป็นแม่น้ำสายสำคัญ มีต้นกำเนิดมาจากตอนใต้ของเขาซับพลูไก่เถื่อน บริเวณรอยต่อของจังหวัดปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา จันทบุรี ประกอบด้วย ลำน้ำสาขาหลายสายไหลมาบรรจบกับคลองโตนดทั้งสองฝั่ง ได้แก่ คลองไทร คลองคด คลองน้ำเป็น คลองยาง คลองสีเสียด คลองหางแมว คลองพรานบุญ และคลองพลู ลำน้ำเริ่มไหลคดเคี้ยวมากขึ้น เกิดคุ้งน้ำหลายแห่ง บางแห่งกลายเป็นทะเลสาบรูปแอกวัว เช่น ที่หนองแฟบ พื้นที่ช่วงนี้เป็นพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำจนถึงปากน้ำแขมหนู แหล่งน้ำหล่อเลี้ยงพื้นที่พรุ เนื่องจากพื้นที่พรุตั้งอยู่บนพื้นที่ค่อนข้างเป็นที่ราบ ได้รับน้ำขังเฉพาะในช่วงฤดูน้ำหลาก จึงทำให้ช่วงฤดูที่ฝนทิ้งช่วงกลายเป็นพื้นที่พรุแห้ง พื้นที่บางส่วนจึงมีสังคมพืชป่าดิบแล้งปกคลุม
ทรัพยากรดิน  ดินส่วนใหญ่ในพรุวังโตนด เป็นดินชุดชุมพรที่เกิดจากตะกอนน้ำพามาทับถมอยู่บนพื้นที่ราบตะกอนน้ำพา ดินตื้นถึงมีชั้นลูกรัง การระบายน้ำดีถึงดีปานกลาง การไหลบ่าของน้ำเร็ว การใช้ที่ดินมักจะให้เป็นที่รกร้างว่างเปล่าหรือป่าแคระ เนื้อที่ 210 ไร่ หรือร้อยละ 98.59ของเนื้อที่พรุ ดินชุดดินแกลงเป็นดินที่เกิดจากตะกอนน้ำพามาทับถมอยู่บนพื้นราบตะกอนลำน้ำ มีการระบายน้ำเลว การไหลบ่าของน้ำบนผิวดินช้า เนื้อดินเหนียวละเอียดลึกมาก เนื้อที่ 3 ไร่หรือร้อยละ 1.41 ของเนื้อที่พรุ
การใช้ที่ดิน สภาพการใช้ที่ดินของพื้นที่พรุวังโตนด ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เสม็ด เนื้อที่ประมาณ105 ไร่ หรือร้อยละ 49.30 ของเนื้อที่พรุ รองลงมาได้แก่ ทุ่งหญ้า เนื้อที่ 53 ไร่ หรือร้อยละ24.88 ของเนื้อที่พรุ ที่เหลือเป็นพื้นที่หมู่บ้านสลับกับทุ่งหญ้า พื้นที่น้ำ และนา

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

ด้านป่าไม้ พบพรรณไม้ทั้งสิ้น 194 ชนิด จาก 155 สกุล 73 วงศ์ แบ่งเป็นเฟิร์น 4 วงศ์ พืชเมล็ดเปลือย 1 วงศ์ ใบเลี้ยงคู่ 55 วงศ์ ใบเลี้ยงเดี่ยว 13 วงศ์ เป็นพืชหายาก 3 ชนิด พืชนำเข้าไปปลูก 2 ชนิด
ด้านสัตว์ป่า  พบสัตว์ 65 ชนิด จำแนกเป็น สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 5 ชนิด นก 3ชนิด สัตว์เลื้อยคลาน 17 ชนิด สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 9 ชนิด พบสัตว์ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ 2 ชนิด
ด้านปลา  พบปลา 19 ครอบครัว 29 ชนิด มีปลาจำนวน ชนิด ซึ่งอยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (Threatened in situ, TI) คือ ปลากัดไทย (Betta splendens)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

คุณค่าในระบบนิเวศ เป็นพื้นที่รับน้ำผ่านคลองแม่รำพึงซึ่งจะมีน้ำล้นเข้าพื้นที่ในช่วงน้ำหลาก รวมถึงการรับตะกอนที่มาจากลำน้ำ การป้องกันน้ำเค็มรุกเข้าแผ่นดิน โดยมีน้ำจืดช่วยผลักดันน้ำเค็ม เป็นแหล่งทรัพยากรป่าไม้ สัตว์ป่าและการประมง เป็นที่รวบรวมสายพันธุ์พืชและสัตว์ในระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทพรุน้ำจืดและน้ำกร่อย มีความสำคัญเป็นแหล่งประมง และเป็นพื้นที่รับมลพิษทางน้ำจากชุมชนและอุตสาหกรรม
การใช้ประโยชน์ เป็นพื้นที่ซึ่งมีการใช้ประโยชน์ในการศึกษาธรรมชาติ ที่หาปลา มีการใช้ประโยชน์จากใบจาก การหาของป่าตามฤดูกาล และเป็นตัวอย่างพื้นที่การอนุรักษ์ของชุมชน

การจัดการและการคุกคาม  
 

การคุกคามในพื้นที่  ได้แก่ การออกเอกสารสิทธิ์ทับพื้นที่สาธารณะและที่อนุรักษ์ การบุกรุกที่ดินเพื่อการเกษตร และการขุดทางระบายน้ำออกจากพื้นที่พรุ ซึ่งส่งกระทบต่อแหล่งน้ำของพื้นที่พรุ
การคุกคามจากนอกพื้นที่  ได้แก่ การก่อสร้างถนนซึ่งเป็นการปิดกั้นระบบน้ำ การขยายตัวของพื้นที่อุตสาหกรรม ส่งผลกระทบต่อพื้นที่พรุ และการใช้ที่ดินโดยไม่มีแผนการควบคุมการใช้ที่ดิน

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า