หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

แม่น้ำสายบุรี 


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่อยู่ทางฝั่งตะวันออกของภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทย           ในเขต อ.สุคิริน จ.นราธิวาส ไหลวกเข้าเขต อ.รามัน จ.ยะลา           ออกสู่อ่าวไทยที่ อ.สายบุรี จ.ปัตตานี
ความยาวของแม่น้ำรวมประมาณ : 184 กิโลเมตร

แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

           แม่น้ำสายบุรีมีแหล่งกำเนิดในเขตแนวชายแดนระหว่างประเทศไทยและประเทศมาเลเซีย จากยอดเขาต่างๆ
ของ เทือกเขาสันกาลาคีรีที่สำคัญ ได้แก่ เขาบาตูตาโมง เขาโต๊ะมูเด็ง เขามาแรแต เขาบาเราะมาตอ เขาตีบุ เขากาลอ
เขาลิจอ เขากูมากูลิง เขาน้ำค้าง และเขาหินม้า และไหลลงสู่อ่าวไทยที่อำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี หล่อเลี้ยง 82
ตำบล 470 หมู่บ้าน แม่น้ำสายนี้ได้รับอิทธิพลของน้ำทะเลบางบริเวณ ทำให้น้ำมีสภาพเป็นน้ำกร่อย เป็นผลให้ใน
บริเวณนั้นๆ มีระบบนิเวศแตกต่างจากบริเวณอื่นๆ ของแม่น้ำเป็นอย่างมาก มีความเร็วของกระแสน้ำ 2 ระดับ คือ
ระดับความเร็วค่อนข้างสูง ซึ่งพบบริเวณต้นน้ำและบริเวณกลางน้ำ กับกระแสน้ำที่มีความเร็วลดลงมา ซึ่งพบบริเวณ
ส่วนปลายลำน้ำ

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

             พบปลาอย่างน้อย 103 ชนิด เป็นปลาน้ำจืดที่อาศัยอยู่ต้นน้ำที่มีกระแสน้ำแรง 14 ชนิด ชนิดที่เด่นและ
ชุกชุมมากคือ ปลาแขยง (Acrossocheilus deauratus) รองลงมา คือ ปลาพลวง (Tor soro) พบปลาน้ำจืดที่อาศัย
อยู่กลางลุ่มน้ำที่กระแสน้ำช้ามี 37 ชนิด กลุ่มเด่นเป็นปลาในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) เช่น ปลาไส้ตันตาแดง
(Cyclocheilichthys apogon) ปลาสร้อยนกเขา (Osteochilus hasselti) ปลาซิวหางแดง (Rasbora borapetensis)
ปลาตะเพียนขาว (Barbodes gonionotus) เป็นต้น รองลงมาเป็นกลุ่มปลากดน้ำจืด (Bagridae) พบชุกชุม คือ
ปลากดเหลือง (Mystus nemurus) ปลาแขยงใบข้าว (M. oavasius) บริเวณปากแม่น้ำรวมชายฝั่งทะเลพบปลา
อย่างน้อย 52 ชนิด ชนิดพันธุ์เด่น ได้แก่ ปลากระบอกดำ (Liza subviridis) รองลงมาคือ ปลากดทะเล (Tachysurus
sp.
) และบริเวณปากแม่น้ำพบปลาวัยอ่อน 134 ชนิด ปลาที่พบชุกชุม ได้แก่ ปลาไส้ตัน (Stolephorus indicus)
ปลาแป้นเล็ก (Leiognathus breoirostris) และปลาข้าวเม่า (Ambassis gymnocephalus) ในพื้นที่ลุ่มน้ำสายบุรีนี้
มีชนิดพันธุ์ปลาที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ ปลาดาบลาว (Macrochirichthys macrochirus)
ปลากะทิหรือปลากระต่าย (Cyclocheilichthys heteronema) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
(vulnerable) ได้แก่ ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) ปลาซิว (Rasbora bankanensis
                พบสัตว์เลื้อยคลานอย่างน้อย 55 ชนิด เป็นงู 33 ชนิด เต่า 22 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์
อย่างยิ่ง (critically endangered) ได้แก่ เต่ากระอาน (Batagur baska) เต่าลายตีนเป็ด (Callagur borneoensis)
และตะพาบม่านลาย (Chitra chitra) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ เต่าเดือย
(Manouria impressa) ตะพาบหัวกบ (Pelochelys bibroni) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
(vulnerable) ได้แก่ เต่าหก (Manouria emys) เต่าปูลู (Platysternon megacephalum) เต่าทับทิม (Notochelys
platynota
) และเต่าจักร (Heosemys spinosa)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

            เป็นแหล่งอาหาร แหล่งเชื้อเพลิงและการใช้ประโยชน์อื่นๆ ของชุมชน โดยที่ชุมชนไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย
นอกจากนี้แล้วยังเป็นแหล่งหากิน แหล่งที่อยู่อาศัย ทำรังวางไข่ หรือแหล่งความอยู่รอดของสัตว์ป่าขนาดเล็ก เช่น
นก สัตว์เลื้อยคลาน แมลง เป็นต้น ตลอดจนคุณค่าเชิงนิเวศวิทยาโดยรวม

การจัดการและการคุกคาม  
 

           ปัญหาหลักของลุ่มน้ำสายบุรีเกิดจากการขุด ถม และสร้างสิ่งก่อสร้างขัดขวางทางน้ำ ส่งผลให้เกิดการ
เปลี่ยนแปลงทิศทางปริมาณน้ำของสายน้ำ และระบบนิเวศของแม่น้ำ การบุกรุกแผ้วถางและเผาพื้นที่เพื่อใช้ประโยชน์
เป็นประจำทุกปี การสร้างคันดินล้อมพรุ ทำให้พรุตื้นเขิน ไม้ในพรุตายและน้ำเน่าเสียเกิดการเจริญเติบโตของวัชพืชน้ำ
อย่างรวดเร็ว เกิดการสะสมความเน่าเสียในที่สุดพรุก็จะเสื่อมโทรมลงและไม่อาจทำหน้าที่ได้ต่อไป การสูบน้ำจืด
จากแม่น้ำสายบุรี เพื่อสนับสนุนโครงการชลประทานในพื้นที่อื่น ทำให้เกิดการรุกของน้ำเค็มเพิ่มมากขึ้น และส่ง
ผลกระทบต่อพื้นที่เกษตรกรรม การขุดลอกและขุดหน้าดินขาย การขุดลอกคลองชลประทาน ทำลายป่าริมคลอง
และสวนผลไม้ของชุมชน ทำให้ในฤดูร้อนน้ำแห้ง มีปัญหาในการทำนา ประชากรสัตว์น้ำลดลง

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า