หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

สบแม่น้ำมูลชี


ที่ตั้ง : อำเภอกันทรารัมย์ จังหวัดศรีสะเกษ อำเภอริมชำราบ          อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี
พื้นที่ : 60,937.00  ไร่  (97.50 ตร.กม.)
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : ประมาณ 100-110 เมตร
ระวาง :5939 II, III 


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

         สบมูล-ชี มีพื้นที่ส่วนใหญ่ค่อนข้างราบเรียบ ความลาดชันประมาร้อยละ 1 - 3 จะเป็นที่ซึ่งแม่น้ำมูลจะมาบรรจบกับแม่น้ำชี นอกจากนี้แม่น้ำชีและแม่น้ำมูลแล้ว ยังมีลำน้ำสาขาและแหล่งน้ำเล็กๆ กระจายอยู่ในพื้นที่ซึ่งเป็นที่ลุ่มอีกหลายแห่ง เช่น กุดน้อย กุดผือ ลำชีเฒ่า ลำเซบาย เป็นต้น สบมูล-ชี เป็นส่วนของที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำชีและมูล และมีร่องรอยการกระทำอันเกิดจากลำน้ำทั้งสองอย่างเด่นชัด เช่น กุลชีเฒ่า ซึ่งเป็นลักษณะของทะเลสาบรูปแอก ซึ่งเกิดจากการที่ทางน้ำโค้งตวัดเปลี่ยนเส้นทางจากการไหลตามแนวโค้งเดิมเป็นตัดตรง ทำให้ลำน้ำโค้งเดิมถูกตัดขาดกลายเป็นทะเลสาบรูปแอก ในพื้นที่นี้บางส่วนเป็นลานตะพักลำน้ำระดับต่ำ แต่มีพื้นที่ไม่มากนัก ดินที่พบว่าส่วนใหญ่จะไม่เค็ม แต่บริเวณบ้านกุดชุม อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี จะพบดินเค็มเล็กน้อย 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

          พื้นที่บริเวณใกล้ลำน้ำเป็นป่าริมน้ำ รวมถึงมีป่าเบญจพรรณ ซึ่งยังหลงเหลืออยู่บางจุด ในฤดูฝนบริเวณที่ลุ่มน้ำขังพบต้นเปือย ต้นเสียว หญ้าต่างๆ และพืชหนาม 

          พบนกอย่างน้อย 3 ชนิด ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (near threatened) ได้แก่ เหยี่ยวแดง ( Haliastur indus )นอกจากนั้นยังพบนกบางอานหางลวด ( Hirundo smithii ) ประมาณ 25 ตัว และนกบางเขียว ( Butorides striatus) 

          พบปลาอย่างน้อย 39 ชนิด ปลาเศรษฐกิจ ได้แก่ ปลาสลาด (Notopterus notopterus) ปลากระสูบจุด (Hampala dispar) ปลาตะเพียนขาว ( Puntius gonionotus ) ปลาสร้อยขาว ( Henicorhynchus siamensis ) ปลากะมัง ( Puntioplites proctozysron ) ปลาสร้อยนกเขา ( Osteochilus hasselti ) ปลาหมูขาว ( Botia modesta) ปลารากกล้วย( Acanthopsis coirorhynchos ) ปลาแขยงข้างลาย ( Mysus mysicetus ) ปลากดเหลือง ( M. nemurus ) ปลาเนื้ออ่อน ( Ompok hypophthalmus ) 

          พบพืชอย่างน้อย 14 ชนิด ได้แก่ ไม้พุ่ม ได้แก่ เสียว ( Phyllanthus collinsae ) หูลิง (Hymenocardia wallichii )กระโดนน้ำ ( Barringgtonia acutangula ) เบ็นน้ำ ( Combretum trifoliatum ) ริมน้ำมีดงแขม ( Pragmitis karka ) กกสามเหลี่ยม ( Scirpus grossus ) กลางนี้บัวหลวง ( Nelumbo nucifera ) บัวสาย ( Nymphaea lotus ) และพืชลอยน้ำ ได้แก่ จอก ( Pistia stratiotes ) แหน ( Lemna trsulca ) และไม้เลื้อย ได้แก่ เนาน้ำ ( Artabotrys spinosus )

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

         - สบมูล-ชี เป็นที่ราบลุ่มกว้างใหญ่ที่มีความอุดมสมบูรณ์และในอดีตเป็นจุดรวมการคมนาคมขนส่งที่สำคัญ จึงมีประชาชนอาศัยอยู่หนาแน่นมานานกว่า 100 ปี บางชุมชนมีอายุนานกว่า 200 ปี ประชากรเกือบทั้งหมดเป็นกลุ่มไทย-ลาว รายได้ที่สัมพันธ์กับพื้นที่เป็นรายได้จากอาหารเพื่อยังชีพร้อยละ 50 ของรายได้ทั้งหมด บางหมู่บ้านมีรายได้หลักจากการปลูกผักมากกว่าร้อยละ 80 ของรายได้ทั้งหมด บริเวณที่แม่น้ำชีและแม่น้ำมูลมาบรรจบกัน มีการจับปลามากเป็นพิเศษ นอกจากนี้ยังมีวะฒนธรรมประเพณีที่สัมพันธ์กับพื้นที่ แหล่งศักดิ์สิทธิ์และแหล่งประกอบพิธีกรรม 

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - ที่ดินในพื้นที่ชุ่มน้ำสบมูล-ชี ประกอบด้วยพื้นที่ทาม กรรมสิทธิ์การถือครองเป็นโฉนดประมาณร้อยละ 10 ของพื้นที่ นส. 3 ประมาณร้อยละ 30 ของพื้นที่ ไม่มีเอกสารสิทธิ์ประมาณร้อยละ 60 ของพื้นที่ และพื้นที่บุ่งซึ่งทั้งหมดเป็นที่สาธารณะมีเพียงใบจับจองการใช้ประโยชน์ร้อยละ 100 ของพื้นที่ปัจจุบันชุมชนมีมาตรการจัดการและใช้ประโยชน์ร่วมกัน ได้แก่ การดูแลรักษาแหล่งน้ำ การแบ่งเขตอนุรักษ์พันธุ์ปลาในบางหมู่บ้านกำหนดห้ามการสัมปทานดูดทราย 
         - การพังทลายของตลิ่ง เนื่องจากการขนทรายไปขายโครงการพัฒนาพื้นที่ รวมถึงการรุกล้ำที่ดินเพื่อทำร้านอาหารริมน้ำ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญหนึ่งของปัญหาน้ำเสียในอนาคตน้ำเสียและกลิ่นรบกวนจากการเลี้ยงปลาในกระชัง ความคิดที่แตกต่างเกี่ยวกับความเหมาะสมของการสร้างฝายกั้นแม่น้ำมูล 
         - การตัดเส้นทางเชื่อระหว่างอำเภอเขื่องในกับอำเภอกันทรารมย์ถึงอำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี อาจมีผลกระทบต่อการใช้ที่ดิน ราคาที่ดินและการสูญเสียที่ดินของเกษตรกร

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า