หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

แม่น้ำสงคราม


ที่ตั้ง : อำเภอทุ่งฝน อำเภอบ้านดุง ขังหวัดอุดรธานี จังหวัดสกลนคร          อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดหนองคาย อละอำเภอ ท่าอุเทน จังหวัดนครพนม 
พื้นที่ : 8,125,875.00  ไร่  (13,001.40 ตร.กม.)
ระดับความสูงจากน้ำทะเล : 50-150 เมตร
ระวาง : 5643 I, 5644 I,II, 5645 II, 5743 I,IV, 5744 I, II, III, IV, 5745 II, III, 5843 I,IV, 5844 I,II,III,IV, 5845 III, 5943 IV ,5944 III


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

         แม่น้ำสงครามเป็นแม่น้ำสายหลักของแม่น้ำโขง มีต้นกำเนิดอยู่ในจังหวัดอุดรธานี เขตอำเภอทุ่งฝน บริเวณเทือกเขาภูพาน ซึ่งกั้นระหว่างจังหวัดสกลนครกับจังหวัดอุดรธานีไหลผ่านอำเภอบ้านดุง และจังหวัดสกลนคร แล้ววกขึ้นไปอำเภอโซ่พิสัย จังหวัดหนองคาย ต่อจากนั้นไหลเรียบเส้นแบ่งเขตจังหวัดหนองคายและสกลนครไปบรรจบกับแม่น้ำโขงที่อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม ลำน้ำสาขาบริเวณด้านขวาของแม่น้ำ ได้แก่ห้วยน้ำเย็น และห้วยน้ำอุ่น เป็นต้น ส่วนด้านซ้ายของแม่น้ำมีห้วยชี ห้วยน้ำเมา ห้วยน้ำอุ่น และห้วยคำแก้ว เป็นต้น ในฤดูฝน ( พ.ค.-ต.ค.) พื้นที่ลุ่มน้ำจะมีน้ำขังประมาณ 960 ตารางกิโลเมตร (600,000 ไร่) ในฤดูแล้ง (พ.ย.-พ.ค.) ช่วงต้นแม่น้ำจะมีน้ำน้อยมาก เนื่องจากไหลออกแม่น้ำโขงหมด จะเริ่มมีน้ำนองคลอง และเห็นเป็นลำน้ำไหลในช่วง 75 กิโลเมตร ช่วงท้ายน้ำซึ่งเริ่มเป็นที่ราบใหญ่ของแอ่งสกลนครไปจนบรรจบแม่น้ำโขง

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

             พบปลาอย่างน้อย 183 ชนิด ชนิดที่เป็นพันธุ์เฉพาะถิ่น (endemic) ของแม่น้ำโขง ได้แก่ปลากระเบนแม่น้ำโขง (Dasyatis laosensis) ปลาตองลาย (Chitala blanci) ปลาหมากผาง (Tenualosa thibeaudaui) ปลาซิวแก้ว (Clupeichthys aesarnensis) ปลาซิวแคระ (Boraras micros) ปลาซิวหางกรรไกรเล็ก (Rasbora spilocerca) ปลาเอินฝ้าย (Probarbus labeaminor) ปลาโจกไหม (Cyclocheilichthys furcatus) ปลาหนามหลังขาว (Mystacoleucus sp.) ปลาปากหนวด (Hypsibarbus lagleri) ปลาวี (Puntioplites fulcifer) ปลาสร้อยน้ำผึ้ง (Gyrinocheilus pennocki)ปลาคังแดง (Hemisilurus mekongensis) ปลาบึก (Pangasianodon gigas) ปลาขยุย (Akysis varius) ปลาข้าวสารแม่น้ำโขง (Oryzias mekongensis) ปลาเสือตอลายเล็ก (Coius undecimradiatus) ปลาปักเป้าสุวัตถิ (Tetrarodon suvatii) ปลาปักเป้าปากดำ (T. barbata) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่ปลากระเบนแม่น้ำโขง (Dasyatis laoensis) ปลาตองลาย (Chitala blanci) ปลากระโห้ (Catlocarprio simensis)ปลาเอินฝ้าย (Probarbus labeaminor) ปลาเค้าดำ (Wallago leerii) ปลาบึก ปลาเทพา (Pangasius sanitwongsei) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ ได้แก่ ปลาหมากผาง (Tenualosa thibaudeaui) ปลาแมวหูดำ (Setipinna melanochir) ปลายี่สก (Probarbus jullieni) ปลานวลจันทร์น้ำจืด (Cirrhinus microlepsis) ปลาหมูหางแดง (Botia eos) ปลาแขยงธง (Heterobagrus bocourti)  ปลาดุกด้าน (Clarias batrachus) ปลาจิ้มฟันจระเข้ (Doryichthys martensii) ปลาจิ้มฟันจระเข้แคระ (Indostomus paradoxus) ปลาปักเป้าสุวัตถิ (Tetraodon suvatti) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (threatened in the wild) ได้แก่ปลาสวาย (Pangasianodon hypopththalmus) ปลากัดเขียว (Betta smaragdina)
        

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

        มีการทำประมงตลอดลำน้ำที่มีชุมชน ซึ่งลักษณะการจับปลาจะเป็นแบบเพื่อยังชีพมากกว่าเพื่อการค้า ใช้เป็นสถานที่แห่งเรือพายในประเพณีแข่งเรือในเทศกาลออกพรรษา และเป็นสถานที่ลอยกระทงของชุมชนที่อยู่ตามลำน้ำ ใช้เป็นเส้นทางคมนาคมระหว่างชุมชนที่อยู่ริมน้ำในระยะทางใกล้ๆ กัน โดยใช้เรือพาย หรือเรือหางยาว 

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - ชุมชนรวมกันตั้งกลุ่มอนุรักษ์แม่น้ำสงครามขึ้น และกรมพัฒนาที่ดินได้เลือกพื้นที่บริเวณลำน้ำอูนซึ่งเป็นลำน้ำที่ไหลลงสู่แม่น้ำสงคราม จัดทำโครงการศึกษาการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ เนื่องจาก การบุกรุกตัดไม่ทำลายป่าในเขตต้นน้ำลำธาร และที่สาธารณะเพื่อทำการเกษตร ทำให้เกิดการพังทลายของดินบริเวณต้นน้ำลำธารสูง ส่งผลให้ลำน้ำตื้นเขิน ประสิทธิภาพในการกักเก็บน้ำลดลง ดินขาดความอุดมสมบูรณ์ จึงมีแนวทางจัดการโดยการจัดทำโครงการฟื้นฟูสภาพป่าต้นน้ำ ด้วยการปลูกต้นไม้  จัดทำศูนย์เพาะชำกล้าไม้ ส่งเสริมให้ประชาชนในพื้นที่ปลูกไม้ผล และทำปศุสัตว์แทนการปลูกพืชไร่บริเวณต้นน้ำ  จัดทำหลักเขตพื้นที่ป่าสงวนและพื้นที่สาธารณะนอกจากนี้ยังต้องมีการหาแนวทางป้องกันปัญหาดินขาดความอุดมสมบูรณ์ในเขตจังหวัดสกลนคร โดยให้หน่วยงานต่างๆ ที่มีความรู้ความชำนาญมาร่วมกันจัดทำโครงการ
         - มีแนวโน้มว่าจะมีการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่ ซึ่งจะทำให้ระบบนิเวศโขงลุ่มน้ำเปลี่ยนแปลง 
         - มีการทำประมงจับสัตว์น้ำเกินขนาด

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า