หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

แม่น้ำตาปี


ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ไหลจาก อ.ทุ่งใหญ่ จ.นครศรีธรรมราช
         มารวมกับแม่น้ำพุมดวง ที่ อ.พุนพิน จ.สุราษฎร์ธานี          ออกสู่อ่าวไทยที่บริเวณอ่าวบ้านดอน
ความยาวของแม่น้ำรวมประมาณ : 232 กิโลเมตร
เนื้อที่ลุ่มน้ำ : ประมาณ 12,225 ตารางกิโลเมตร

แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

              แม่น้ำตาปีมีต้นกำเนิดจากเขาใหญ่ (เทือกเขานครศรีธรรมราช) เขตอำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช
ไหลขึ้นไปทางทิศตะวันตกผ่านอำเภอฉวาง จังหวัดสุราษฎร์ธานี แล้วไหลขึ้นไปทางทิศเหนือผ่านอำเภอพระแสง
อำเภอเคียนซา จังหวัด สุราษฎร์ธานี แล้วไปบรรจบกับแม่น้ำพุมดวงที่อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี และไหลลงสู่
อ่าวไทยที่อ่าวบ้านดอน จังหวัด สุราษฎร์ธานี เป็นแม่น้ำสายใหญ่ที่สุดของภาคใต้ ความลึกเฉลี่ย 1-4 เมตร บริเวณที่ลึก
ที่สุดประมาณ 6-7 เมตร ในฤดูฝนน้ำไหลท่วมฝั่ง ทำให้สองฝั่งของแม่น้ำตาปีเป็นที่ราบลุ่มน้ำท่วมถึงเป็นบริเวณกว้าง
ในฤดูแล้งน้ำลดจากขอบตลิ่ง หนองน้ำริมฝั่งที่มีขนาดเล็กอาจแห้ง แต่หนองน้ำขนาดใหญ่ยังมีน้ำอยู่ มีพื้นที่รับน้ำ
บริเวณบ้านกระทูน อำเภอพิปูน 100 ตารางกิโลเมตร (62,500 ไร่) และเมื่อไหลผ่านอำเภอฉวางมีพื้นที่รับน้ำ 880
ตารางกิโลเมตร (550,000 ไร่)

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

             บริเวณที่ราบลุ่มน้ำท่วม มีพรรณพืชปกคลุม ได้แก่ อ้อ (Arundo donax) แห้วทรงกระเทียม (Eleocharis
dulcis
) และหญ้าละมาน (Oryza latifolia) ขึ้นเป็นผืนใหญ่ บริเวณชายฝั่งแม่น้ำมีไม้ยืนต้นไม้พุ่ม ได้แก่ อินทนิลน้ำ
(Lagerstroemia speciosa) หว้า (Eugenia cumini) กระทุ่ม น้ำ (Nauclea orientalis) ซึ่งขึ้นปะปนกันเป็นป่าละเมาะ
พบตามหนองน้ำด้วย 
                 พบปลาอย่างน้อย 39 ชนิด ชนิดที่ถูกคุกคามในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ (threatened in the wild)
ได้แก่ ปลาหมอตาล (Helostoma temmincki) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulnerable) 3 ชนิด
ได้แก่ ปลาจิ้มฟันจระเข้แคระ (Indostomus paradoxus) ปลาบู่สมิธ (Phenacostethus smithi) และปลาแปบ (Chela
laubuca) ปลาที่พบส่วนใหญ่อยู่ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) รองลงมา ได้แก่ ปลาในวงศ์ปลากด (Bagridae)
จากการสำรวจสภาพสิ่งแวดล้อมและการประมงในแม่น้ำตาปี ในปี พ.ศ. 2527 พบปลาอย่างน้อย 93 ชนิด ส่วนใหญ่
เป็นปลาในวงศ์ปลาตะเพียน ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ ได้แก่ ปลาแปบ และปลาแขยงขีด
(Leiocassis stenomus)

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

           ชุมชนโดยรอบอาศัยแหล่งน้ำแห่งนี้ในการคมนาคมขนส่ง อุปโภค บริโภค บางบริเวณทำการเกษตร ทำการ
ประมง เป็นแหล่งอาหารในการดำรงชีพ ระบบนิเวศปากแม่น้ำเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำวัยอ่อนที่สำคัญ คุณสมบัติ
ทางกายภาพ ของน้ำ เช่น ความโปร่งแสง อุณหภูมิ ค่าความเป็นกรดด่าง และความกระด้างน้ำนั้นยังคงมีคุณภาพดี
มีบางบริเวณที่น้ำมีการปนเปื้อนจากน้ำทิ้งของชุมชน และโรงงานอุตสาหกรรม และมีบางบริเวณ คือ เทศบาลอำเภอ
เมือง สะพานบ้านบางอ้อ วัดนาคาวาส อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี พบมีปริมาณตะกั่วในน้ำสูงเกินกว่าจะใช้
อุปโภคบริโภคได้ ใช้ได้เฉพาะการคมนาคม

การจัดการและการคุกคาม  
 

           พื้นที่ชุ่มน้ำริมฝั่งแม่น้ำตาปีส่วนใหญ่ถูกบุกรุกและพัฒนาเป็นสวนปาล์มน้ำมัน และสวนยางพารา ในฤดูแล้งมี
การเผาหญ้า ซึ่งรบกวนที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าขนาดเล็ก ปัญหาหลักของแม่น้ำนี้ คือ มีการระบายน้ำเสียจากแหล่ง
ชุมชนหรืออุตสาหกรรมขนาดเล็กลงสู่แม่น้ำโดยตรง มีการปนเปื้อนของสารเคมีเนื่องมาจากการทำเกษตรกรรม
ชายฝั่งแม่น้ำ ลำน้ำ และคูคลองบริเวณที่ราบตื้นเขิน ไม่สามารถระบายน้ำได้ทัน

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า