หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ
 

อุทยานแห่งชาติทะเลบัน 


ที่ตั้ง : อำเภอควนโดน และอำเภอเมือง จังหวัดสตูล
พื้นที่ : 122,500.00  ไร่  (196.00 ตร.กม.)
ระวาง : 5021 IV, 5022 III,IV 


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

         พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสลับซับซ้อน ทางด้านทิศตะวันออกเป็นภูเขาหินแกรนิต แลพแกรโนไดโอไรต์ ดินมีความอุดมสมบูรณ์ ค่อนข้างสูง จึงมีพืชพรรณป่าไม้ขึ้นอย่างหนาแน่นแต่เนื่องจากพื้นที่มีความลาดชันสูง จึงเกิดการสึกกร่อนพังทลายของดินได้ง่าย มียอดเขาที่สูงที่สุด คือ เขาจีน มีความสูงประมาณ 756 เมตร เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารที่มีลำะารย่อยมากมาย รวมถึงมีน้ำตกที่สวยงาม  ซึ่งลำธารเหล่านี้จะไหลลงสู่คลองต่างๆ และคลองชลประทาน ซึ่งทางจังหวัดได้ใช้เป็นแหล่งน้ำดิบในการทำน้ำประปา  และทำการเกษตร ทางด้านทิศตะวันตกเป็นเทือกเขาหินปูนที่ยังไม่มีการสลายตัวสลับที่ราบกลางหุบเขา มีการกัดเซาะของน้ำใต้ดินเกิดเป็นถ้ำหลายแห่ง รวมทั้งทะเลบันซึ่งเกิดจากการยุบตัวของโพรงถ้ำหินปูนใต้ดินระหว่างหุบเขา ทำให้เป็นหลุมหินปูนกลายเป็นหนองน้ำขนาดใหญ่ มีลำธารไหลลงสู่บึง บึงทะเลบันเป็นบึงขนาดใหญ่กลางหุบเขาขนาบด้วยเทือกเขาจีนและเทือกเขาวังประ มีเนื้อที่ประมาณ 0.32 ตารางกิโลเมตร (200 ไร่) 

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

          สังคมพืชธรรมชาติบนบกประกอบด้วยป่าดงดิบ ซึ่งปกคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของเขตอุทยาน ฯ และป่าโปร่งและทุ่งหญ้า ซึ่งอยู่บริเวณตอนกลางของอุทยานฯ มีหญ้าคาขึ้นอยู่อย่างหนาแน่น

          ป่าชายเลนพบบริเวณชายทะเลด้านทิสตะวันตกของอุทยานฯ พื้นดินเป็นดินเลนหรือดินเลนปนทรายมีน้ำทะเลท่วมถึง พันธุ์ไม้ที่พบได้แก่ ไม้โกงกาง (Rhizophora sp.ประสักแดง (Bruguiera sexangulaแสม (Avicennia spp.) โปรงขาว (Ceriops decandra)เป็นต้น  พันธุ์ไม้ในบึงน้ำจืดส่วนใหญ่เป็นพืชล้มลุกขึ้นอยู่รอบๆบึง ได้แก่ เทียนนา (Hydrocera trifloraบอน (Colocasia esculentaกง (Hanguana malayanaบอนจีน (Limnocharis flava)

           พบนกอย่างน้อย 304 ชนิด เป็นนกน้ำ นกชายเลนอย่างน้อย 46 ชนิด นกประจำถิ่นอย่างน้อย 240 ชนิด นกอพยพในฤดูหนาวแต่มิใช่เพื่อการผสมพันธุ์ 49 ชนิด นกอพยพผ่านตามฤดูการ 8 ชนิด ได้แก่ เหยี่ยวนกเขาพันธุ์จีน (Accipiter soloensisเหยี่ยวนกเขาพันธุ์ญี่ปุ่น (A. gularisนกอพยพมาเพื่อการผสมพันธุ์ 1 ชนิด ได้แก่นกแต้วแล้วธรรมดา  (Pitta moluccencis)ชนิดที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามของโลก (globally threatened) ได้แก่ นกชนหิน(Rhinoplax vigilนกฟินฟุท (Heliopais personataชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (critically endangered) ของประเทศไทย ได้แก่ เหยี่ยวปลาหัวเทา(Ichthyophaga ichthyaetusอีแร้งเทาหลังขาว (Gyps bengalensisนกเงือกปากย่น(Rhyticeros corrugatusชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) ได้แก่เหยี่ยวปลาเล็กหัวเทา (Ichthyophaga humilis) เหยี่ยวหงอนสีน้ำตาลท้องขาว (Spizaetus nanusเหยี่ยวค้างคาว (Macheiramphus alcinusนกหว้า (Argussianus argusไก่จุก(Rollulus rouloulนกนางนวลแกลบหงอนใหญ่ (Sterna bergiiนกเงือกดำ(Anthracoceros malayanusนกเงือกหัวแรด (Buceros rhinoceros) นกกินแมลงหัวสีคล้ำ(Malacopteron affineนกชนหิน นกฟินฟุท ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์(vulnerable) ได้แก่นกลุมพู  (Ducula aeneaนกเค้าใหญ่พันธุ์สุมาตรา (Bubo sumatranusนกขุนแผนหัวดำ (Harpactes diardiiนกกระเต็นใหญ่ปีกสีน้ำตาล (Halcyon amauropteraนกเงือกหัวหงอก (Berenicornis comatusนกพญาไฟเล็กคอดำ(Pericrocotus igneusนกกินแมลงป่าโกงกาง (Trichastoma rostratumนกกินแมลงคอดำ (Stachyris nigricollisนกปลีกกล้วยหูเหลืองใหญ่ (Arachnothera flavigasterชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม (near threatened) ได้แก่ เหยี่ยวกิ้งก่าสีน้ำตาล (Aviceda jerdoniนกออก (Haliaeetus leucogasterเหยี่ยวฮอบบี้ (Falco severusนกกระเต็นน้อยแถบออกดำ (Alcedo euryzonaนกเงือกปากดำ (Anorrhinus galeritusนกเงือกกรามช้าง(Rhyticerus undulatusนกกก (Buceros bicornisนกหัวขวานหลังสีส้ม(Reinwardtipicus validusนกหัวขวานใหญ่สีเทา (Muelleripicus pulverulentusนกแอ่นกินรัง (Aerodramus fuciphagusนกแอ่นหางสี่เหลี่ยม (A. maximusนกจับแมลงคิ้วเหลือง (Ficedula narcissina)

           บริเวณบึงทะเลบัน มีปลาน้ำจืดและหอยชุกชุม รอบบึงมีต้นบากงขึ้นหนาแน่น และเป้นที่อยู่อาศัยของกบว๊ากหรือเขียดว๊าก (Rana glandulosa)

           พบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอย่างน้อย 20 ชนิด เช่น อึ่งกรายหัวแหลม (Megaphrys nasutaจงโคร่ง (Bufo asperคางคกแคระ (B. parvusกบทูด (Rana blythiiเป็นต้น พบสัตว์เลื้อยคลานประมาณ 40 ชนิด เช่นเต่าจักร (Heosemys spinosaเต่าดำ(Siebenrockiella crassicollisตุ๊กแกป่าใต้ (Cyrtodactylus pulchellusตุ๊กแกบินหางเฟิน(Ptychozoon lionatumเห่าช้าง (Varanus rudicollisเป็นต้น

          พบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอย่างน้อย 64 ชนิด เช่น แมวลายหินอ่อน (Felis marmorataสมเสร็จ (Tapirus indicusเลียงผา (Capricornis  sumatraensisพญากระรอกเหลือง (Ratufa affinisเป็นต้น

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

        อุทยานแห่งชาติทะเลบันเป็นพื้นที่แบบฉบับของระบบนิเวศที่มีความหลากหลายทางทรัพยากรธรรมชาติ เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสังคมพืชและสัตว์ป่าที่สำคัญ รวมถึงเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าที่หายากและใกล้สูญพันธุ์หลายชนิด เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารที่สำคัญ และเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจทางธรรมชาติ ตลอดจนเป็นแหล่งค้นคว้าหาความรู้ทางธรรมชาติ 

การจัดการและการคุกคาม  
 

         - ได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติ ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 97 ตอนที่ 165 ลงวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2523
         - ถูกคุกคามจากการลักลอบตัดไม้เพื่อใช้สอย การบุกรุกพื้นที่เพื่อยึดครองทำการเกษตร การลักลอบฆ่าสัตว์ป่าเพื่อการบริโภคหรือขาย และการสร้างกำแพงตามแนวชายแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศมาเลเซีย

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า