หน้าหลัก
แรมซาร์ไซต์ของประเทศไทย
วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
มติคณะรัฐมนตรี
ทำเนียบผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัย
Picture Gallery


พื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ
 

ที่ราบลุ่มภาคกลางตอนล่าง 


มีพื้นที่ 11,875,000.00  ไร่  (19,000.00 ตร.กม.)
ความสูงจากระดับน้ำทะเลโดยเฉลี่ย 0-20 เมตร
ระวาง 4935I,II, 4936I,II, 4937I, II, 4938I,II, 5035 I,II,III,IV, 5036 I,II,III,IV,5037 I,II,III,IV,5038I,II,III,IV, 5135 I,II,III,IV,5136 I,II,III,IV,5137I,II,III,IV, 5138I, II,III,IV, 5235III, IV,5236III,IV, 5237 III,IV ,5238 III,IV 


แผนที่
 
 

 
สถานภาพทางกายภาพ  
 

              ที่ราบลุ่มภาคกลาง มีแนวเขตจากอ่าวไทยขึ้นไปตามแม่น้ำเจ้าพระยาถึงจังหวัดชัยนาท ครอบคลุมพื้นที่กรุงเทพมหานคร จังหวัดนนทบุรี สมุทรสงคราม สมุทรสาคร สมุทรปราการ นครปฐม นครนายก สระบุรี ฉะเชิงเทรา ปทุมธานี สุพรรณบุรี สิงห์บุรี ลพบุรี ชัยนาท พระนครศรีอยุธยา และอ่างทอง มีสภาพเป็นพื้นที่ลาบลุ่มขนาดใหญ่ มีบึงขนาดเล็ก และหนองน้ำกระจายอยู่ทั่วไป มีหนองน้ำ ป่าละเมาะ แม่น้ำลำคลอง สวนไร่นา ทั้งนาข้าว นาบัว นากก บ่อปลา รวมทั้งพื้นที่เกษตรกรรม ชลประทานและสวนผลไม้ พื้นที่นี้อยู่ในเขตอิทธิพลมรสุมเขตร้อน ได้รับน้ำและตะกอนจากแม่น้ำสายหลัก 4 สาย คือ แม่น้ำกลอง ท่าจีน เจ้าพระยา และบางประกง

สถานภาพทางชีวภาพ  
 

         เป็นที่ราบลุ่มขนาดใหญ่ เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยพักพิง หาอาหาร สร้างรังวางไข่ ขยายพันธุ์ของนกนานาชนิดและจำนวนมาก นกที่พบเห็นมีทั้งนกประจำถิ่น และนกอพยพย้ายถิ่น พื้นที่สำคัญที่พบนก ได้แก่
         -กรุงเทพมหานคร ได้แก่ ทุ่งบางเขน คลองลาดกระบัง บึงน้ำลาดกระบัง
         -สองข้างทางกรุงเทพมหานคร-อยุธยา สองข้างทางถนนสายเอเซีย กิโลเมตร 74-80 บนถนนสายอยุทยาอ่างทอง กิโลเมตร 27 และ 39
         -จังหวัดสุพรรณบุรี ได้แก่ บึงฉวาก เนื้อที่ 3.2 ตารางกิโลเมตร (2,000 ไร่) บ้านป้านก-ลุงจอม (หน่วยอนุรักษ์นกท่าเสด็จ อำเภอเมือง) เนื้อที่ 0.0096 ตารางกิโลเมตร (ไร่) แยกบางปลาม้า เส้นทางสายบางบัวทอง-สุพรรณบุรี เส้นทางถนนสุพรรณ-ท่าเสด็จ เส้นทางบึงฉวาก-อำเภอเดิมบางนางบวช
         -จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ได้แก่ วัดขนอมใต้ (อำเภอบางประอิน) เส้นทางวงแหวนรอบนอกบางประอิน บางบัวทอง ทางหลวง 37 วัดตาลเอน (อำเภอบางประหัน) วัดจันทราราม (อำเภอบางบาน) วัดคานหาม (ตำบลคานหาม อำเภออุทัย) อำเภออุทัย สวนสมเด็จ วัดคู้สลอด อำเภอลาดบัวหลวง)
         -จังหวัดอ่างทอง ได้แก่ วัดจันทราราม (หมู่ ตำบลโคกพุทรา อำเภอโพธิ์ทอง)
         -จังหวัดสระบุรี ได้แก่ วัดเกาะลอย (อำเภอหนองแค) บ้านลุงต้วม (อำเภอหนองแค)
         -จังหวัดปทุมธานี ได้แก่ วัดท่าซุง วัดลำมหาเมฆ (อำเภอลาดหลุมแก้ว) วัดไผ่ล้อมและวัดอัมพุวราราม เนื้อที่ 0.1184 ตารางกิโลเมตร (74 ไร่) ทุ่งรังสิต บ้านสามโคก เส้นทางสายบางบัวทอง-สุพรรณบุรี คลองรังสิต วังตะไคร้
         -จังหวัดนครปฐม ได้แก่ วัดสโมสร (อำเภอบางเลน) บึงน้ำมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
         -จังหวัดฉะเชิงเทรา ได้แก่ วัดโพธิ์(อำเภอบางคล้า)
         -จังหวัดสมุทรสาคร ได้แก่ วัด ราษฎร์ศรัทธากระยาราม เนื้อที่ 0.0752 ตารางกิโลเมตร (47 ไร่)
         โดยรวมที่ราบลุ่มภาคกลางตอนล่าง จัดว่าเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับนกในประเทศไทย เป็นแหล่งที่มีนกน้ำมาพักพิง และขยายพันธุ์รวมกันอยู่เป็นจำนวนมากมีพื้นที่สำคัญเล็กๆ หลายแห่ง กระจายกันอยู่ทั่วไปในที่ราบลุ่มผืนนี้ แม้จะไม่เป็นพื้นที่ธรรมชาติต่อเนื่องกันเป็นผืนใหญ่แต่หลายๆ แห่งเหล่านั้นเป็นที่พักพิงของนกจำนวนมากกว่า 
20,000 ตัว และเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของนกที่อยู่ในสถานภาพถูกคุกคามของโลก (glabally threatened) ได้แก่ นกตะกราม (Leptoptilos dubiusนกตะกรุม (L. javanicusนกกระทุง (Pelecanus philippensisเป็ดดำหัวดำ (Aythya baeriนกอินทรีปีกลาย (Aquila clanga) ชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (critically endangered) ของประเทศไทย ได้แก่ นกตะกราม นกตะกรุม นกกระทุง นกอ้ายงั่ว (Anhiaga melanogasterชนิดที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (endangered) อีกหลายชนิด ได้แก่ นกกระสานวล(Ardea cineriaนกกระสาแดง(A. purpureaนกกาบบัว(Mycteria leucocephalaนกช้อนหอยขาว(Threskiornis melanocephalusนกอินทรีปีกลาย เหยี่ยวดำ (Milvus migrans)ชนิดที่อยู่ในสถานภาพมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ (vulerable) อีกหลายชนิดได้แก่ เป็ดดำหัวดำ เป็ดหน้าเหลืองหรือเป็ดไบคาล (Anas formosaนกกาน้ำปากยาว (Phalacrocorax fuscicollisและนกกระแตหาด (Vanellus duvauceliiปัจจุบันชนิดที่สูญพันธุ์ในธรรมชาติ (extince in the wild)คือ นกกระเรียนสายพันธุ์ไทย (Grusantigone sharpiiซึ่งกินราก และหน่อของพืชน้ำ เมล็ดข้าว เปลือก กุ้ง หอย ปู ปลา  กบ เขียด สัตว์เลื้อยคลานขนาดเล็ก แมลงขนาดใหญ่ สร้างรังตามทุ่งหญ้าที่มีน้ำขัง ทุ่งนา และทุ่งหญ้า จับคู่แบบผัวเดียวเมียเดียว เคยพบในทุ่งนาภาคกลาง และมีรายงานการพบครั้งสุดท้ายปี พ.ศ. 2508 ปัจจุบันสูญพันธุ์ไปแล้วในธรรมชาติเพราะถูกล่า ถิ่นที่อยู่อาศัยและแหล่งสร้างรังถูกทำลาย

คุณค่าการใช้ประโยชน์  
 

         เป็นที่ตั้งถิ่นฐานเก่าแก่ของชุมชนหลายเชื้อชาติ มีความสำคัญทางโบราณคดี โดยมีการพบหลักฐานชุมชนโบราณที่แสดงว่าเป็นเมืองท่าสำคัญ เป็นแหล่งน้ำ แหล่งผลิตข้าวที่สำคัญ แหล่งการทำประมงน้ำจืด เลี้ยงสัตว์ เส้นทางคมนาคม แหล่งนันทนาการ และมีระบบชลประทานที่สมบูรณ์ที่สุดของประเทศ นับว่าเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจอย่างมาก รวมทั้งยังมีบทบาทในการอำนวยน้ำให้แก่ชั้นดินน้ำใต้ดิน ป้องกันน้ำท่วม การดักและการเก็บตะกอน การกักเก็บธาตุอาหาร การกรองสารพิษและของเสีย ทำให้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยและแหล่งอาหารที่สมบูรณ์ของชุมชน

การจัดการและการคุกคาม  
 

         ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ที่เอกชนมีกรรมสิทธิ์ในการครอบครอง ยกเว้นลำน้ำ หนองน้ำใหญ่ๆ ซึ่งเป็นที่สาธารณประโยชน์มีเขตห้ามล่าสัตว์ป่าวัดตาลเอล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เขตห้ามล่าสัตว์ป่าวัดราษฎร์ศรัทธากระยาราม จังหวัดสมุทรสาคร เขตห้ามล่าสัตว์ป่าวัดไผ่ล้อมและวัดอัมพุวราราม จังหวัดปทุมธานี และเขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงฉวาก จังหวัดสุพรรณบุรี-ชัยนาท นอกจากนี้ยังมีพื้นที่ของเอกชนซึ่งเจ้าของที่ดินเป็นผู้อนุรักษ์ให้ความคุ้มครองพื้นที่และสัตว์ต่างๆ 
         พื้นที่ถูกแปรสภาพจากธรรมชาติอย่างรวดเร็วกลายเป็นชุมชนและที่อยู่อาศัย สถาบันการศึกษา ย่านอุตสาหกรรม การก่อสร้าง และพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ มีการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน ใช้สารเคมีทางการเกษตรและส่งผลต่อคุณภาพน้ำรวมไปถึงสิ่งมีชีวิตต่างๆ มีการพัฒนาพื้นที่ขุดบ่อกักเก็บน้ำส่งผลให้ความหลายหลายทางชีวภาพลดลงมีการหาปลาด้วยเครื่องมือผิดกฎหมาย และการเปลี่ยนพื้นที่ชุ่มน้ำไปเป็นสิ่งก่อสร้างต่างๆ การพัฒนาหนองบึงด้วยวิธีการที่ไม่เหมาะสม และการระบายน้ำออกจากพื้นที่ชุ่มน้ำในบางแห่งจนหมด เป็นการทำลายพื้นที่ชุ่มน้ำ ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของนกและแหล่งเพาะพันธุ์ของสัตว์นานาชนิด

รายละเอียดเพิ่มเติม >>

 
 
อ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2542. ทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติและระดับชาติ ของประเทศไทย.
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ. 414 หน้า